Hà Nội dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo

B

ộ Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (Provincial Innovation Index - PII) năm 2026 được xây dựng theo chuẩn mực quốc tế của Tổ chức Trí tuệ Thế giới (WIPO). Đây là công cụ đo lường diện mạo thực tế và toàn diện về năng lực, kết quả phát triển kinh tế - xã hội dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ của 34 tỉnh, thành phố được đánh giá trên toàn quốc.

Kết quả công bố ghi nhận TP. Hà Nội giữ vững vị trí quán quân với điểm số 63,80/100. Điểm số này tạo ra khoảng cách an toàn với nhóm bám đuổi và vượt xa địa phương xếp ở vị trí cuối bảng là Cao Bằng với 21,22 điểm. Bức tranh PII 2026 không chỉ vinh danh những điểm sáng dẫn đầu mà còn phác họa rõ sự phân hóa về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực cũng như hiệu quả quản trị giữa các trung tâm kinh tế lớn và các khu vực miền núi khó khăn.

Nhóm dẫn đầu và bức tranh phân hóa vùng miền

Xếp ngay sau Hà Nội trên bảng xếp hạng toàn quốc là TP. Hồ Chí Minh ở vị trí á quân với 58,30 điểm và TP. Hải Phòng đứng vị trí thứ ba với 56,33 điểm. Các vị trí tiếp theo trong Tốp 10 địa phương ĐMST hàng đầu lần lượt thuộc về TP. Quảng Ninh (55,24 điểm), TP. Bắc Ninh (50,96 điểm), TP. Huế (48,47 điểm), TP. Đà Nẵng (48,17 điểm), Thái Nguyên (47,81 điểm), Tây Ninh (46,78 điểm) và Hưng Yên (46,72 điểm).

Phân tích ở khía cạnh địa giới hành chính, nhóm 10 địa phương dẫn đầu ghi nhận sự áp đảo của các đô thị lớn khi có tới 7 thành phố trực thuộc trung ương góp mặt. Về mặt địa lý, miền Bắc thể hiện ưu thế vượt trội với 6 đại diện gồm Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Hưng Yên. Miền Trung đóng góp 2 đại diện là Huế và Đà Nẵng, trong khi miền Nam có 2 đại diện là TP. Hồ Chí Minh và Tây Ninh.

Sự bứt phá của Tây Ninh khi ghi tên mình vào Top 10 được đánh giá là một điểm sáng bất ngờ nhưng hoàn toàn thuyết phục. Địa phương này đã ghi điểm nhờ việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp và cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư.

Ở nhóm phát triển trung bình, điểm số dao động trong khoảng từ 34 đến 46 điểm. Các địa phương nối tiếp bảng xếp hạng bao gồm Phú Thọ (46,49 điểm), Khánh Hòa (45,41 điểm), Đồng Nai (44,60 điểm), Ninh Bình (44,06 điểm), Cần Thơ (43,13 điểm) và Thanh Hóa (41,36 điểm). Tiếp theo là Lâm Đồng (38,55 điểm), Nghệ An (35,77 điểm), Đồng Tháp (35,65 điểm), Quảng Ngãi (35,16 điểm), Vĩnh Long (35,06 điểm) và Lào Cai (34,55 điểm).

Khối các tỉnh cần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động ĐMST ghi nhận điểm số dưới 35 điểm, chủ yếu tập trung tại khu vực Tây Nguyên và miền núi phía Bắc. Lần lượt xếp ở các vị trí tiếp theo là Gia Lai (34,30 điểm), Đắk Lắk (33,66 điểm), Hà Tĩnh (33,59 điểm), Quảng Trị (32,91 điểm), An Giang (32,22 điểm), Lạng Sơn (29,69 điểm), Cà Mau (29,44 điểm), Lai Châu (29,33 điểm), Sơn La (27,70 điểm), Tuyên Quang (26,81 điểm), Điện Biên (26,56 điểm) và Cao Bằng (21,22 điểm).

Soi chiếu 7 trụ cột: Những gương mặt tiên phong

Chỉ số PII 2026 được cấu trúc dựa trên 52 chỉ số thành phần, chia làm 7 trụ cột chính gồm 5 trụ cột Đầu vào và 2 trụ cột Đầu ra. Việc đi sâu phân tích từng trụ cột chỉ ra những thế mạnh chuyên biệt của từng địa phương.

Tại Trụ cột 1 về Thể chế, TP. Đà Nẵng vươn lên dẫn đầu cả nước với 80,03 điểm nhờ những bước đi tiên phong trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số và ban hành khung chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo. Xếp ngay sau Đà Nẵng ở trụ cột này là Quảng Ninh với 77,01 điểm và Hải Phòng với 74,69 điểm.

Ở Trụ cột 2 về Vốn con người và Nghiên cứu Phát triển, Hà Nội thể hiện sức mạnh vượt trội khi đạt 86,68 điểm. Nơi đây tập trung hơn 70% số lượng giáo sư, tiến sĩ và các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia. Đứng ở các vị trí tiếp theo trên trụ cột này lần lượt là Huế với 69,09 điểm và TP. Hồ Chí Minh với 58,16 điểm.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn xã hội năm 2026

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Đổi mới sáng tạo khởi nguồn từ chuyển biến tư duy

Trụ cột 3 về Cơ sở hạ tầng chứng kiến sự bứt phá của TP. Quảng Ninh với điểm số kỷ lục 87,38 điểm, nhờ hệ thống giao thông kết nối đồng bộ, hạ tầng số hiện đại và các khu công nghiệp thông minh. TP. Hồ Chí Minh xếp thứ hai trên trụ cột này với 85,27 điểm và Tây Ninh xếp thứ ba với 76,22 điểm.

