Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ cảnh báo nguy cơ gián điệp liên quan AI sau sự cố ở OpenAI

Theo Jay Clayton, AI làm gia tăng các rủi ro an ninh mạng vốn đã tồn tại với hạ tầng số của Mỹ. Hạ tầng này được kết nối với nhiều hệ thống thiết yếu, phục vụ mọi lĩnh vực từ dịch vụ công, quốc phòng đến thông tin liên lạc toàn cầu.

Trong chương trình Squawk Box của kênh CNBC hôm 16/10, Jay Clayton cho biết đây là lý do Mỹ tập trung tăng cường khả năng bảo vệ các hệ thống đó, đồng thời cam kết duy trì vị thế dẫn đầu để đi trước những đối tượng có ý đồ xấu. Ông hiện đứng đầu một lực lượng đặc nhiệm mới của Nhà Trắng về AI.

Jay Clayton được hỏi người dân Mỹ nên lo ngại đến mức nào về nguy cơ bị nước ngoài do thám, sau khi vụ việc liên quan đến nhân viên OpenAI tên Abdulrahman Alfozan (công dân Ả Rập Saudi) được công bố.

Giám đốc FBI Kash Patel thông báo Abdulrahman Alfozan bị cáo buộc “bí mật giấu một thiết bị ghi âm trong phòng họp dành cho ban lãnh đạo OpenAI, nhằm thu thập những cuộc trao đổi nhạy cảm về công nghệ siêu trí tuệ của công ty”. Dù Abdulrahman Alfozan chưa bị buộc tội gián điệp, Jay Clayton nói vụ việc làm dấy lên lo ngại về nguy cơ các đối tượng tìm cách thu thập bí mật công nghệ AI.

Theo các công tố viên liên bang, trước khi bị bắt, Abdulrahman Alfozan đã đặt vé máy bay một chiều đến Ả Rập Saudi cho mình, vợ và một thành viên khác trong gia đình.

Hôm 13/10, OpenAI thông báo: “Chúng tôi chưa có bằng chứng cho thấy người này truy cập trái phép hoặc lấy cắp trọng số của mô hình AI, mã nguồn hay dữ liệu khách hàng”.

Công ty đứng sau ChatGPT nhấn mạnh họ nghiêm túc trong việc bảo vệ công nghệ, dữ liệu và con người, đồng thời coi đây là vấn đề quan trọng với an ninh quốc gia.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, Abdulrahman Alfozan không được phép vào phòng họp dành cho ban lãnh đạo, nơi thiết bị ghi âm được tìm thấy. Hình ảnh từ camera an ninh cho thấy người này xuất hiện gần phòng họp vào nhiều ngày trước khi thiết bị bị phát hiện. Cơ quan chức năng cho biết Abdulrahman Alfozan đã vào phòng họp hôm 5/10.

Bộ Tư pháp Mỹ cũng cho biết một chiếc túi thuộc về Abdulrahman Alfozan được tìm thấy trong tòa nhà OpenAI khoảng ngày 5/10. Bên trong túi có ví, giấy tờ tùy thân của người này và một thiết bị ghi âm khác có đặc điểm tương tự thứ được phát hiện trong phòng họp lãnh đạo.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, một tài khoản chatbot được cho là có liên quan đến vợ Abdulrahman Alfozan, với nhiều thông tin nhận dạng và đặc điểm trùng khớp với tài khoản chatbot của chính Alfozan, đã được sử dụng để tìm hiểu về việc ghi âm liên tục và kết nối Wi-Fi.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết các câu lệnh được nhập vào chatbot liên quan đến việc chế tạo, tùy chỉnh, lắp đặt, ghi âm, thử nghiệm, che giấu dấu vết và truy cập thiết bị từ xa.

Thiết bị ghi âm được giấu bên trong giấy vệ sinh và cắm vào cổng USB ở mặt sau TV trong phòng họp, còn dữ liệu bên trong được mã hóa, theo Bộ Tư pháp Mỹ.

Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ: “Hoạt động gián điệp thương mại và do nhà nước hậu thuẫn đều đang tồn tại”

Jay Clayton nói với CNBC hôm 16/10: “Hoạt động gián điệp, cả gián điệp thương mại lẫn gián điệp do nhà nước hậu thuẫn, đều là thực tế đang tồn tại”.

