Giải mã băng tần thấp SpaceX mua bằng 8 tỉ USD để phát triển Starlink Mobile

Công ty của Elon Musk đang tìm cách mở rộng hoạt động vượt ra ngoài lĩnh vực Internet vệ tinh để trở thành đối thủ đáng gờm trên thị trường dịch vụ di động Mỹ.

SpaceX lần đầu công bố kế hoạch tham gia lĩnh vực dịch vụ di động trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh đầu tiên vào tháng 8. Thông tin này khiến cổ phiếu của ba nhà mạng lớn tại Mỹ là AT&T, T-Mobile và Verizon giảm trong thời gian ngắn, khi các nhà đầu tư đánh giá nguy cơ cạnh tranh từ SpaceX.

Băng tần thấp là gì?

Băng tần thấp là dải tần số vô tuyến có khả năng truyền tín hiệu đi xa hơn và xuyên qua tường, tòa nhà tốt hơn so với các dải tần số cao. Vì vậy, băng tần này phù hợp để cung cấp dịch vụ di động trên những khu vực rộng lớn.

Trong khi đó, băng tần trung và cao có thể truyền nhiều dữ liệu hơn với tốc độ nhanh hơn, nhưng phạm vi phủ sóng thường hẹp hơn.

SpaceX đã đồng ý mua từ Grain Management danh mục giấy phép sử dụng phổ tần trên băng tần thấp 800 MHz, với độ rộng phổ tần ghép cặp lên tới 14 MHz. Đây là nguồn tài nguyên cần thiết để phát triển Starlink Mobile, dịch vụ kết hợp kết nối vệ tinh với mạng viễn thông mặt đất, qua đó giúp SpaceX tiến gần hơn đến mục tiêu cung cấp dịch vụ di động trực tiếp tại Mỹ.

Grain Management là công ty đầu tư của Mỹ chuyên về hạ tầng kỹ thuật số, với các lĩnh vực hoạt động gồm mạng cáp quang, trung tâm dữ liệu, phổ tần vô tuyến, cột viễn thông và các dịch vụ hạ tầng liên quan. Công ty được thành lập năm 2007, có trụ sở tại Washington D.C (thủ đô Mỹ).

Trong thương vụ với SpaceX, Grain Management đóng vai trò bên bán giấy phép sử dụng phổ tần vô tuyến, chứ không phải nhà mạng di động.

Hệ thống cấp phép sử dụng phổ tần tại Mỹ hoạt động như thế nào?

Phổ tần vô tuyến dành cho mục đích thương mại là nguồn tài nguyên có hạn tại Mỹ và được Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) quản lý. FCC thường phân bổ giấy phép sử dụng các dải tần số cụ thể tại những khu vực địa lý nhất định thông qua đấu giá hoặc các quy trình được pháp luật cho phép.

Các đơn vị nắm giữ giấy phép phải tuân thủ quy định kỹ thuật và những yêu cầu về triển khai mạng lưới. Tuy nhiên, trước khi giấy phép được chuyển nhượng cho chủ sở hữu mới, thương vụ nhìn chung phải được cơ quan quản lý phê duyệt.

Thương vụ SpaceX mua các giấy phép sử dụng phổ tần nói trên hiện vẫn chờ FCC chấp thuận.

Ba nhà mạng lớn ở Mỹ đang nắm giữ những băng tần nào?

Danh mục băng tần thấp của AT&T bao gồm các dải 700 MHz và 850 MHz, cùng những giấy phép sử dụng băng tần 600 MHz mà hãng có được thông qua thương vụ với EchoStar hồi tháng 7.

EchoStar là tập đoàn viễn thông và công nghệ vệ tinh của Mỹ, hoạt động trong các lĩnh vực truyền hình vệ tinh, Internet, dịch vụ di động và cung cấp hạ tầng kết nối. Công ty có trụ sở tại bang Colorado (Mỹ) do doanh nhân Charlie Ergen đồng sáng lập năm 1980.

Verizon nắm giữ phổ tần ở các dải 700 MHz và 850 MHz. Trong khi đó, danh mục băng tần thấp của T-Mobile bao gồm các dải 600 MHz và 700 MHz.

Starlink Mobile sẽ được phát triển như thế nào?

SpaceX dự định tích hợp phổ tần vừa mua vào hệ thống vệ tinh thế hệ tiếp theo, đồng thời triển khai các thiết bị phát sóng vô tuyến mặt đất và lắp đặt ăng-ten trên các cột viễn thông cũng như nóc các tòa nhà.

