Grab tính việc giao hàng bằng máy bay không người lái

Trong khi các báo cáo tài chính cho thấy một nền tảng sức khỏe doanh nghiệp vững chắc, một "cơn bão" pháp lý đang hình thành tại Indonesia, thị trường lớn thứ hai của hãng, đe dọa trực tiếp đến biên lợi nhuận béo bở mà họ dày công xây dựng. Chính quyền Jakarta đang xem xét một quy định mới mang tính bước ngoặt nhằm bảo vệ quyền lợi tài xế, trong đó đề xuất cắt giảm trần phí hoa hồng mà các nền tảng gọi xe thu từ tài xế xuống còn một nửa.

Đối mặt với nguy cơ sụt giảm doanh thu nghiêm trọng, Grab không chỉ nỗ lực xoa dịu tình hình bằng các gói phúc lợi mà còn đang ráo riết đặt cược vào tương lai với những khoản đầu tư mạnh tay vào máy bay không người lái (drone) và xe tự hành, coi công nghệ là lối thoát chiến lược khỏi áp lực chi phí nhân sự và rủi ro pháp lý ngày càng tăng.

Cú sốc từ Jakarta: Khi "mỏ vàng" trở thành gánh nặng chính sách

Indonesia từ lâu đã được xem là "viên ngọc quý" trong vương miện kinh doanh của Grab. Với dân số đông đảo và nhu cầu di chuyển khổng lồ, quốc gia vạn đảo này đóng góp tới 23% tổng doanh thu của tập đoàn trong năm 2024, chỉ đứng sau Malaysia. Tuy nhiên, vị thế "mỏ vàng" này đang đứng trước nguy cơ bị lung lay dữ dội.

Theo các nguồn tin địa phương và xác nhận mới nhất từ Bộ trưởng Thư ký Nhà nước Prasetyo Hadi, chính phủ Indonesia đang hoàn thiện dự thảo quy định mới nhằm siết chặt mức phí hoa hồng mà các ứng dụng gọi xe như Grab hay Gojek được phép thu. Con số đang được cân nhắc là mức trần 10%, giảm mạnh so với mức 20% hiện hành. Ông Hadi khẳng định rằng con số cuối cùng đang được tính toán nhưng sẽ "không xa rời mức 10%".

Đối với Grab, đây là một đòn giáng mạnh vào mô hình kinh doanh cốt lõi. Phí hoa hồng chính là nguồn thu trực tiếp và ổn định nhất của nền tảng này. Việc bị ép buộc giảm một nửa mức thu đồng nghĩa với việc hàng trăm triệu đô la doanh thu tiềm năng sẽ bốc hơi. Jacquelyn Yow, chuyên gia phân tích tại CGS International Securities, đã đưa ra cảnh báo ảm đạm rằng nếu quy định này được thông qua, lợi nhuận trước thuế, lãi vay và khấu hao (EBITDA) của Grab trong năm 2026 có thể đối mặt với rủi ro sụt giảm từ 5% đến 10%.

Thị trường chứng khoán đã phản ứng ngay lập tức với nỗi sợ hãi này. Cổ phiếu của Grab niêm yết trên sàn Nasdaq đã giảm 5% vào ngày 15/1, kéo dài chuỗi ngày ảm đạm và hiện đang giao dịch thấp hơn 30% so với đỉnh cao hồi tháng 9 năm ngoái.

Trước áp lực cận kề, Grab đã có những động thái "ngoại giao" nhằm xoa dịu căng thẳng. Đơn vị của Grab tại Indonesia vừa công bố một chương trình phúc lợi trị giá 100 tỉ rupiah (khoảng 5,9 triệu USD) dành cho các đối tác tài xế, bao gồm bảo hiểm việc làm, thưởng ngày lễ và các sáng kiến phát triển kỹ năng. Đây được xem là nỗ lực của hãng nhằm chứng minh thiện chí đồng hành cùng đời sống tài xế, hy vọng có thể tìm được tiếng nói chung với các nhà quản lý trước khi quy định chính thức được ban hành.

