Đưa công nghệ xuống ruộng đồng, vào rừng sâu từ không gian tầm thấp

Từ cánh đồng đến những vùng sản xuất được số hóa

Với diện tích tự nhiên 12.737,18 km², dân số khoảng 4,5 triệu người và 95 đơn vị hành chính cấp xã, phường, Đồng Nai có địa bàn rộng, nhiều khu vực sản xuất, rừng và hạ tầng phân bố trên không gian lớn.

Thực tế cho thấy, một khu vực cây trồng thiếu nước, một khoảnh đất có dấu hiệu ngập úng hay một vùng cây bị sâu bệnh đôi khi khó nhận biết nếu chỉ quan sát từ mặt đất. Với người nông dân, phát hiện chậm có thể kéo theo chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nguy cơ giảm năng suất.

Công nghệ UAV kết hợp dữ liệu đa phổ có thể hỗ trợ nhận diện những thay đổi này. Tại Đồng Nai Digifest 2026, hệ sinh thái VNPT UAV được giới thiệu với các thiết bị khảo sát, giám sát tích hợp camera RGB độ phân giải cao, camera nhiệt (Thermal), máy ảnh đa phổ (Multispectral) và thiết bị quét LiDAR.

Dữ liệu hình ảnh được phân tích thông qua các chỉ số chuyên dụng: NDVI phản ánh sinh khối thực vật; NDRE hỗ trợ đánh giá hàm lượng diệp lục và diện tích lá; NDWI đánh giá độ ẩm, nhận diện nguy cơ khô hạn hoặc ngập úng; GNDVI hỗ trợ đánh giá tình trạng diệp lục.

Nhờ đó, người sản xuất có thể xác định khu vực cây phát triển tốt, nơi thiếu nước hoặc cần kiểm tra, chăm sóc. Thay vì xử lí đồng loạt, hoạt động canh tác có thể được điều chỉnh theo tình trạng từng vùng.

Đáng chú ý, AI còn phân tích hình ảnh để xây dựng bản đồ rủi ro (Risk Map) và bản đồ chỉ định (Prescription Map). UAV căn cứ vào đó thực hiện phun thuốc, bón phân theo vị trí và liều lượng cụ thể, thay cho phương pháp phun, bón đại trà. Cách làm này hướng đến tiết giảm vật tư, chi phí và hạn chế hóa chất phát tán ra môi trường.

Dữ liệu vùng trồng cũng có thể được gắn mã định danh, chẳng hạn mã LD-001234, kèm diện tích, loại cây trồng và thời gian cập nhật. Hồ sơ vùng trồng, nhật ký canh tác được số hóa, phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất trong nước, quốc tế.

Kinh tế tầm thấp không chỉ giới hạn trong nông nghiệp. Đây là lĩnh vực khai thác không gian dưới độ cao 1.000 mét, kết hợp phương tiện bay, hạ tầng kết nối, cảm biến, trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng xử lí dữ liệu.

Hệ sinh thái được giới thiệu tại DIGIFEST 2026 có hạ tầng kết nối qua mạng di động 4G/5G, vệ tinh và Edge Gateway; nền tảng quản lí đội bay, quản lí không phận (UTM), xử lí dữ liệu và AI. Kết quả được thể hiện qua bản đồ số, bảng điều khiển (Dashboard) và giao diện kết nối dữ liệu API.

Từ phát hiện cháy rừng đến ngăn chặn biến động đất đai

Với hơn 370.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, công tác bảo vệ tài nguyên tại Đồng Nai đòi hỏi khả năng giám sát thường xuyên.

Một điểm cháy nhỏ nếu không được phát hiện kịp thời có thể nhanh chóng lan rộng; một biến động đất đai nếu xử lí chậm cũng có thể khiến việc kiểm tra trở nên phức tạp.

UAV tích hợp camera nhiệt có thể ghi nhận điểm nhiệt, kết hợp thuật toán AI nhận diện dấu hiệu khói để cảnh báo nguy cơ cháy rừng. Hình ảnh từ trên cao còn hỗ trợ phát hiện sự xuất hiện bất thường của con người, phương tiện tại những khu vực cần bảo vệ.

Đối với lực lượng kiểm lâm, dữ liệu cập nhật từ trên không giúp khoanh vùng nguy cơ, xác định vị trí cần tiếp cận và tập trung nhân lực vào những khu vực bất thường.

Trong quản lí đất đai, hình ảnh UAV tại nhiều thời điểm có thể được đối chiếu để nhận diện biến động. Chẳng hạn, dữ liệu tháng 1/2026 được so sánh với tháng 9/2026 nhằm phát hiện thay đổi về diện tích rừng, mục đích sử dụng đất, khu vực san lấp, mặt nước hoặc địa hình có nguy cơ sạt lở.

AI hỗ trợ bóc tách các vùng biến động và thể hiện trên bản đồ. Cán bộ chuyên môn có thể dựa vào đó xác định địa điểm cần kiểm tra thực địa, thay vì rà soát toàn bộ địa bàn.

Tuy nhiên, hình ảnh từ UAV chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối với hồ sơ đất đai, bản đồ quy hoạch, dữ liệu địa hình và thông tin nghiệp vụ của các cơ quan liên quan.

Tại DIGIFEST 2026, VNPT giới thiệu nền tảng VNPT Geospatial Data Platform, có khả năng tích hợp hình ảnh, video, LiDAR và dữ liệu đa phổ từ UAV; ảnh viễn thám vệ tinh; dữ liệu địa hình, đất đai; cảm biến IoT khí tượng thủy văn và dữ liệu nghiệp vụ tại hiện trường.

Sau khi được làm sạch, chuẩn hóa và gắn tọa độ, dữ liệu được lưu trữ tập trung trên hạ tầng VNPT Cloud. Thông qua API mở và cơ chế phân quyền bảo mật, các cơ quan, đơn vị có thể khai thác thông tin phục vụ quản lí đất đai, quy hoạch đô thị, giám sát hạ tầng và bảo vệ môi trường.

Điểm mấu chốt là khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành. Khi thông tin được chuẩn hóa và khai thác theo phân quyền, cơ quan quản lí có thêm cơ sở đối chiếu hiện trạng, phối hợp xử lí công việc, hạn chế tình trạng mỗi đơn vị đầu tư một hệ thống riêng nhưng dữ liệu thiếu liên thông.

Theo thông tin được giới thiệu tại sự kiện, VNPT đã thực hiện số hóa, giám sát tài nguyên đất tại 30 xã và triển khai giải pháp giám sát tự động các trạm phát sóng viễn thông (BTS) bằng UAV.

Đơn vị này cho biết có hạ tầng mạng 4G/5G, VNPT Cloud cùng đội ngũ chuyên gia, kỹ sư UAV và lực lượng triển khai tại 34 tỉnh, thành.

Để kinh tế tầm thấp trở thành một không gian phát triển thực chất, Đồng Nai còn phải giải quyết các yêu cầu về chuẩn hóa dữ liệu, kết nối liên ngành, phân định trách nhiệm quản lí và khai thác thông tin, đồng thời tuân thủ quy định về quản lí không phận, an toàn bay và bảo mật dữ liệu.

Và có thể nói, thước đo của công nghệ không nằm ở số lượng thiết bị bay hay bản đồ số được tạo ra, mà ở những thay đổi cụ thể: người nông dân giảm chi phí sản xuất, lực lượng kiểm lâm phát hiện nguy cơ cháy sớm hơn, cán bộ quản lí nhận diện biến động đất đai kịp thời. Đó là giá trị thiết thực mà kinh tế tầm thấp cần hướng đến tại Đồng Nai.