Giá chip nhớ tăng sốc vì AI, ngành ô tô toàn cầu đối mặt làn sóng tăng giá xe

Giá chip nhớ DRAM tăng gấp nhiều lần trong vòng một năm đã khiến chi phí sản xuất của ngành ô tô leo thang, buộc các hãng xe lớn từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc đến Trung Quốc phải chạy đua đảm bảo nguồn cung. Nếu xu hướng này kéo dài, người tiêu dùng có thể sẽ phải trả nhiều tiền hơn để sở hữu những mẫu xe mới trong vài năm tới.

Chip nhớ trở thành "điểm nghẽn" mới của ngành ô tô

Theo ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, giá DRAM, loại chip đảm nhiệm chức năng lưu trữ dữ liệu tạm thời trong các hệ thống điện tử, đã tăng tới sáu lần chỉ trong vòng một năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào AI tạo sinh và các trung tâm dữ liệu, khiến các nhà sản xuất chip ưu tiên nguồn lực cho những sản phẩm phục vụ thị trường AI có biên lợi nhuận cao hơn.

Tác động của xu hướng này đã bắt đầu phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh của các hãng xe. General Motors (GM) cho biết chi phí nguyên vật liệu trong năm nay sẽ tăng thêm từ 1,5 đến 2 tỉ USD, chưa tính tác động của thuế quan. Giám đốc tài chính Paul Jacobson nhận định áp lực chi phí sẽ trở nên rõ rệt hơn trong nửa cuối năm.

Dù GM không công bố chi tiết cơ cấu chi phí, hãng xác nhận giá DRAM tăng mạnh là một trong những nguyên nhân chính. Đây là linh kiện không thể thiếu trong các hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến (ADAS), màn hình kĩ thuật số, hệ thống giải trí và hàng loạt tính năng điện tử trên xe hiện đại.

Theo hãng tư vấn AlixPartners, AI đã chiếm 32% lượng DRAM tiêu thụ toàn cầu trong năm ngoái và tỷ lệ này dự kiến tăng lên 48% vào năm 2028. Trong khi đó, ngành ô tô chỉ sử dụng khoảng 10% tổng sản lượng DRAM. Nếu AI và các trung tâm dữ liệu chiếm tới một nửa nguồn cung chip nhớ, những ngành còn lại, bao gồm ô tô, sẽ phải đối mặt với áp lực giá ngày càng lớn.

Không chỉ giá tăng, nguồn cung cũng trở nên khan hiếm khi các nhà sản xuất chip trên toàn cầu liên tục chuyển dây chuyền sang sản xuất các dòng bộ nhớ tiên tiến dành cho AI.

Một quản lí thu mua của doanh nghiệp linh kiện Nhật Bản cho biết sản lượng chip nhớ toàn cầu vẫn tăng nhưng phần lớn không chảy vào ngành ô tô. Điều này khiến các hãng xe phải gấp rút tìm kiếm nguồn cung dài hạn trước nguy cơ thiếu hàng từ năm sau.

Các hãng xe chạy đua kí hợp đồng, người mua có thể phải trả giá cao hơn

Để giảm thiểu rủi ro thiếu hụt chip nhớ, nhiều nhà sản xuất ô tô đã nhanh chóng thay đổi chiến lược cung ứng. Trong tháng này, GM và Ford đã kí các hợp đồng cung cấp dài hạn với Micron Technology, một trong những nhà sản xuất chip nhớ lớn của Mỹ. Trước đó, bảy nhà cung cấp linh kiện, trong đó có Denso và Astemo của Nhật Bản, cũng kí thỏa thuận tương tự với Micron nhằm đảm bảo nguồn chip cho những năm tới.

Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới, cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Theo Huayuan Securities, chi phí chip nhớ trên mỗi chiếc ô tô sản xuất tại Trung Quốc đã vượt 70 USD vào cuối năm 2025, cao nhất thế giới và gấp hơn hai lần mức khoảng 30 USD của các mẫu xe Nhật Bản.

Nguyên nhân là xe Trung Quốc ngày càng được trang bị nhiều công nghệ như buồng lái thông minh, chatbot AI, màn hình cỡ lớn, hệ thống kết nối và các tính năng hỗ trợ lái tiên tiến, tất cả đều cần dung lượng bộ nhớ lớn hơn.

Dù Bắc Kinh đang thúc đẩy tự chủ bán dẫn, ngành ô tô nước này vẫn phụ thuộc đáng kể vào chip nhớ của Hàn Quốc và Mỹ. Đáng chú ý, chip nhớ dành cho ô tô phải trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt kéo dài từ hai đến ba năm trước khi được sử dụng trên xe thương mại, khiến việc chuyển đổi sang nhà cung cấp mới không hề đơn giản.

Ông Zhang Xinghai, Chủ tịch điều hành Seres Group, hãng sản xuất dòng xe AITO hợp tác cùng Huawei, nhận định giá chip nhớ hiện là thách thức lớn nhất của ngành ô tô và đã tăng khoảng năm lần trong thời gian gần đây.

Ngay cả BYD, doanh nghiệp nổi tiếng với chiến lược cạnh tranh bằng giá, cũng phải điều chỉnh. Tháng 5 vừa qua, hãng tăng 20% giá các gói tính năng hỗ trợ lái được bán riêng, giải thích rằng chi phí chip nhớ toàn cầu tăng mạnh khiến việc điều chỉnh giá là cần thiết để duy trì chất lượng sản phẩm.

Tại Hàn Quốc, Hyundai Mobis đã kêu gọi 23 doanh nghiệp bán dẫn trong nước, bao gồm Samsung Electronics, hợp tác phát triển chip ô tô và củng cố chuỗi cung ứng nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường quốc tế.

Các chuyên gia nhận định nếu giá chip nhớ tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm tới, việc tăng giá xe gần như là điều khó tránh khỏi. GM đã điều chỉnh dự báo giá xe mới tại Bắc Mỹ năm nay tăng 0,3%, thay vì đi ngang hoặc giảm như dự báo trước đó. Hãng cũng có kế hoạch từ năm 2028 sẽ mở rộng danh mục xe chạy xăng cỡ lớn, dòng sản phẩm có khả năng chuyển phần tăng chi phí sang người mua dễ hơn so với xe điện đang có lợi nhuận thấp.

Trong khi đó, giá xe mới tại Mỹ vốn đã ở mức rất cao. Theo hãng nghiên cứu Edmunds, giá bán trung bình của một chiếc xe mới trong năm 2025 đã đạt khoảng 48.000 USD, tăng gần 30% so với năm 2019. Số lượng mẫu xe có giá dưới 25.000 USD hiện chỉ còn bằng khoảng một phần năm so với sáu năm trước.

Khi AI tiếp tục hút phần lớn nguồn lực của ngành bán dẫn, cuộc cạnh tranh giành chip nhớ giữa các trung tâm dữ liệu và ngành ô tô được dự báo sẽ còn gay gắt hơn. Điều đó đồng nghĩa chi phí sản xuất xe sẽ tiếp tục chịu sức ép, và người tiêu dùng toàn cầu nhiều khả năng sẽ phải chấp nhận một mặt bằng giá xe mới cao hơn trong những năm tới.