Giảm 30% thuế TNCN, TNDN: Cơ quan thẩm tra lưu ý gì?
Tại phiên họp ngày 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thu nhập doanh nghiệp (TNDN), đồng thời lưu ý các giải pháp đảm bảo tính công bằng và thực chất.
Chiều 20/08/2026, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế TNCN, TNDN đối với cá nhân và doanh nghiệp.
Phiên họp đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận khi xem xét gói chính sách hỗ trợ tài khóa quan trọng dành cho các hộ kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ trong giai đoạn phục hồi kinh tế.
Theo Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, chính sách giảm thuế TNCN, TNDN được đề xuất ban hành nhằm giải quyết một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.
Cụ thể, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng. Song song với đó, mức giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được áp dụng cho các doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có mức doanh thu trong các năm 2026 và 2027 không vượt quá ngưỡng 10 tỉ đồng.
Để đáp ứng tính cấp thiết của chính sách, Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng và ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết này vào Chương trình Kì họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để Quốc hội xem xét, thông qua.
Về tác động ngân sách, theo số thu năm 2025, việc giảm thuế này dự kiến làm giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỉ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỉ đồng. Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh rằng việc giảm thuế trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài sẽ tạo động lực để doanh nghiệp và cá nhân phát triển, qua đó đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua các hoạt động tiêu dùng và thu nhập.
Bức tranh khó khăn thực tế và bài toán chi phí tuân thủ
Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đã chỉ ra nhiều vấn đề cốt lõi cần được phân tích thấu đáo để chính sách giảm thuế TNCN, TNDN thực sự phát huy hiệu quả trên thực tế.
Dẫn chứng từ Báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ quan thẩm tra nhấn mạnh rằng khó khăn lớn nhất mà các hộ, cá nhân kinh doanh đang gặp phải hiện nay không chỉ nằm ở nghĩa vụ thuế trực tiếp mà chính là vấn đề pháp lí và chi phí tuân thủ, chiếm tới 73,3%.
Nguyên nhân xuất phát từ cách hiểu, áp dụng và tuân thủ các quy định pháp luật mới liên quan đến nghĩa vụ thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo hiểm xã hội. Việc chuyển đổi cách thức nộp thuế từ phương pháp khoán sang kê khai, cùng với các quy định mới về hóa đơn điện tử, đã làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ khi người dân phải chi trả cho các bên thứ ba là các nhà cung cấp giải pháp phần mềm.
Cơ quan thẩm tra nhận định, những vướng mắc pháp lí này chưa được giải quyết triệt để trong phương án trình lần này của Chính phủ. Đồng thời, việc giảm thuế TNCN, TNDN ở mức 30% số thuế phải nộp chưa thật sự mang lại tác động đáng kể và thực chất cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi nhiều hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ thậm chí đã không còn lợi nhuận để nộp thuế.
Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kĩ các khó khăn để kịp thời đề xuất các chính sách có tác động mang tính thực tiễn cao hơn.
Băn khoăn về ngưỡng doanh thu 10 tỉ đồng và tính công bằng
Bên cạnh vấn đề chi phí tuân thủ, điều kiện và cơ chế áp dụng mức giảm thuế TNCN, TNDN cũng là tâm điểm tranh luận tại phiên họp. Mặc dù đa số ý kiến nhất trí với điều kiện giảm thuế cho cơ sở có doanh thu hằng năm không quá 10 tỉ đồng trong năm 2026 và 2027, nhiều ý kiến thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỉ đồng cho tất cả các lĩnh vực kinh tế có đặc thù khác nhau.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ phương pháp xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với các trường hợp đặc thù như doanh nghiệp có kì tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng. Các hoạt động chuyển nhượng vốn, bất động sản hoặc các khoản thu không trực tiếp phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên cũng cần có hướng dẫn cụ thể để tránh trục lợi chính sách hoặc hiểu sai lệch trong quá trình triển khai thực tế.
Đặc biệt, nhiều ý kiến tại phiên họp cho rằng quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lí, chưa bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cụ thể, các đối tượng có doanh thu đến 10 tỉ đồng thì được hưởng chính sách giảm thuế, nhưng đối tượng có doanh thu chỉ nhỉnh hơn ngưỡng 10 tỉ đồng một tỉ lệ rất nhỏ lại bị loại khỏi diện ưu đãi hoàn toàn.
Từ bất cập này, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng một cơ chế chuyển tiếp hợp lí thay vì cắt bỏ toàn bộ ưu đãi khi doanh thu vượt ngưỡng.
Thêm vào đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý rằng quy định đối tượng được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp tại dự thảo Nghị quyết hiện chưa hoàn toàn thống nhất với Luật Thuế TNDN cũng như chưa đồng bộ với nội dung tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết. Cơ quan soạn thảo được yêu cầu cần khẩn trương rà soát, làm rõ phạm vi đối tượng áp dụng để tránh tình trạng hiểu thiếu thống nhất, gây khó khăn cho các cơ quan quản lí thuế và cộng đồng doanh nghiệp khi đưa chính sách vào cuộc sống.
Kết luận nội dung thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động của Chính phủ trong việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tài khóa nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp vượt qua giai đoạn thách thức.
Về hiệu lực thi hành, đa số các đại biểu thống nhất chủ trương áp dụng chính sách cho kì tính thuế năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, do dự thảo Nghị quyết còn để trống thời gian hiệu lực thi hành cụ thể, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã đề nghị Chính phủ nhanh chóng bổ sung đầy đủ nội dung này để có cơ sở pháp lí hoàn chỉnh trình Quốc hội xem xét quyết định tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới.