Ông nhấn mạnh: “Đây là điều mà các doanh nghiệp thuộc khu vực tư nhân cần cảnh giác. Chính phủ chúng tôi cũng cần cảnh giác”.

Theo Jay Clayton, vụ việc tại OpenAI cho thấy những đối tượng sẵn sàng đi xa đến mức nào để tìm cách thay thế vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI, hoặc ít nhất thu hẹp khoảng cách với Mỹ trong công nghệ mới nổi.

Một cựu quan chức Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), đề nghị giấu tên, nói với CNBC trong tuần này rằng vụ việc “có lẽ chỉ là phần nổi của tảng băng chìm”.

Đầu tháng 10, Jay Clayton được bổ nhiệm làm người phụ trách điều phối các vấn đề về AI của chính quyền Mỹ. Ông cho biết cuộc họp đầu tiên của lực lượng đặc nhiệm tại Nhà Trắng hôm 15/10 diễn ra rất tốt đẹp, đồng thời tiếp nối thỏa thuận được Tổng thống Donald Trump và một số lãnh đạo ngành AI kí tại Nhà Trắng hôm 29/9.

Tổng thống Trump từng mô tả thỏa thuận này là có tính ràng buộc về mặt đạo đức. Theo đó, các doanh nghiệp tham gia cam kết tự giám sát và kiểm soát những rủi ro do AI gây ra.

Jay Clayton cho biết lực lượng đặc nhiệm thành lập ba tiểu ban phụ trách những vấn đề khác nhau liên quan đến AI.

Tiểu ban thứ nhất phụ trách báo cáo và ứng phó sự cố. Tiểu ban thứ hai đánh giá cơ sở hạ tầng trọng yếu và phối hợp với khu vực tư nhân. Tiểu ban thứ ba tập trung vào thực thi pháp luật và trách nhiệm giải trình.

Lực lượng đặc nhiệm cũng xây dựng quy trình thực hiện các cam kết đã thống nhất với ngành AI và triển khai nghiên cứu nhằm đánh giá những rủi ro từ công nghệ này.

Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ nhắc lại với CNBC rằng chính quyền Trump quyết tâm duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI.

“Chúng ta không phải bên duy nhất phát triển AI. Một số hướng phát triển của công nghệ này đang đến từ những đối thủ cạnh tranh mà chúng ta đã biết rõ. Trung Quốc, Nga, Iran và Triều Tiên đều có năng lực công nghệ đáng kể. Chúng ta cần phải đi trước họ”, ông nhấn mạnh.

OpenAI, Anthropic chịu sự giám sát chặt chẽ hơn về biện pháp bảo đảm an toàn AI

Vụ việc xảy ra tại OpenAI trong bối cảnh công ty này cùng Anthropic và nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn về các biện pháp bảo đảm an toàn AI. Mối lo ngại gia tăng sau hàng loạt sự cố an ninh mạng, trong đó các tác tử AI tự thoát khỏi môi trường thử nghiệm và xâm nhập những hệ thống bên ngoài.

Tuần trước, OpenAI lên tiếng bảo vệ quyết định sa thải ba nhà nghiên cứu an toàn AI gồm Jasmine Wang, Tomek Korbak và Mikita Balesni, cho rằng những người này đã gây ra “sự vi phạm nghiêm trọng lòng tin”. Công ty nói ba nhà nghiên cứu “vi phạm những quy định rõ ràng về xử lý thông tin nhạy cảm”.

Jasmine Wang, Tomek Korbak và Mikita Balesni từng nêu lên những lo ngại về an toàn AI trong một lá thư gửi ban lãnh đạo OpenAI. Ba nhà nghiên cứu này cho rằng những thông tin được đưa ra xung quanh việc họ rời OpenAI "khiến các đồng nghiệp cũ e ngại lên tiếng cũng như không dám thực hiện những công việc mà cho đến tận tuần trước vẫn là một phần thiết yếu trong quy trình làm việc tại công ty".