Trong tuần này, FCC đã phê duyệt hồ sơ xin triển khai chòm vệ tinh Starlink Mobile thế hệ thứ hai, cho phép SpaceX phóng 15.000 vệ tinh được tối ưu hóa để sử dụng phổ tần 2 GHz trên toàn cầu.

Tuy nhiên, thương vụ mua giấy phép băng tần 800 MHz vẫn cần được FCC phê duyệt riêng.

Starlink Mobile có thể làm thay đổi thị trường viễn thông Mỹ ra sao?

Thương vụ mua phổ tần của SpaceX không chỉ khiến các nhà mạng Mỹ lo ngại mà còn làm dấy lên những câu hỏi về tương lai của hạ tầng viễn thông truyền thống. Theo Reuters, cổ phiếu các doanh nghiệp viễn thông Mỹ và châu Âu ngày 9/10 đồng loạt giảm khi nhà đầu tư đánh giá nguy cơ cạnh tranh từ dịch vụ di động kết hợp vệ tinh.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của SpaceX sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai mạng lưới trên mặt đất. Theo các nhà phân tích của tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley, tác động cạnh tranh có thể xuất hiện dần dần, trước tiên tại những khu vực nông thôn, nơi việc xây dựng mạng di động truyền thống tốn kém và khó đạt hiệu quả kinh tế. Nếu kết hợp được vệ tinh với các trạm phát sóng mặt đất, SpaceX có thể mở rộng vùng phục vụ mà không phải xây dựng toàn bộ hạ tầng theo cách của một nhà mạng thông thường.

Dù vậy, vệ tinh khó có thể thay thế hoàn toàn mạng di động mặt đất trong mọi tình huống. Ở các thành phố đông dân, nhu cầu kết nối đồng thời của hàng triệu thiết bị đòi hỏi dung lượng mạng lớn. Các trạm phát sóng gần người dùng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp tốc độ cao và duy trì chất lượng dịch vụ. Vì thế, Starlink Mobile nhiều khả năng sẽ phát triển theo mô hình kết hợp hai loại hạ tầng thay vì chỉ dựa vào vệ tinh.

Cuộc cạnh tranh cũng có thể tạo cơ hội cho các doanh nghiệp sở hữu tháp viễn thông và hạ tầng truyền dẫn. Trong phiên giao dịch ngày 9/10, cổ phiếu American Tower, Crown Castle và SBA Communications tăng khoảng tăng khoảng 7,6 - 12,6%, trái ngược với xu hướng giảm của nhiều nhà mạng. Giới đầu tư kì vọng tham vọng mở rộng mạng mặt đất của SpaceX có thể thúc đẩy nhu cầu thuê vị trí lắp đặt ăng-ten, tháp viễn thông và các trạm phát sóng quy mô nhỏ.

Một câu hỏi quan trọng khác là khi nào khách hàng có thể sử dụng đầy đủ dịch vụ mới. Theo tạp chí Via Satellite, SpaceX dự kiến bắt đầu phóng các vệ tinh Starlink Mobile thế hệ thứ hai trong năm 2027 và hướng tới cung cấp dịch vụ vào cuối năm đó. Hệ thống hiện tại đã hỗ trợ kết nối trực tiếp với smartphone, nhưng thế hệ vệ tinh mới được kì vọng cải thiện đáng kể dung lượng và chất lượng kết nối.

Với người tiêu dùng, lợi ích tiềm năng là khả năng duy trì kết nối ở những nơi mạng di động thông thường không phủ sóng hoặc tín hiệu yếu. Tuy nhiên, giá cước, khả năng tương thích của smartphone, chất lượng dịch vụ trong nhà và mức độ phủ sóng thực tế vẫn là những yếu tố quyết định liệu Starlink Mobile có thể thu hút khách hàng từ các nhà mạng hiện hữu hay không.

Do đó, thương vụ phổ tần mới là bước tiến quan trọng về chiến lược, nhưng chưa đồng nghĩa SpaceX đã sẵn sàng thay thế các nhà mạng truyền thống. Khả năng biến lợi thế vệ tinh thành một dịch vụ di động có chất lượng và giá cả cạnh tranh sẽ quyết định thành công của SpaceX trong giai đoạn tiếp theo.