Dự thảo Luật AI: Cần bổ sung tiêu chí tỷ lệ dữ liệu tiếng Việt và tiếng dân tộc
ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng đề nghị bổ sung rõ chỉ tiêu “tỷ lệ dữ liệu tiếng Việt và tiếng dân tộc trong hệ thống AI nền tảng quốc gia” vào Điều 20 về Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo.
Chiều nay (27.11), tại phiên thảo luận về Dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo (AI), Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Tâm Hùng đã đưa ra nhiều ý kiến đóng góp quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo cân bằng giữa phát triển công nghệ và bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số.
Một trong những đề xuất đáng chú ý, mang tính chiến lược về xây dựng năng lực tự chủ công nghệ, là việc bổ sung rõ chỉ tiêu “tỷ lệ dữ liệu tiếng Việt và tiếng dân tộc trong hệ thống AI nền tảng quốc gia” vào Điều 20 về Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo.
Xây dựng bản sắc Việt Nam và tự chủ công nghệ
ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng nhấn mạnh rằng việc bổ sung chỉ tiêu cụ thể về ngôn ngữ là hướng đi quan trọng để đạt được mục tiêu xây dựng AI mang bản sắc Việt Nam.
Hạn chế phụ thuộc công nghệ nước ngoài: Việc thiếu dữ liệu bản địa có chất lượng cao sẽ khiến các hệ thống AI nền tảng quốc gia phải phụ thuộc nặng nề vào các mô hình và công nghệ được đào tạo chủ yếu bằng ngôn ngữ nước ngoài. Điều này tiềm ẩn nguy cơ về chủ quyền số và khả năng kiểm soát công nghệ trong dài hạn.
Phục vụ quản trị và dịch vụ công: Khi các hệ thống AI nền tảng quốc gia được trang bị đủ dữ liệu tiếng Việt và tiếng dân tộc, chúng sẽ có khả năng hoạt động hiệu quả, chính xác hơn trong các lĩnh vực đặc thù của Việt Nam như quản trị, giáo dục, y tế và cung cấp dịch vụ công.
Xây dựng năng lực tự chủ: Việc đặt ra chỉ tiêu rõ ràng sẽ thúc đẩy các cơ quan, đơn vị liên quan tập trung nguồn lực vào việc thu thập, xử lý và chuẩn hóa kho dữ liệu ngôn ngữ quốc gia, từ đó củng cố năng lực tự chủ về công nghệ AI.
Phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững
Bên cạnh đề xuất về ngôn ngữ, ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng cũng nhấn mạnh các yêu cầu khác nhằm đảm bảo AI phát triển theo hướng nhân văn, bền vững và có trách nhiệm. Điều này thể hiện sự nhất quán trong quan điểm về một khung pháp lý vừa thúc đẩy đổi mới, vừa đảm bảo an toàn và giá trị xã hội.
Quản lý Rủi ro và Đạo đức: Đề nghị bổ sung yêu cầu “đánh giá tác động đạo đức - xã hội” dưới dạng báo cáo bắt buộc ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống có rủi ro cao, nhằm dự báo rủi ro từ sớm, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương và nâng cao trách nhiệm giải trình.
Phát triển Nguồn Nhân lực: Nhấn mạnh trách nhiệm kết nối giữa cơ sở giáo dục - doanh nghiệp - cơ quan nhà nước để hình thành hệ sinh thái nhân lực AI, đồng thời bổ sung đào tạo về quyền riêng tư, an ninh mạng và đạo đức công nghệ cho kỹ sư và nhà quản trị AI.
Việc cân nhắc bổ sung chỉ tiêu về tỷ lệ dữ liệu tiếng Việt và tiếng dân tộc trong Luật sẽ là một bước đi thiết thực, biến Chiến lược quốc gia về AI thành hành động cụ thể, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của công nghệ Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt.