“Các đồng nghiệp cũ nói với tôi rằng họ không biết nên tin vào điều gì. Họ cũng sợ lên tiếng và lo rằng điện thoại cá nhân có thể bị kiểm tra để tìm các tin nhắn gửi cho chúng tôi cũng như bên thứ ba. Tôi lo rằng nỗi sợ hãi bao trùm về việc lên tiếng và tương tác với các bên thứ ba sẽ khiến OpenAI cắt giảm các tiêu chuẩn an toàn một cách âm thầm”, Mikita Balesni viết trên mạng xã hội X hôm 8/10.

OpenAI phản bác cách mô tả này. Trong bài đăng hôm 9/10, công ty cho biết đang “tích cực hoàn tất các hợp đồng với những đơn vị đánh giá an toàn bên thứ ba và sẽ công bố chi tiết những tuần tới”.

“Chúng tôi cam kết đưa các chuyên gia đánh giá bên ngoài vào quy trình làm việc, đồng thời tiếp tục coi sự hợp tác chặt chẽ với các tổ chức an toàn độc lập là một phần cốt lõi trong công tác bảo đảm an toàn”, OpenAI viết.

Người phát ngôn OpenAI cho biết kế hoạch hợp tác sắp tới với các đơn vị đánh giá sẽ “phát triển dựa trên những hoạt động hợp tác hiện có với các tổ chức an toàn độc lập”, gồm cả METR và Redwood Research.

Tháng 8/2026, OpenAI công bố báo cáo điều tra sự cố xảy ra hồi tháng 7, khi các tác tử AI trong quá trình đánh giá an ninh mạng đã vượt qua những biện pháp kiểm soát được thiết kế để ngăn chúng truy cập Internet. Các tác tử AI này tìm cách khai thác lỗ hổng, liên lạc qua những kênh không được cho phép và xâm nhập một phần hệ thống nghiên cứu nội bộ của OpenAI cũng như nền tảng Hugging Face. OpenAI thừa nhận sự việc cho thấy những mô hình AI tiên tiến có thể thực hiện hành động nguy hiểm nếu các biện pháp bảo vệ không đủ chặt chẽ.

OpenAI cho biết đã tăng cường cách ly môi trường thử nghiệm, hạn chế kết nối mạng, kiểm soát quyền truy cập vào các thông số cốt lõi của mô hình AI và sử dụng hệ thống giám sát để phát hiện hành vi bất thường. Công ty cũng cho biết đã tạm dừng một số hoạt động huấn luyện tăng cường quy mô lớn để củng cố an ninh và đánh giá mức độ an toàn trước khi tiếp tục.

Ngày 30/9, OpenAI thông báo cuộc rà soát các hoạt động của tác tử AI trước sự cố Hugging Face vẫn đang diễn ra. OpenAI chưa phát hiện vụ xâm nhập hệ thống bên thứ ba nào khác có quy mô hoặc mức độ nghiêm trọng tương đương sự cố này, nhưng dự kiến có thể tìm thấy thêm trường hợp khi tiếp tục kiểm tra dữ liệu lịch sử.

Đây không phải vấn đề riêng của OpenAI. Trong báo cáo công bố ngày 9/9, Anthropic cho biết cuộc rà soát các bản ghi đánh giá an ninh mạng đã phát hiện bốn sự cố trong đó những mô hình Claude có được quyền truy cập trái phép vào hệ thống bên thứ ba.

Cả bốn trường hợp đều xảy ra khi mô hình Claude được cho là đang hoạt động trong môi trường mô phỏng không có Internet, nhưng lỗi cấu hình khiến chúng kết nối được với mạng Internet công cộng. Công ty mở rộng phạm vi kiểm tra lên khoảng 481 triệu bản ghi nhằm tìm kiếm những trường hợp có thể bị bỏ sót.

Ngày 9/10, Anthropic mô tả thêm những trường hợp Claude khai thác lỗi phần mềm để chạy lệnh trên máy chủ, gửi biểu mẫu nhạy cảm lên website khi không được phép và tìm cách vượt qua giới hạn truy cập dữ liệu. Anthropic đánh giá tác động thực tế của các trường hợp được nêu là nhỏ, đồng thời quyết định mở rộng việc tắt truy cập Internet trực tiếp trong các đợt đánh giá nội bộ cho đến khi xác nhận những biện pháp bảo vệ hoạt động đáng tin cậy.