Gen Z 'nghiện' giải trí trên nền tảng số, giải trí truyền thống bị lãng quên

Facebook, Zalo và TikTok dẫn đầu về số người dùng

Theo báo cáo của We are social, tính đến tháng 2.2025, Việt Nam có 79,8 triệu người dùng internet, chiếm 78,8% tổng dân số (101 triệu người). So với cùng kỳ năm ngoái, số lượng người dùng internet đã tăng thêm 0,3% (223.000 người). Trung bình 1 người dành hơn 6 giờ mỗi ngày để truy cập internet trên các thiết bị như smartphone, máy tính bảng, laptop, máy tính…

Tính đến tháng 1.2025, 95,4% người dùng internet tại Việt Nam đã sử dụng ít nhất một nền tảng mạng xã hội. Trong đó, YouTube có 62,3 triệu người dùng tại Việt Nam, chiếm 61,5% dân số; Facebook có 76,2 triệu người dùng, chiếm 75,2% dân số; TikTok có 40,9 triệu người dùng từ 18 tuổi trở lên. Nền tảng này được nhận xét là phổ biến với nhóm người trẻ và nội dung video sáng tạo.

Trung bình, người dùng Việt Nam dành 6 giờ 5 phút mỗi ngày cho các hoạt động trực tuyến, trong đó, hơn 2 giờ là dành cho mạng xã hội, với ba cái tên Facebook, Zalo và TikTok vẫn dẫn đầu về số người dùng. Về thời gian sử dụng, mỗi tháng người Việt Nam dành hơn 41 giờ cho TikTok và hơn 20 giờ cho Facebook.

Thiết bị di động chiếm 71% thời lượng sử dụng internet, chiếm 83% traffic website. Điều này cho thấy vai trò trung tâm của điện thoại thông minh trong hành vi truy cập và tiêu thụ nội dung internet.

Gen Z - thế hệ của giải trí "mọi lúc mọi nơi"

Báo cáo “Nhu cầu Giải trí số Việt Nam 2024 - 2025” của Appota công bố gần đây cũng đã hé lộ nhiều chuyển biến đáng chú ý trong hành vi giải trí số, đặc biệt ở nhóm người trẻ.

Báo cáo chỉ ra rằng người dùng - đặc biệt là nhóm Gen Z và Gen Alpha - ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm giải trí mang tính tương tác cao.

Gen Z (sinh từ 1997 - 2010) là nhóm “nghiện” giải trí số nhất, với thời lượng sử dụng lên đến 5 - 7 giờ/ngày. Điện thoại với với họ là thiết bị trung tâm. Họ ưu tiên game mobile (26 phút/ngày) và video ngắn như TikTok (58 phút/ngày), với nội dung mang tính tương tác cao, theo" trend" và tạo cảm giác giải trí tức thì.

Điện thoại thông minh vẫn là thiết bị thống trị với 98,9% Gen Z Việt Nam sở hữu, theo Statista (2025). Điều này lý giải vì sao giải trí di động - từ phim, âm nhạc đến trò chơi - đã trở thành một phần mặc định trong lối sống của họ.

Theo số liệu của Q&Me (2024) cũng cho thấy, gần 80% người trẻ Việt Nam ở độ tuổi 16 - 26 tuổi dành thời gian giải trí chính trên điện thoại thông minh, trong đó Netflix và YouTube là hai nền tảng được chọn nhiều nhất.

Nguyên nhân lớn nhất là tính linh hoạt: Gen Z có thể xem ở bất kỳ đâu, bất kỳ thời điểm nào, chỉ cần một thiết bị kết nối internet như điện thoại di động hay máy tính bảng. Họ cũng được tự do lựa chọn nội dung, từ phim bom tấn quốc tế đến vlog cá nhân, không bị giới hạn bởi lịch chiếu hay không gian cố định.

Sự thoái trào của giải trí truyền thống

Theo khảo sát của Decision Lab (2024), chỉ 28% Gen Z Việt Nam xem phim tại rạp ít nhất một lần/tháng, giảm gần 10 điểm % so với 2022. Nguyên nhân không chỉ đến từ chi phí - vé xem phim và đồ ăn kèm có thể tương đương một gói Netflix một tháng - mà còn từ sự thay đổi trong cách tiêu thụ nội dung.