Bối cảnh phức tạp này cũng làm sống lại những đồn đoán về một siêu thương vụ sáp nhập giữa Grab và đối thủ truyền kiếp GoTo Group (đơn vị vận hành Gojek). Mặc dù lãnh đạo Grab từng hạ thấp khả năng này vào tháng 11 năm ngoái, nhưng áp lực lợi nhuận chung có thể là chất xúc tác khiến hai bên ngồi lại với nhau.

Tuy nhiên, viễn cảnh "về chung một nhà" này lại vấp phải sự lo ngại sâu sắc về thế độc quyền. Nếu thương vụ xảy ra, thực thể mới sẽ kiểm soát hơn 90% thị phần gọi xe tại Indonesia, một con số khiến các hiệp hội tài xế như Hiệp hội Tài xế Trực tuyến Indonesia lo sợ sẽ làm tổn hại đến quyền lợi của người lao động khi không còn sự cạnh tranh.

Cuộc đua công nghệ: Drone và xe tự lái làm "phao cứu sinh" dài hạn

Trong khi cánh cửa lợi nhuận từ sức lao động con người đang dần bị thu hẹp bởi các quy định pháp lý, Grab đang tìm kiếm một chân trời mới nơi công nghệ đóng vai trò chủ đạo. Sau nhiều năm "đốt tiền" để giành thị phần, Grab giờ đây đã có nền tảng tài chính vững chắc hơn với dự báo doanh thu năm 2025 đạt tới 3,4 tỉ USD. Dòng tiền dương này đang được Anthony Tan, CEO của Grab, chuyển hướng mạnh mẽ vào các công nghệ tương lai như trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào lực lượng lao động giá rẻ nhưng đầy rủi ro.

Minh chứng rõ nét nhất cho chiến lược này là việc Grab vừa khởi động chương trình thí điểm giao hàng bằng máy bay không người lái (drone) tại Singapore trong tháng này, hợp tác cùng Singapore Technology Engineering. Cuộc thử nghiệm kéo dài ba tháng này không chỉ là một chiêu bài marketing, mà là bước đi nghiêm túc để kiểm tra khả năng vận hành của các phương tiện không người lái trong việc giao đồ ăn và hàng hóa. Mục tiêu sâu xa là né tránh chi phí nhân công ngày càng tăng cao tại đảo quốc sư tử và chuẩn bị cho một tương lai nơi máy móc thay thế con người trong các tác vụ lặp lại.

Không dừng lại ở đó, Grab còn âm thầm thâu tóm Infermove, một công ty robot AI của Trung Quốc chuyên về các giải pháp giao hàng tự động. Thương vụ này cho thấy Grab muốn sở hữu công nghệ lõi để làm chủ chuỗi cung ứng giao nhận trong tương lai. Song song đó, mảng gọi xe, "nồi cơm" chính của hãng, cũng đang được "tương lai hóa" thông qua cái bắt tay với WeRide, công ty xe tự lái hàng đầu Trung Quốc.

CEO Anthony Tan không giấu được sự phấn khích khi chia sẻ trên LinkedIn về trải nghiệm ngồi trên chiếc xe tự lái của WeRide, khẳng định rằng công nghệ này đã tiến bộ theo cấp số nhân so với 10 năm trước. Với hơn 10.000 km vận hành thử nghiệm an toàn, Grab đang gửi đi thông điệp rằng họ sẵn sàng cho một kỷ nguyên không cần tài xế.

Ngày 11.2 tới đây, Grab sẽ công bố báo cáo tài chính cả năm 2025. Đây sẽ là thời điểm quan trọng để giới đầu tư và quan sát viên lắng nghe ban lãnh đạo công ty giải trình về cách họ cân bằng giữa "cơn đau đầu" pháp lý tại Indonesia và giấc mơ công nghệ đầy tham vọng. Liệu Grab có thể duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận khi các quy định siết chặt, hay công nghệ tự hành sẽ là chìa khóa giúp họ mở ra một chương mới thịnh vượng hơn? Câu trả lời vẫn còn ở phía trước, nhưng rõ ràng Grab đang không chịu ngồi yên chờ số phận định đoạt.