Đối với Trụ cột 4 về Trình độ phát triển của thị trường, Hà Nội tiếp tục chiếm giữ vị trí số 1 với 85,49 điểm nhờ thị trường tài chính, tín dụng và dịch vụ hỗ trợ kinh doanh phát triển năng động. TP. Hồ Chí Minh bám sát phía sau với 77,83 điểm và Hải Phòng đạt 74,99 điểm.

Tại Trụ cột 5 về Trình độ phát triển của doanh nghiệp, TP. Bắc Ninh vươn lên dẫn đầu cả nước với 54,28 điểm. Tỉnh này phát huy tối đa lợi thế từ dòng vốn FDI của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, thúc đẩy doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao. Hà Nội đứng thứ hai trên trụ cột này với 52,57 điểm, theo sau là Thái Nguyên với 48,02 điểm.

Trụ cột 6 về Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ ghi nhận sự thống trị của Hà Nội với 69,59 điểm, khẳng định năng lực tạo ra tài sản trí tuệ và sáng chế vượt trội. TP. Hồ Chí Minh đạt 49,98 điểm và Huế đạt 49,52 điểm ở chỉ số này.

Cuối cùng, Trụ cột 7 về Tác động đến phát triển kinh tế - xã hội chứng kiến điểm sáng bất ngờ từ Phú Thọ khi dẫn đầu cả nước với 61,20 điểm. Đây là minh chứng cho thấy hiệu quả của Phú Thọ trong việc chuyển hóa các nguồn lực đầu vào thành tăng trưởng năng suất lao động và giá trị thực tế. Bắc Ninh theo sát ở vị trí thứ hai với 59,54 điểm.

Vì sao Hà Nội giữ vững ngôi vương?

Chiến thắng của Hà Nội trong PII 2026 đến từ sự đồng đều và vượt trội ở cả nhóm chỉ số đầu vào tri thức lẫn đầu ra sản phẩm công nghệ.

Thủ đô dẫn đầu ở 18 trên tổng số 52 chỉ số thành phần. Ở nhóm chỉ số đầu vào, Hà Nội là nơi tập trung quy mô nhân lực nghiên cứu và phát triển (NC&PT), chi phí dành cho NC&PT và số lượng tổ chức khoa học công nghệ lớn nhất cả nước. Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới công nghệ tại Hà Nội cũng đạt mức cao nhất.

Về đầu ra, Hà Nội áp đảo ở số lượng đơn đăng ký và bằng bảo hộ tài sản trí tuệ, từ sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp cho đến nhãn hiệu và giống cây trồng. Bên cạnh đó, Chỉ số phát triển con người (HDI) và các chỉ số về phát triển bền vững cũng đóng góp tích cực vào tổng điểm chung.

Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh khẳng định vị thế trung tâm kinh tế năng động nhất khi dẫn đầu 12 chỉ số thành phần, tập trung ở các tiêu chí về quy mô thị trường tài chính, tín dụng tư nhân, mật độ doanh nghiệp và số lượng doanh nghiệp thành lập mới. TP. Quảng Ninh xếp thứ ba về số lượng chỉ số dẫn đầu với 5 chỉ số, nổi bật ở hạ tầng số, các dự án đầu tư trong cụm công nghiệp và phát triển sản phẩm OCOP.

Bài toán hiệu quả chuyển hóa và gợi mở chính sách

Một khía cạnh quan trọng được Báo cáo PII 2026 chỉ ra là mối tương quan giữa Chỉ số Đầu vào và Chỉ số Đầu ra. Hà Nội duy trì sự cân bằng tối ưu giữa nguồn lực đầu vào (67,68 điểm) và kết quả đầu ra (59,92 điểm). TP. Hồ Chí Minh cũng đạt sự ổn định tương tự với điểm đầu vào 64,21 và đầu ra 52,39 điểm. Đáng chú ý, Tây Ninh đạt điểm Đầu ra (47,18 điểm) cao hơn cả điểm Đầu vào (46,38 điểm), thể hiện mô hình đầu tư tập trung, tối ưu hóa nguồn lực rất hiệu quả.

Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý một số địa phương dù có điểm Đầu vào cao nhưng điểm Đầu ra chưa tương xứng. Điển hình như Đà Nẵng có điểm Đầu vào đạt tới 59,49 điểm (đứng thứ 5 cả nước) nhưng điểm Đầu ra mới đạt 36,85 điểm. Điều này đặt ra yêu cầu phải cải thiện cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định, PII 2026 không đơn thuần là một bảng xếp hạng mà là bộ công cụ chẩn đoán sức khỏe nền kinh tế tri thức của từng vùng. Kết quả này giúp lãnh đạo các tỉnh, thành phố nhìn rõ "điểm nghẽn" thể chế hay hạ tầng để điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư. Đồng thời, đây cũng là thước đo tin cậy giúp các doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước lựa chọn địa bàn phát triển các dự án công nghệ cao trong giai đoạn tới.