Dự báo: ASEAN sản xuất tới 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày
Theo báo cáo Dự báo SAF tại ASEAN năm 2050, các nền kinh tế trong khối ASEAN có thể sản xuất tới 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày trước năm 2050.
Trong nỗ lực toàn cầu nhằm khử carbon cho ngành hàng không - lĩnh vực hiện chiếm khoảng 2 - 3% tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu - nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đang được xem là giải pháp khả thi nhất trong trung và dài hạn. Giữa bối cảnh đó, Đông Nam Á nổi lên như một khu vực then chốt.
Theo báo cáo Dự báo SAF tại ASEAN năm 2050, các nền kinh tế trong khối ASEAN có thể sản xuất tới 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày trước năm 2050, con số vượt xa nhu cầu nội khối và đủ để định vị ASEAN như một trung tâm cung ứng SAF quan trọng của thế giới.
Lợi thế nguyên liệu và vị trí địa kinh tế
Báo cáo đánh giá tiềm năng chuỗi cung ứng SAF tại Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, đồng thời xem xét các thị trường nhập khẩu lớn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc. Kết quả cho thấy, tất cả các quốc gia ASEAN được nghiên cứu đều có khả năng trở thành nhà xuất khẩu SAF ròng trong tương lai.
Lợi thế lớn nhất của khu vực nằm ở nguồn nguyên liệu sinh khối dồi dào, có thể khai thác bền vững với chi phí cạnh tranh. Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan sở hữu lượng lớn dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm nông nghiệp như trấu, sắn, cùng phụ phẩm lâm nghiệp - những đầu vào quan trọng cho sản xuất SAF. Nhờ đó, Indonesia, Malaysia và Philippines được dự báo có thể phân phối SAF với chi phí tối ưu cho các thị trường nhập khẩu lớn trong khu vực.
Không chỉ đóng vai trò “công xưởng” cung ứng, ASEAN cũng sẽ trở thành thị trường tiêu thụ SAF tăng trưởng nhanh. Nhu cầu trong khu vực được ước tính tăng từ khoảng 15.000 thùng/ngày vào năm 2030 lên hơn 700.000 thùng/ngày trước năm 2050, tập trung tại các trung tâm hàng không lớn như Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan.
Công nghệ và bài toán chi phí
Hiện nay, công nghệ hydro hóa ester và acid béo (HEFA) là lộ trình sản xuất SAF phổ biến nhất, song chi phí vẫn cao gần gấp đôi nhiên liệu phản lực truyền thống. Các công nghệ thay thế như khí hóa kết hợp Fischer -Tropsch (FT), nhiên liệu rượu cồn cho máy bay (ATJ) hay hóa lỏng thủy nhiệt (HTL) còn đắt hơn từ 4 - 7 lần.
Tuy vậy, các chuyên gia nhận định khoảng cách chi phí này sẽ dần được thu hẹp khi công nghệ trưởng thành và quy mô sản xuất mở rộng. Đặc biệt, với lợi thế nguyên liệu giá thấp, ASEAN có thể rút ngắn đáng kể chênh lệch giữa SAF và nhiên liệu phản lực truyền thống, qua đó thúc đẩy việc áp dụng SAF trên diện rộng.
Ông Satvinder Singh, Phó tổng thư ký cộng đồng kinh tế ASEAN, nhận định khu vực đang sở hữu “lợi thế so sánh mạnh mẽ” về nguồn cung SAF, đồng thời đứng trước cơ hội thị trường rõ rệt khi nhu cầu toàn cầu tăng nhanh. Theo ông, chìa khóa để tận dụng cơ hội này là phối hợp khu vực, từ mở rộng quy mô sản xuất, lựa chọn công nghệ tối ưu chi phí, đến xây dựng khung thương mại và thị trường chung cho SAF.
Vai trò của ASEAN trong bức tranh hàng không bền vững
Đối với ngành hàng không, SAF được xem là giải pháp khả thi nhất để giảm phát thải trong khi vẫn tương thích với đội bay và hạ tầng hiện có. Điều này đặc biệt quan trọng với Đông Nam Á - khu vực có tốc độ tăng trưởng hàng không thương mại thuộc hàng nhanh nhất thế giới.
Theo bà Sharmine Tan, Giám đốc bền vững của Boeing khu vực Đông Nam Á, việc gia tăng nguồn cung SAF trong khu vực sẽ đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng “có trách nhiệm” của ngành hàng không. Bên cạnh việc đưa vào khai thác các dòng máy bay tiết kiệm nhiên liệu, SAF là mảnh ghép không thể thiếu để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong dài hạn.
Ở góc độ hạ tầng và đầu tư, các chuyên gia cho rằng ASEAN đang ở “thời điểm vàng” để định hình vai trò trung tâm SAF toàn cầu. Nguồn phụ phẩm nông – lâm nghiệp phong phú giúp khu vực giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, trong khi các chính sách khuyến khích, đầu tư có trọng tâm và hợp tác công – tư sẽ quyết định tốc độ hiện thực hóa tiềm năng này.
Việt Nam trong chuỗi giá trị SAF khu vực
Trong số các quốc gia được nhắc đến, Việt Nam nổi lên như một mắt xích quan trọng nhờ nguồn sinh khối dồi dào và vị trí thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực. Báo cáo cho thấy Việt Nam có khả năng trở thành nhà xuất khẩu SAF ròng trước năm 2040, đồng thời đóng vai trò cung ứng nguyên liệu thô cho các trung tâm sản xuất lớn.
Nếu tận dụng tốt lợi thế này, Việt Nam không chỉ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng hàng không bền vững, mà còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp, công nghiệp chế biến và logistics, gắn tăng trưởng kinh tế với mục tiêu giảm phát thải.
Báo cáo Dự báo SAF tại ASEAN năm 2050 được thực hiện bởi GHD, với sự hỗ trợ của Chính phủ Canada và sự tham gia của Boeing trong vai trò đối tác kiến thức, cho thấy một viễn cảnh rõ ràng: ASEAN có đủ điều kiện để trở thành trung tâm SAF tự chủ và cạnh tranh của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, để chuyển từ tiềm năng sang hiện thực, khu vực cần hành động đồng bộ: chính sách nhất quán, đầu tư dài hạn, hợp tác công nghệ và một thị trường SAF minh bạch.