Drone Trung Quốc xuất khẩu mạnh sang Đông Nam Á
Xuất khẩu drone Trung Quốc đang tăng mạnh tại các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Đông Nam Á, khi thiết bị bay không người lái ngày càng được sử dụng trong nông nghiệp, khảo sát, kiểm tra hạ tầng và logistics.
Cụ thể, xuất khẩu drone Trung Quốc trong nửa đầu năm nay đạt 2,42 triệu chiếc, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước, theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Trái lại, lượng drone xuất khẩu sang Mỹ giảm hơn 40% trong cùng giai đoạn.
Drone Trung Quốc tiến sâu vào Đông Nam Á và các thị trường mới nổi
Nhu cầu drone đang tăng nhanh tại các nước đang phát triển nhờ khả năng ứng dụng trong nhiều ngành nghề. Từ kiểm tra đường ống, khảo sát công trình đến phun thuốc trừ sâu, vận chuyển hàng hóa và ứng phó thiên tai, drone đang dần trở thành công cụ phục vụ hoạt động kinh tế thay vì chỉ được xem là thiết bị công nghệ tiêu dùng.
Trung Quốc cũng đang thúc đẩy khái niệm “nền kinh tế tầm thấp”, chỉ các hoạt động kinh tế sử dụng máy bay có người lái và không người lái trong vùng trời thấp.
Các doanh nghiệp trong nước, dẫn đầu bởi nhà sản xuất drone DJI, đang tăng cường năng lực sản xuất cả thành phẩm lẫn những linh kiện quan trọng. Bắc Kinh đồng thời tìm cách mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài, đặc biệt tại các quốc gia tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường.
Tháng 3, Liên đoàn Công thương toàn Trung Quốc công bố kế hoạch thúc đẩy xuất khẩu drone trên nhiều mặt trận. Theo định hướng này, drone thành phẩm sẽ được đưa tới Đông Nam Á, nơi các doanh nghiệp Trung Quốc có thể phát triển thêm mạng lưới logistics. Các loại drone phục vụ kiểm tra đường ống được hướng tới thị trường Trung Đông, trong khi các nước châu Phi được nhắm tới với drone phục vụ nông nghiệp và vận chuyển hàng hóa.
Các số liệu thương mại cho thấy chiến lược này đang phát huy hiệu quả. Trong nửa đầu năm, xuất khẩu drone của Trung Quốc sang Philippines tăng 68%. Xuất khẩu sang Đức và Malaysia tăng hơn gấp đôi, trong khi lượng hàng tới Pakistan tăng tới 13 lần. Đáng chú ý nhất, xuất khẩu sang Campuchia tăng tới 163 lần.
Campuchia cũng đang xây dựng năng lực ứng dụng drone thông qua hợp tác với Trung Quốc. Bộ Nội vụ Campuchia đã kí thỏa thuận với Đại học Dạy nghề và Kĩ thuật Nam Ninh về hợp tác drone và các công nghệ tiên tiến khác. Theo thỏa thuận, trường đại học Trung Quốc sẽ hỗ trợ hướng dẫn sử dụng drone trong duy trì trật tự công cộng và ứng phó thiên tai.
Tại Philippines, chính phủ đã triển khai các chương trình trợ cấp hỗ trợ sử dụng drone trong canh tác lúa từ năm 2024. Nhiều thiết bị được sử dụng trong lĩnh vực này do các doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất.
Nông nghiệp đang trở thành một trong những thị trường quan trọng nhất của drone Trung Quốc. Theo DJI, đến cuối tháng 6, hơn 700.000 drone nông nghiệp của hãng đang được sử dụng trên toàn thế giới, tăng gấp đôi trong ba năm.
DJI cho rằng những thiết bị này đã trở thành công cụ không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp, khi giúp nông dân thực hiện các công việc như phun thuốc và quản lí cây trồng nhanh chóng hơn.
Giá rẻ giúp drone Trung Quốc bù đắp thị trường Mỹ
Sự mở rộng tại các thị trường mới nổi càng có ý nghĩa trong bối cảnh doanh nghiệp Trung Quốc đang mất dần thị phần tại Mỹ. Tháng 12 năm ngoái, Mỹ áp dụng các hạn chế đối với việc bán drone mới được sản xuất ở nước ngoài, viện dẫn những lo ngại về an ninh quốc gia. Trong sáu tháng sau đó, xuất khẩu drone sản xuất tại Trung Quốc sang Mỹ giảm 46% so với cùng kỳ.
Các biện pháp hạn chế mới từ Bắc Kinh được dự báo tiếp tục khiến dòng drone Trung Quốc sang Mỹ suy yếu. Tuy nhiên, các nhà sản xuất Trung Quốc đang có một lợi thế đặc biệt khi tìm kiếm thị trường thay thế: giá thành.
Drone Trung Quốc được đánh giá có khả năng sử dụng tốt trong nhiều ứng dụng nhưng có giá chỉ bằng một phần nhỏ so với các sản phẩm do doanh nghiệp Mỹ sản xuất. Sự kết hợp giữa chi phí thấp, khả năng sản xuất quy mô lớn và hệ sinh thái linh kiện hoàn chỉnh giúp các công ty Trung Quốc dễ dàng tiếp cận những quốc gia có ngân sách hạn chế.
Một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất drone tại tỉnh Giang Tô cho biết công ty đang xuất khẩu sang Đông Nam Á và nhiều khu vực khác, đồng thời đặt mục tiêu tăng tỉ trọng doanh thu từ nước ngoài từ mức 10-15% hiện nay lên 50% trong vòng ba năm. Nếu mục tiêu này được thực hiện, các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ có thêm một lớp đệm đáng kể trước những rào cản thương mại tại các thị trường phát triển.
Đằng sau sự dịch chuyển này là một thay đổi quan trọng trong thị trường drone toàn cầu. Khi các ứng dụng dân sự ngày càng đa dạng, nhu cầu không còn tập trung chủ yếu vào những thị trường giàu có. Các quốc gia đang phát triển cũng cần drone để giải quyết những bài toán rất thực tế như tăng năng suất nông nghiệp, kiểm tra cơ sở hạ tầng, vận chuyển hàng hóa và ứng phó thiên tai.
Đối với Trung Quốc, đây là cơ hội để biến lợi thế sản xuất thành ảnh hưởng công nghệ ở nước ngoài. Việc đưa drone vào các lĩnh vực thiết yếu cũng có thể tạo ra mối quan hệ lâu dài với các chính phủ và doanh nghiệp địa phương, từ đó mở đường cho việc cung cấp thêm thiết bị, linh kiện và dịch vụ.
Trong khi đó, thị trường Mỹ ngày càng trở nên khó tiếp cận vì các vấn đề an ninh quốc gia và cạnh tranh địa chính trị. Vì vậy, sự sụt giảm xuất khẩu sang Mỹ chưa chắc là dấu hiệu cho thấy ngành drone Trung Quốc suy yếu. Ngược lại, số liệu nửa đầu năm cho thấy các nhà sản xuất đang nhanh chóng chuyển hướng sang những thị trường mà giá thành, tính thực dụng và khả năng triển khai quy mô lớn có thể quan trọng hơn những tranh luận địa chính trị.
Nếu xu hướng này tiếp tục, Đông Nam Á, Trung Đông và châu Phi có thể trở thành những chiến trường tăng trưởng mới của ngành drone Trung Quốc trong những năm tới.