F-35 Mỹ có tàng hình trước hệ thống phòng không Iran?
Là chương trình vũ khí đắt đỏ nhất lịch sử, tiêm kích F-35A Lightning 2 thuộc biên chế không quân Mỹ được hứa hẹn là vũ khí dễ dàng vượt qua chiến trường mà không bị phát hiện.
Nhưng mới đây một chiếc F-35A phải hạ cánh khẩn cấp xuống căn cứ bí mật ở Trung Đông; sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên không phận Iran. Phía Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn trúng tiêm kích này (?!). Quân đội Mỹ cho biết đang điều tra.
Theo người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins, chiếc F-35A đang thực hiện nhiệm vụ thì buộc phải chuyển hướng. Máy bay đã hạ cánh an toàn, tình trạng phi công ổn định. Hiện chưa có ai đứng ra xác nhận hỏa lực của Iran là nguyên nhân; ũng chưa rõ nhà nước Hồi giáo sử dụng vũ khí gì. Nhưng đoạn phim công bố bởi IRGC cho thấy mạn trái tiêm kích Mỹ trúng tên lửa.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên một máy bay có người lái của Mỹ bị trúng hỏa lực Iran kể từ khi chiến dịch Epic Fury bắt đầu từ ngày 28.2. Vụ việc có ý nghĩa quan trọng vì phơi bày điểm yếu của mẫu tiêm kích F-35. Tuy nhiên, chưa có cơ sở nào xác nhận "chứng cứ" từ phía Iran đưa ra là xác thực.
Khả năng tàng hình mà F-35 sở hữu, chủ yếu để vô hiệu hóa các hệ thống phát hiện dựa trên radar. Tiêm kích làm phân tán bức xạ tần số vô tuyến, lớp phủ trên thân cũng giúp hấp thụ bức xạ. Tuy nhiên máy bay không thể loại bỏ hoàn toàn dấu hiệu nhiệt.
Iran đã phát triển không ít hệ thống phòng không tích hợp cảm biến hồng ngoại thụ động thay vì radar. Chúng chứng minh được hiệu quả khi được lực lượng Houthi sử dụng tại Yemen.
Hệ thống như vậy đặc biệt nguy hiểm vì chúng không phát ra tín hiệu vô tuyến nào. Bộ thu cảnh báo radar trên máy bay dễ dàng phát hiện tín hiệu đang đến, còn bộ theo dõi hồng ngoại thụ động hoàn toàn im lặng cho đến tận thời điểm tiếp cận.
Mặc dù F-35A trang bị hệ thống khẩu độ phân tán (DAS) – mạng lưới cảm biến quang - hồng ngoại đặt xung quanh thân, cho phép phi công nhận thức tình huống bao quát và phát hiện mối đe dọa hay mục tiêu cả ngày lẫn đêm. Nhưng việc duy trì khả năng tàng hình cũng như né tránh tấn công lại không hề đơn giản.
Lực lượng Houthi (sở hữu hệ thống phòng không thô sô hơn Iran rất nhiều) từng cho thấy điểm yếu này. Vài chiếc F-35 khi đối đầu với hệ thống phòng không Houthi, từng buộc phải thực hiện động tác né tránh để không bị trúng tên lửa đất đối không.
Hướng triển khai chiến dịch Epic Fury càng làm tăng thêm nguy hiểm. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết máy bay của họ đang bay xa hơn về phía đông và xâm nhập sâu hơn vào không phận Iran. Đây là nơi nhà nước Hồi giáo đặt nhiều hệ thống phòng không cơ động trên bộ, vốn rất khó xác định vị trí.
Hệ thống phòng không cơ động trên bộ có thể rời đi mỗi cuộc giao chiến hay ẩn nấp ở địa hình thông thường. Chúng dễ dàng được giấu kín ở hầu hết mọi nơi, là mối đe dọa trên chiến trường rất lâu.
Chiến đấu cơ không tàng hình A-10 cùng trực thăng AH-64E Apache hiện hoạt động dọc bờ biển Iran trên eo biển Hormuz – dấu hiệu chứng tỏ Mỹ xem không phận phía tây Iran là khu vực dễ kiểm soát. Còn vùng đất liền phía đông lại đầy mối đe dọa.
Từ lúc chiến tranh nổ ra cho đến nay Mỹ đã mất không ít chiếc máy bay quân sự: 3 chiếc F-15E Strike Eagle bị hệ thống phòng không Kuwait bắn nhầm, 1 chiếc KC-135 Stratotanker rơi ở phía tây Iraq khiến toàn bộ phi hành đoàn 6 người thiệt mạng.