Five Eyes cảnh báo sắp đến ngày AI đủ sức đánh sập các hệ thống chính phủ

Theo nhận định của Five Eyes, các mô hình AI tiên tiến có khả năng làm thay đổi hoàn toàn cục diện an ninh mạng có thể xuất hiện chỉ trong vài tháng tới thay vì vài năm như nhiều người vẫn nghĩ. Điều đáng lo, các mô hình AI thậm chí đủ sức gây tê liệt hoạt động của doanh nghiệp hoặc các cơ quan chính phủ.

Five Eyes cảnh báo “vũ khí mạng” thế hệ mới

Trong tuyên bố chung được công bố đầu tuần, các cơ quan an ninh mạng thuộc liên minh Five Eyes nhấn mạnh rằng AI đang trở thành nhân tố làm thay đổi căn bản cả hoạt động phòng thủ lẫn tấn công trên không gian mạng.

Theo các cơ quan này, các mô hình AI tiên tiến thế hệ mới đang phát triển với tốc độ nhanh hơn đáng kể so với dự báo của ngành công nghệ. Điều đó đồng nghĩa các công cụ tấn công mạng trong tương lai sẽ không chỉ mạnh hơn mà còn nhanh hơn, thông minh hơn và khó đối phó hơn. “Dòng thời gian không phải là vài năm, mà là vài tháng”, tuyên bố nêu rõ.

Các chuyên gia an ninh cho rằng AI đang làm giảm đáng kể rào cản kỹ thuật đối với các cuộc tấn công mạng. Trước đây, việc khai thác lỗ hổng bảo mật hay xây dựng các chiến dịch tấn công quy mô lớn đòi hỏi đội ngũ chuyên gia có trình độ cao. Tuy nhiên, các mô hình AI hiện nay đã có thể hỗ trợ phát hiện lỗ hổng, viết mã độc, tự động hóa quá trình xâm nhập và thậm chí tối ưu hóa chiến thuật tấn công.

Điều này khiến nguy cơ không chỉ đến từ các tổ chức tội phạm mạng chuyên nghiệp mà còn từ những cá nhân hoặc nhóm nhỏ vốn trước đây không đủ năng lực kỹ thuật để thực hiện các cuộc tấn công phức tạp.

Five Eyes cảnh báo rằng rủi ro an ninh mạng không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần thuộc trách nhiệm của bộ phận công nghệ thông tin. Trong hoàn cảnh AI đang thay đổi bản chất của các mối đe dọa, an ninh mạng phải được xem là vấn đề sống còn đối với hoạt động kinh doanh, niềm tin thị trường và giá trị lâu dài của doanh nghiệp.

Tuyên bố cũng kêu gọi một phản ứng mang tính toàn xã hội, từ chính phủ, doanh nghiệp đến các tổ chức nghiên cứu và người dân.

Cuộc đua AI ngày càng nóng và những nỗi lo về an ninh quốc gia

Dù tuyên bố của Five Eyes không nêu đích danh bất kỳ công ty hay mô hình AI nào, giới công nghệ cho rằng phần lớn sự chú ý hiện nay đang hướng về Anthropic, một trong những doanh nghiệp AI hàng đầu của Mỹ.

Đầu tháng này, chính quyền Mỹ đã quyết định hạn chế quyền truy cập của “công dân nước ngoài” đối với một số mô hình AI tiên tiến do Anthropic phát triển sau khi nhận được khuyến nghị từ các cơ quan an ninh quốc gia.

Động thái này cho thấy những lo ngại ngày càng lớn về việc các công nghệ AI tiên tiến có thể bị khai thác cho các mục đích gây hại.

Một trong những mô hình được nhắc đến nhiều nhất là Mythos, hệ thống AI có khả năng phát hiện các lỗ hổng bảo mật phức tạp trong hạ tầng mạng. Do lo ngại nguy cơ bị lợi dụng, mô hình này hiện chỉ được cung cấp cho các tổ chức và doanh nghiệp đã qua quá trình thẩm định nghiêm ngặt.

Anthropic sau đó giới thiệu Fable 5, phiên bản được cho là thân thiện hơn và có khả năng kiểm soát tốt hơn đối với cộng đồng người dùng. Tuy nhiên, các tranh luận về mức độ an toàn của những hệ thống AI có năng lực mạng mạnh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo bà Olivia Shen, chuyên gia về AI và an ninh quốc gia tại Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Sydney, điều đáng lo ngại không nằm ở một mô hình cụ thể mà ở tốc độ phát triển của toàn ngành.

Bà cho rằng thế giới hiện chỉ nhìn thấy những sản phẩm đã được công bố ra công chúng, trong khi có thể còn nhiều hệ thống AI tiên tiến khác đang được phát triển trong các phòng thí nghiệm của các tập đoàn công nghệ hoặc các quốc gia. “Nếu hôm nay có Mythos hay Fable, thì rất có thể mô hình tiếp theo với năng lực còn mạnh hơn đang ở rất gần”, bà nhận định.

Những cảnh báo này xuất hiện trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm cách cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới công nghệ và bảo đảm an toàn xã hội. Tại Australia, chính phủ của Thủ tướng Anthony Albanese đã ký biên bản ghi nhớ với Anthropic hồi tháng 3 như một phần trong chiến lược AI quốc gia. Theo thỏa thuận này, doanh nghiệp sẽ chia sẻ thông tin về tiến trình phát triển AI và thúc đẩy các tiêu chuẩn an toàn.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Australia vẫn được đánh giá là tương đối mềm dẻo, tập trung vào việc khai thác lợi ích kinh tế và năng suất lao động từ AI thay vì áp đặt các quy định quá nghiêm ngặt.

Trong khi đó, cảnh báo mới từ Five Eyes cho thấy các cơ quan an ninh đang nhìn thấy một tương lai gần nơi AI không chỉ là công cụ hỗ trợ con người mà còn trở thành yếu tố có khả năng làm thay đổi cán cân quyền lực trên không gian mạng.

Nếu những dự báo này trở thành hiện thực, cuộc cạnh tranh AI tới đây sẽ không chỉ là cuộc đua công nghệ giữa các tập đoàn hay các quốc gia, mà còn là cuộc đua xây dựng khả năng phòng thủ trước một thế hệ mối đe dọa hoàn toàn mới. Và theo Five Eyes, thời gian để chuẩn bị cho kịch bản đó có thể chỉ còn tính bằng tháng.