EVNHCMC hướng dẫn cách phòng tránh điện giật khi ngập nước

Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào cao điểm mùa mưa bão với những cơn mưa lớn gây ngập nước, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, tình trạng ngập nước còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện. Vì vậy, Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC) đã đưa ra nhiều khuyến cáo về sử dụng điện an toàn cho khách hàng. EVNHCMC cũng liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo đơn vị trực thuộc tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo đảm an toàn điện trong mùa mưa bão. Nhằm giảm thiểu rủi ro mất an toàn điện, ông Luân Quốc Hưng, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC, đã chia sẻ chi tiết cách phòng tránh các nguy cơ về điện, nhất là khi xảy ra ngập nước.

Xử lí nhanh và an toàn khi nước tràn vào nhà

- Thưa ông, khi nước có nguy cơ tràn vào nhà, người dân cần làm gì và chuẩn bị những gì đối với hệ thống điện?

- Ông Luân Quốc Hưng: Trước hết, người dân cần nhanh chóng xác định và quan sát kĩ vị trí CB tổng (thiết bị đóng cắt nguồn điện của nhà), các ổ cắm điện, dây điện và thiết bị điện để hình dung, dự đoán trước mức nước có thể ngập. Trường hợp không thể tách riêng các khu vực một cách an toàn, cần ngắt CB tổng trước khi nước tràn vào.

Khi thấy nước có khả năng tiếp xúc với ổ cắm, dây dẫn hoặc thiết bị điện, người dân cần ngắt điện tại khu vực có nguy cơ ngập hoặc ngắt toàn bộ hệ thống điện của gia đình, bao gồm cả trong nhà, ngoài sân và hàng rào. Người dân cần đặc biệt lưu ý chỉ thao tác khi tay khô, vị trí đứng khô ráo và đường tiếp cận bảo đảm an toàn. Sau khi ngắt điện, nếu điều kiện an toàn cho phép, hãy rút phích cắm và đưa thiết bị, ổ cắm di động lên cao. Không để việc kê dọn tài sản làm chậm quá trình ngắt điện và đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm.

- Nếu nước đã ngập và không thể tiếp cận cầu dao an toàn thì phải xử lí thế nào?

- Ông Luân Quốc Hưng: Nếu nước đã ngập và không thể tiếp cận CB an toàn, người dân tuyệt đối không lội vào nước để ngắt điện, rút phích cắm hoặc di chuyển thiết bị. Cần giữ mọi người tránh xa khu vực nghi có điện rò; gọi ngay tổng đài chăm sóc khách hàng của EVNHCMC theo số 1558 hoặc 1900 54 54 54 để thông báo khẩn cấp về địa chỉ, khu vực và tình trạng ngập nước, đồng thời đề nghị ngành điện tạm thời cắt, ngắt nguồn điện nhằm bảo đảm an toàn.

Người dân cần lưu ý không tự tháo công tơ, cắt dây điện hoặc dùng cây, sào để thao tác CB từ xa. Không mặc nhiên cho rằng nhà đang mất điện thì đã an toàn, bởi nguồn điện có thể được cấp trở lại.

Đối với nhà có sử dụng điện mặt trời, bộ lưu điện hoặc máy phát điện, vẫn có thể tồn tại các nguồn điện khác. Vì vậy, cần nhờ người có chuyên môn xử lí và cô lập các nguồn điện này. Nếu xảy ra tình huống cần cứu nạn, cứu hộ, hãy gọi ngay tổng đài 114. Không chạm trực tiếp vào người đang bị điện giật khi chưa tách được nguồn điện một cách an toàn.

Cách dùng bơm chống ngập an toàn

- Trong lúc chống ngập, người dân thường dùng máy bơm, dây điện kéo dài và ổ cắm di động. Những cách sử dụng nào có thể gây nguy hiểm và cần bảo đảm điều kiện gì để vận hành an toàn?

- Ông Luân Quốc Hưng: Những cách sử dụng có thể gây nguy hiểm gồm đặt ổ cắm, phích cắm hoặc mối nối trên nền ướt; dùng dây điện bị tróc vỏ, nối tạm bằng băng keo có thể bong tróc hoặc rò điện khi thấm nước; cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ cắm; sử dụng dây kéo dài không đủ khả năng chịu tải. Việc đứng trong nước để cắm điện, chạm vào máy bơm hoặc kéo dây cũng có thể gây điện giật nếu thiết bị bị rò điện.

Máy bơm phải phù hợp với môi trường sử dụng và được lắp đặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Máy bơm thông thường không được để phần động cơ bị ngập trong nước vì nguy cơ rò điện rất cao.

Dây dẫn, phích cắm phải còn nguyên vẹn và có khả năng chịu tải phù hợp. Ổ cắm và các điểm đấu nối phải được đặt ở vị trí cao, khô ráo, tránh nước bắn vào. Không dùng túi ni lông bọc mối nối để thay thế các phụ kiện bảo vệ phù hợp. Dây điện không được đặt ở nơi dễ bị đè, kẹp hoặc kéo căng; dây quấn trên cuộn phải được sử dụng theo hướng dẫn về tải của nhà sản xuất.