Gen Z lớn lên cùng các định dạng video ngắn và nội dung cá nhân hóa. Họ quen với việc thuật toán gợi ý chính xác điều mình muốn xem, thứ mà rạp phim hay truyền hình không thể làm được. Một bộ phim bom tấn có thể hấp dẫn, nhưng trải nghiệm “xếp hàng - mua vé - ngồi suốt 2 tiếng” đôi khi lại kém linh hoạt so với việc chia nhỏ thời gian để xem trọn bộ phim trên nền tảng số.

Ngay cả truyền hình, trước đây từng là “trung tâm” của giải trí gia đình - cũng mất dần vị thế. Nielsen Việt Nam ghi nhận, lượng khán giả từ 15 - 24 tuổi xem TV truyền thống giảm cao trong 5 năm qua, đặc biệt là khi các dịch vụ OTT (Over-The-Top) như Netflix, VieON, Galaxy Play… trở thành lựa chọn thay thế.

Giải trí số: Cá nhân hóa, tương tác và xu hướng “xem - làm” song song

Điểm hấp dẫn lớn nhất của giải trí nền tảng số với Gen Z nằm ở tính cá nhân hóa. Thuật toán của YouTube, TikTok hay Spotify liên tục học hỏi hành vi, sở thích để đề xuất nội dung “trúng gu” từng cá nhân. Kết quả là mỗi người có một “thế giới giải trí” riêng, không ai giống ai.

Không chỉ xem, Gen Z còn thích tương tác và sáng tạo nội dung. Báo cáo của DataReportal (2025) cho thấy, 67% Gen Z Việt Nam từng tạo video đăng lên mạng xã hội, 42% phát trực tiếp ít nhất một lần. Họ không còn là “khán giả thụ động” mà trở thành một phần của chuỗi sản xuất - tiêu thụ nội dung.

Một xu hướng khác là “xem - làm” song song (multi-screening). Gen Z có thể vừa bật YouTube, vừa lướt mạng xã hội, hoặc nghe podcast khi chơi game. Điều này tạo nên phong cách giải trí “đa nhiệm”, nhưng cũng đặt ra thách thức cho các nhà sản xuất nội dung: làm sao để giữ sự tập trung của khán giả trong môi trường nhiều xao lạc.

Động cơ tâm lý phía sau sự dịch chuyển

Giải trí trên nền tảng số cho phép Gen Z toàn quyền quyết định: xem gì, khi nào, ở đâu, thậm chí tua nhanh hay bỏ qua những đoạn không thích - một nhu cầu tự chủ của con người, đặc biệt là ở thế hệ trẻ hấp thụ nền giáo dục cởi mở hơn. Điều này khác xa với trải nghiệm rạp chiếu - nơi mọi thứ đã được định sẵn.

Deloitte (2024) ghi nhận 82% Gen Z muốn nội dung được cá nhân hóa. Netflix, YouTube hay TikTok tận dụng AI và dữ liệu lớn để đề xuất đúng “gu” từng cá nhân. Cảm giác “nội dung dành riêng cho mình” tạo sức hút lớn hơn hẳn một suất chiếu chung cho tất cả.

Ngoài ra, hiệu ứng dopamine và “thưởng nhanh”: Video ngắn, livestream hay game di động tạo ra phần thưởng cảm xúc tức thì - một dạng kích hoạt dopamine nhanh. Thói quen này khiến Gen Z quen với tốc độ phản hồi nhanh và ít kiên nhẫn hơn nếu phải xem phim kéo dài 2 tiếng ở rạp. Ngoài ra, Gen Z ưa trải nghiệm nhiều thể loại nội dung khác nhau và sẵn sàng thử rồi bỏ nếu không thích - điều mà nền tảng số cho phép thực hiện dễ dàng, ít rủi ro về chi phí và thời gian hơn so với rạp.

Sự dịch chuyển trong nhu cầu giải trí của Gen Z sang nền tảng số là kết quả của sự giao thoa giữa tiến bộ công nghệ, thay đổi thói quen tiêu dùng và những nhu cầu tâm lý đặc thù của thế hệ này. Đây là là lời nhắc rằng ngành giải trí cần linh hoạt hơn, kết hợp giữa truyền thống và số hóa để đáp ứng những khán giả ngày càng khó tính.