Giáo hoàng Leo XIV công bố văn kiện AI, lãnh đạo Anthropic cảnh báo
Chris Olah cho rằng việc phát triển AI không thể giao hoàn toàn cho các hãng công nghệ; đồng thời kêu gọi tăng cường giám sát từ các lãnh đạo tôn giáo, chính phủ và xã hội dân sự.
Chris Olah là đồng sáng lập và lãnh đạo mảng nghiên cứu diễn giải cơ chế hoạt động của AI tại Anthropic. Đây là công ty AI hàng đầu thế giới có trụ sở ở thành phố San Francisco (Mỹ), chuyên phát triển các mô hình Claude.
Phát biểu tại buổi công bố văn kiện của Giáo hoàng Leo XIV về AI hôm 25/5, Chris Olah nói rằng có khả năng AI sẽ thay thế lao động con người “ở quy mô rất lớn”.
“Nếu điều đó xảy ra, việc hỗ trợ những người bị thay thế sẽ trở thành một nghĩa vụ đạo đức mang tính lịch sử”, Chris Olah nói khi ngồi cạnh Giáo hoàng Leo XIV.
Chris Olah cho biết các công ty như Anthropic đang hoạt động dưới áp lực thương mại, địa chính trị và cá nhân rất lớn, đôi khi mâu thuẫn với lợi ích rộng lớn hơn của xã hội.
“Mọi phòng thí nghiệm AI tiên phong đều hoạt động dưới áp lực về thương mại, cạnh tranh và nhiều ràng buộc khác, đôi khi khiến họ khó làm điều tốt nhất cho xã hội”, Chris Olah nói. Ông cho biết ngay cả các nhà nghiên cứu có thiện chí cũng vẫn chịu ảnh hưởng từ những áp lực đó.
Theo đồng sáng lập Anthropic, điều này khiến sự giám sát từ bên ngoài trở nên cần thiết.
Anthropic từng xung đột với chính quyền Tổng thống Donald Trump do kiên quyết yêu cầu các biện pháp hạn chế việc sử dụng mô hình Claude với mục đích quân sự, chẳng hạn tự động nhắm mục tiêu cho vũ khí hoặc giám sát người dân trong nước.
Chris Olah hoan nghênh việc Giáo hội Công giáo tham gia vào lĩnh vực công nghệ đang phát triển nhanh chóng này, cho rằng các câu hỏi đạo đức do AI đặt ra vượt xa phạm vi kỹ thuật.
“Những vấn đề mà AI đặt ra vượt xa phạm vi của giới nghiên cứu AI”, ông nói và kêu gọi cần có “những nhà phê bình chân thành, sâu sắc” có thể chất vấn các hãng công nghệ cũng như giúp định hướng việc phát triển các hệ thống AI mạnh mẽ theo hướng có lợi cho xã hội.
3 lĩnh vực cần được chú ý khẩn cấp
Chris Olah nhấn mạnh 3 lĩnh vực cần được chú ý khẩn cấp:
- Nguy cơ mất việc làm trên diện rộng.
- Nhu cầu bảo đảm lợi ích từ AI được chia sẻ trên toàn thế giới.
- Câu hỏi chưa có lời giải về cách diễn giải hành vi ngày càng phức tạp, đôi khi thiếu minh bạch của các hệ thống AI.
“Việc phát triển AI đang tập trung ở một số ít quốc gia giàu có. Làm thế nào để bảo đảm thành quả từ AI được chia sẻ trên phạm vi toàn cầu?”, Chris Olah nói.
Sự kiện hôm 25/5 đánh dấu một cuộc giao thoa hiếm thấy giữa lĩnh vực công nghệ và Giáo hội Công giáo, vốn đang tìm cách khẳng định vai trò như một tiếng nói đạo đức về những hệ lụy từ sự tiến bộ nhanh chóng của AI.
Giáo hoàng Leo XIV: AI không được vượt ngoài tầm kiểm soát của con người
Trong văn kiện quan trọng được công bố hôm 25/5, Giáo hoàng Leo XIV đã đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ chưa từng có về nguy cơ AI đẩy thế giới vào bất ổn, chiến tranh và bất bình đẳng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Văn kiện mang tên Magnifica Humanitas (Nhân tính vĩ đại), dài gần 43.000 từ, được xem là một trong những tuyên bố quan trọng nhất của Vatican về công nghệ trong nhiều thập kỷ qua.
Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi các chính phủ can thiệp mạnh hơn để làm chậm tốc độ phát triển AI, thay vì để các tập đoàn công nghệ tự quyết định tương lai của nhân loại.
“Điều cần thiết là sự tham gia chính trị chủ động hơn, có khả năng làm chậm lại mọi thứ khi tất cả đang tăng tốc”, Giáo hoàng Leo XIV viết.
Vị giáo hoàng đầu tiên mang quốc tịch Mỹ cũng kêu gọi xây dựng các khung pháp lý mạnh mẽ, cơ chế giám sát độc lập và hệ thống chính trị không thoái thác trách nhiệm trước AI.
Một trong những nội dung gây chú ý nhất là cảnh báo về hệ thống vũ khí tự động. Giáo hoàng Leo XIV cho biết một số hệ thống vũ khí tự động hiện đã phát triển “gần như vượt ngoài khả năng quản lý của con người” và nhấn mạnh rằng việc giao cho AI quyền đưa ra quyết định sát thương là “không thể chấp nhận”.
Không chỉ lo ngại về chiến tranh, Giáo hoàng Leo XIV còn cảnh báo AI có thể làm mất việc làm trên diện rộng, tập trung quyền lực vào một số ít quốc gia và công ty giàu có, đồng thời làm suy yếu phẩm giá con người. Ông cho rằng AI phải phục vụ con người, chứ không được biến con người thành công cụ của công nghệ.
Thông điệp cũng đề cập tới những “hình thức nô lệ mới” trong chuỗi cung ứng AI. Giáo hoàng Leo XIV lên án tình trạng bắt trẻ em và công nhân tại một số khu vực phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm để khai thác đất hiếm, sản xuất máy tính và smartphone phục vụ ngành AI.
“Cơ thể của họ bị tổn thương và hao mòn để dòng chảy tính toán có thể tiếp tục không gián đoạn”, ông viết.
Đáng chú ý, Giáo hoàng Leo XIV cũng đưa ra một trong những tuyên bố cứng rắn nhất từ trước tới nay từ Vatican về vai trò của AI và công nghệ quân sự, khi cho rằng học thuyết “chiến tranh chính nghĩa” đã lỗi thời vì quá thường xuyên bị dùng để biện minh cho xung đột.
Magnifica Humanitas được nhiều nhà quan sát xem là phiên bản thời đại AI của Rerum Novarum - thông điệp nổi tiếng năm 1891 từ Giáo hoàng Leo XIII về quyền lao động trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp.
Giáo hoàng Leo XIV ký văn kiện vào đúng dịp kỷ niệm 135 năm thông điệp Rerum Novarum, cho thấy ông xem AI là cuộc cách mạng công nghệ có tác động lớn tương tự thời kỳ công nghiệp hóa trước đây.
