Gia Lai chi 400.000 USD mỗi năm để phát triển khoa học lượng tử, thiên văn, sinh học và neutrino

Cuộc làm việc mới đây giữa Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn và GS.Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) - đã đưa ra nhiều định hướng phát triển của Trung tâm ICISE trong thời gian tới.

Theo đó, GS.Trần Thanh Vân mong muốn tỉnh Gia Lai tiếp tục hỗ trợ trung tâm phát triển 4 hướng nghiên cứu khoa học mũi nhọn (vật lý neutrino, vật lý thiên văn, vật lý lượng tử, vật lý sinh học) tại viện IFIRSE; trong đó, đặc biệt đầu tư cho nhóm vật lý lượng tử và nhóm vật lý thiên văn trở thành điểm sáng của cả nước.

Đồng thời, GS.Trần Thanh Vân đề nghị tỉnh có cơ chế hỗ trợ để thu hút các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế tham gia các hoạt động nghiên cứu, trao đổi học thuật, giảng dạy chuyên đề; đầu tư xây dựng nhà ở để các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế “bám rễ” nghiên cứu lâu dài tại tỉnh.

Ông cũng đề xuất với Chủ tịch Gia Lai về sáng kiến tổ chức “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” tại Trung tâm ICISE vào tháng 10 nhân dịp kỳ họp mùa Thu của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (Bangkok, 16 - 18/10/2026).

Ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh: Trung tâm ICISE là một trong những trung tâm khoa học quốc tế có uy tín tại Việt Nam, hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và khoa học liên ngành.

Trong thời gian qua, Trung tâm đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo khoa học quốc tế quy mô lớn, thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học uy tín trên thế giới.

Các hoạt động đã góp phần thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học trong nước, quảng bá hình ảnh địa phương trong cộng đồng khoa học quốc tế và kết nối mạng lưới các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế.

Chủ tịch Gia Lai thống nhất với các đề xuất của GS.Trần Thanh Vân và cam kết hỗ trợ lâu dài 100.000 USD/năm cho mỗi hướng nghiên cứu khoa học mũi nhọn của Viện IFIRSE. Trường hợp các nhóm có đề xuất nghiên cứu chuyên sâu, đề tài lớn, tỉnh sẽ xem xét bổ sung kinh phí phù hợp.

Tỉnh cũng tiếp tục hỗ trợ để Trung tâm ICISE tổ chức các hội nghị, hội thảo, lớp học quốc tế; nhất là trong điều kiện Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định bổ sung dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số cho các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương.

Ngoài ra, tỉnh cũng sẽ tạo điều kiện về cơ chế, chính sách, nguồn lực để Trung tâm ICISE đẩy mạnh hoạt động thu hút, mời gọi các nhà khoa học từ các nước về làm việc tại Trung tâm; xây dựng nhà ở cho các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế.

Ông Phạm Anh Tuấn đề nghị Trung tâm ICISE tích cực làm việc với Trung tâm nghiên cứu hàng không vũ trụ Pháp (CNES) và Viện nghiên cứu phát triển Pháp (IRD) để xác lập nội dung nghiên cứu, dự toán kinh phí và hoàn thiện đề án về Trạm quan trắc hải dương học và Trạm thu phát tín hiệu vệ tinh (BIOMASS), trình UBND tỉnh.

Chủ tịch Gia Lai cũng ủng hộ sáng kiến tổ chức “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” tại Trung tâm ICISE. Ông kỳ vọng với sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, đại diện các tổ chức tài chính quốc tế, các doanh nghiệp và giới khoa học, đối thoại sẽ trở thành một diễn đàn quốc tế trao đổi học thuật và chính sách có uy tín trong lĩnh vực khí hậu và chuyển đổi.

Thúc đẩy phát triển lĩnh vực công nghệ lượng tử

Đầu tư cho phát triển khoa học, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ lượng tử đã và đang được tỉnh Gia Lai ưu tiên phát triển. Đây là địa phương đầu tiên trên cả nước tổ chức “Năm Lượng tử” có chủ đề "Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển".

Theo đó, Năm Lượng tử Gia Lai 2026 được triển khai với bốn hợp phần chính gồm khoa học; công nghệ; giáo dục - đào tạo; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Nổi bật là chuỗi hội nghị, hội thảo quốc tế về vật lý lượng tử do Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) và Viện IFIRSE tổ chức; diễn đàn Kinh tế sáng tạo dựa vào công nghệ lượng tử; hội nghị quốc tế về lượng tử và bán dẫn dành cho công chúng (Vietnam Quantum Roadshow); triển lãm Công nghệ lượng tử, bán dẫn và siêu dẫn; hội nghị Gặp gỡ Điều phối viên lượng tử Đông Nam Á mở rộng cùng nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng khoa học.

Điểm nhấn của chương trình là cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử vì mục tiêu phát triển xã hội (Quantathon Gia Lai 2026), diễn ra từ ngày 24/7 đến 28/7 với sự tham gia của 100 thí sinh đến từ 11 quốc gia.

Bên cạnh việc tìm kiếm các giải pháp ứng dụng điện toán lượng tử, trí tuệ nhân tạo và học máy vào giải quyết các bài toán thực tiễn, cuộc thi còn hướng đến hình thành cộng đồng công nghệ lượng tử tại Việt Nam và Đông Nam Á, thúc đẩy hợp tác quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong khuôn khổ Năm Lượng tử Gia Lai 2026, tỉnh cũng sẽ triển khai các chương trình phổ biến kiến thức về công nghệ lượng tử cho học sinh, sinh viên; xây dựng Trung tâm Khám phá Lượng tử tại Trường Đại học Quang Trung; hỗ trợ hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ lượng tử, kết nối các startup với doanh nghiệp và quỹ đầu tư, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Hải Giang khẳng định, Gia Lai xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Với phương châm "đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu phù hợp", tỉnh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng thu hút các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế tham gia đồng hành.

Gia Lai kỳ vọng thông qua chuỗi sự kiện sẽ từng bước tiếp cận các công nghệ chiến lược; kết nối nguồn lực khoa học trong nước và quốc tế; thúc đẩy nghiên cứu khoa học cơ bản, phát triển công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.