Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành: Mảnh ghép mới trên trục giao thông phía Đông TP.HCM

Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được thúc tiến độ

UBND TP.HCM vừa yêu cầu các sở, ngành khẩn trương hoàn thành thủ tục chuẩn bị đầu tư dự án Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai tuyến đường sắt kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành.

Sở Xây dựng được giao dự thảo tờ trình báo cáo Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, Ban Thường vụ Thành ủy và Đảng ủy UBND thành phố xem xét chủ trương đầu tư dự án theo trường hợp cấp bách, cần thực hiện ngay.

Đây là một nội dung trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư. Vì vậy, chưa nên hiểu rằng dự án đã được quyết định đầu tư theo một cơ chế riêng hay đã chính thức được triển khai theo trường hợp cấp bách.

Sở Xây dựng đồng thời được yêu cầu xác định rõ trách nhiệm bố trí ngân sách hoặc quỹ đất thanh toán đối với các hạng mục thuộc phạm vi quản lý của Đồng Nai. Cơ quan này cũng phải hoàn thành rà soát phương án công nghệ của dự án trước ngày 13/9.

Sở Tài chính TP.HCM được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ, dự thảo tờ trình để trình HĐND thành phố xem xét phương án thực hiện đầu tư tại kỳ họp tháng 9.

Về phương án tài chính và quỹ đất thanh toán, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp với Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh rà soát, tham mưu danh mục quỹ đất dự kiến thanh toán theo hợp đồng BT, báo cáo thành phố trước ngày 13/9.

Theo báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) đang được cơ quan chuyên môn thẩm định, tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành dài khoảng 46,44 km. Điểm đầu nằm ở phía Đông ga Thủ Thiêm, thuộc tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, tại phường Bình Trưng, TP.HCM. Tuyến kết thúc tại depot Cẩm Đường, xã Xuân Đường, Đồng Nai.

Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 được nghiên cứu khoảng 134.169 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng. Dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Đây là điểm cần lưu ý khi sử dụng con số vốn: 134.169 tỷ đồng là tổng mức đầu tư giai đoạn 1 theo phương án đang nghiên cứu, không phải số vốn cuối cùng của toàn bộ dự án đã được phê duyệt.

Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được tính toán trong mạng lưới đường sắt liên kết TP.HCM - Đồng Nai

Theo phương án nghiên cứu, Metro Thủ Thiêm - Long Thành được thiết kế với tốc độ tối đa 120 km/giờ. Tốc độ vận hành dự kiến khoảng 80-110 km/giờ tùy từng đoạn. Công suất tối đa gần 47.000 hành khách mỗi giờ, trong đó bình quân hơn 23.400 hành khách theo mỗi hướng trong một giờ.

Toàn tuyến có 18 nhà ga, chưa tính ga Thủ Thiêm. Trong giai đoạn 1, nhà đầu tư dự kiến triển khai trước 14 ga.

Tại TP.HCM, tuyến đi qua 6 ga gồm Bình Trưng, Đỗ Xuân Hợp, Vành đai 2, Phú Hữu, Long Trường và Vườn Dừa. Sau đó, tuyến tiếp tục đi qua địa bàn Đồng Nai để kết nối với khu vực sân bay Long Thành.

Về kết cấu, khoảng 34,5 km tuyến đi trên cao và khoảng 11 km đi ngầm. Tuyến được nghiên cứu với mục tiêu hình thành trục vận tải khối lượng lớn giữa khu vực trung tâm TP.HCM, khu vực phía Đông và sân bay Long Thành.

Điểm đáng chú ý là tuyến không được nghiên cứu như một tuyến đường sắt hoạt động độc lập. Phương án hiện nay tính toán khả năng kết nối với các tuyến đường sắt khác trong mạng lưới.

Tại khu vực ga Thủ Thiêm, tuyến được nghiên cứu kết nối với tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm. Khu vực Vành đai 2 và Phú Hữu được định hướng kết nối với metro số 6. Ga Long Trường có hướng kết nối với metro số 10. Về phía Đồng Nai, tuyến tiếp tục kết nối với các tuyến đường sắt và mạng lưới giao thông tại sân bay Long Thành.

Cách tổ chức này có ý nghĩa lớn đối với khả năng khai thác tuyến. Hành khách trong tương lai không chỉ sử dụng đường sắt để đi từ Thủ Thiêm đến Long Thành mà còn có thể tiếp cận tuyến từ các khu vực khác thông qua mạng lưới metro được kết nối.

Trong quy hoạch phát triển đường sắt đô thị của TPHCM, kết nối với sân bay Long Thành đang được đặt trong nhóm ưu tiên. Thành phố cũng đang đồng thời chuẩn bị nhiều tuyến đường sắt khác nhằm mở rộng mạng lưới vận tải công cộng khối lượng lớn.

Với Metro Thủ Thiêm - Long Thành, sân bay Long Thành là điểm đến quan trọng nhất của tuyến. Khi sân bay đi vào khai thác, nhu cầu kết nối giữa TP.HCM và Đồng Nai được dự báo sẽ tăng. Một tuyến đường sắt có năng lực vận chuyển lớn sẽ tạo thêm phương án đi lại bên cạnh hệ thống đường bộ.

Tuy nhiên, hiệu quả của tuyến không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tàu hay số lượng nhà ga. Khả năng kết nối từ nhà ga với khu dân cư, xe buýt, đường bộ và các tuyến đường sắt khác cũng là yếu tố quyết định mức độ thuận tiện của hành khách.

Đối với TP.HCM, việc thúc đẩy thủ tục đầu tư Metro Thủ Thiêm - Long Thành vì thế không chỉ nhằm đưa một dự án về đích đúng kế hoạch. Tuyến đường còn được đặt trong bài toán lớn hơn là hình thành mạng lưới giao thông công cộng liên kết TP.HCM với Đồng Nai và sân bay Long Thành.

Hiện thành phố tiếp tục hoàn thiện các thủ tục về chủ trương đầu tư, phương án công nghệ, tài chính và quỹ đất thanh toán. Đây là những bước quan trọng trước khi dự án có thể chuyển sang các giai đoạn đầu tư tiếp theo.

Nếu các thủ tục được hoàn tất theo kế hoạch, tuyến đường sắt dài hơn 46 km này sẽ trở thành một trong những trục giao thông quan trọng mở rộng kết nối về phía Đông, đồng thời tạo thêm một phương thức tiếp cận sân bay Long Thành từ TP.HCM.