Nguồn cấp điện cho máy bơm cần có thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch và chống rò điện phù hợp. Thiết bị có yêu cầu nối đất bảo vệ phải được nối đất đúng kỹ thuật. Người vận hành phải đứng ở nơi khô ráo; không để người đi vào khu vực có nước đang đặt máy bơm hoạt động.

Người dân cần ngắt nguồn điện trước khi di chuyển máy bơm, gỡ rác hoặc sửa chữa. Nếu CB hoặc thiết bị chống rò liên tục ngắt, cần dừng sử dụng và nhờ người có chuyên môn kiểm tra. Không cố đóng lại nhiều lần, thay bằng CB có dòng định mức lớn hơn hoặc bỏ qua thiết bị bảo vệ. Khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn, không vận hành máy bơm điện.

- Sau khi nước rút, làm sao xác định hệ thống điện và thiết bị từng ngấm nước đã đủ an toàn để sử dụng lại, thưa ông?

- Ông Luân Quốc Hưng: Thiết bị điện đã bị ngập hoặc ướt nước có thể khô bên ngoài nhưng chưa có nghĩa là đã an toàn. Bùn, chất bẩn và hơi ẩm có thể còn bên trong, làm suy giảm khả năng cách điện, ăn mòn các bộ phận và gây điện giật, chập điện hoặc cháy khi cấp điện trở lại. Vì vậy, người dân không tự cắm điện để thử xem thiết bị còn hoạt động hay không.

Cần tiếp tục ngắt điện tại phần hệ thống bị ảnh hưởng và nhờ người có chuyên môn kiểm tra các hạng mục từng bị ngập hoặc nghi ngấm nước, gồm tủ điện, CB, thiết bị chống rò, công tắc, ổ cắm, hộp nối dây; dây dẫn và cáp điện tại khu vực thấp, nơi tường còn ẩm; hệ thống nối đất bảo vệ; máy bơm, máy giặt, tủ lạnh, máy nước nóng và các thiết bị khác.

Việc kiểm tra phải bao gồm đánh giá tình trạng hư hỏng, đo điện trở cách điện, kiểm tra tính liên tục của dây bảo vệ, tình trạng nối đất và khả năng tác động của thiết bị chống rò. Không thể kết luận hệ thống điện an toàn chỉ bằng cách quan sát hoặc sờ thấy thiết bị đã khô.

- Nhiều gia đình sử dụng thiết bị chống rò điện. Có phải cứ lắp thiết bị này là hết nguy cơ điện giật không?

- Ông Luân Quốc Hưng: Để tăng cường bảo vệ chống điện giật, nhất là đối với các mạch điện tại khu vực ẩm ướt, dễ ngập nước, người dân nên lựa chọn CB chống rò điện có ngưỡng dòng rò tác động danh định không quá 30 mA. Trên thị trường, thiết bị thường có tên RCCB hoặc RCBO. RCCB có chức năng bảo vệ chống dòng rò nhưng cần phối hợp với thiết bị bảo vệ quá tải, ngắn mạch; trong khi đó, RCBO tích hợp cả chức năng chống dòng rò, quá tải và ngắn mạch. Cần chọn thiết bị phù hợp với điện áp, dòng tải và đặc tính dòng rò của hệ thống, đồng thời nhờ người có chuyên môn lắp đặt đúng kỹ thuật.

Bên cạnh việc lắp đặt CB chống rò điện, người dân cần kiểm tra hệ thống dây dẫn và các biện pháp bảo vệ chống điện giật. Dây dẫn phải có tiết diện phù hợp với công suất sử dụng, lớp cách điện còn nguyên vẹn; các mối nối phải bảo đảm kĩ thuật và được bố trí tránh nguy cơ ngập nước. Đối với những thiết bị điện có yêu cầu nối đất bảo vệ, đặc biệt là thiết bị có vỏ kim loại như máy giặt, máy nước nóng và máy bơm, cần bảo đảm hệ thống nối đất được lắp đặt đúng kỹ thuật, phù hợp với sơ đồ cấp điện của công trình. Người dân không tự ý đấu nối vỏ thiết bị vào dây trung tính hoặc tự cải tạo hệ thống nối đất mà cần nhờ thợ điện có chuyên môn kiểm tra, thực hiện.

Việc lắp thiết bị chống rò không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn nguy cơ điện giật. Thiết bị có thể không ngắt trong một số trường hợp tiếp xúc, chẳng hạn khi người chạm đồng thời vào dây pha và dây trung tính mà dòng điện đi và về vẫn cân bằng. Thiết bị cũng có thể không hoạt động đúng nếu bị hỏng, đấu nối sai hoặc được lựa chọn không phù hợp.

Vì vậy, thiết bị chống rò chỉ là một lớp bảo vệ bổ sung, không thể thay thế các biện pháp cách điện, nối đất và thao tác an toàn. Người dân cần kiểm tra thiết bị bằng nút TEST theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu thiết bị không ngắt khi thử, phải nhờ người có chuyên môn xử lý. Nút TEST không thay thế việc kiểm tra đầy đủ toàn bộ hệ thống điện, đặc biệt sau khi xảy ra ngập nước.