Hai mặt của trí tuệ nhân tạo trong chiến lược thời trang bền vững

Giữa hoàn cảnh đó, các đội ngũ chuyên trách về tính bền vững tại các thương hiệu đang rơi vào tình trạng quá tải trầm trọng. Họ bị chôn vùi trong những núi công việc khổng lồ, từ việc lập báo cáo kiểm kê môi trường, tuân thủ các quy định pháp lý ngày càng khắt khe, xây dựng chiến lược tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm, cho đến việc theo đuổi và thu thập dữ liệu từ hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nhà cung cấp khác nhau trên toàn cầu.

Một thực tế đáng buồn là ngay cả tại những thương hiệu trị giá hàng triệu USD, các đội ngũ này thường chỉ bao gồm một vài cá nhân. Họ buộc phải dành phần lớn thời gian quý báu của mình để dán mắt vào các bảng tính Excel khô khan thay vì thực sự ra ngoài và thúc đẩy những chiến lược bền vững mang tính thay đổi hệ thống – thứ lý tưởng ban đầu đã thôi thúc họ dấn thân vào công việc này. Trong bối cảnh ngột ngạt đó, lời hứa hẹn về một hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) siêu hiệu quả xuất hiện như một tia sáng cứu rỗi đầy cám dỗ.

Lực đẩy công nghệ giải phóng sức lao động và tối ưu hóa hệ thống cho thời trang bền vững

Các chuyên gia và những người trong ngành đều đồng tình rằng AI có tiềm năng to lớn trong việc giảm bớt gánh nặng cho cả đội ngũ phát triển bền vững lẫn các đối tác trong chuỗi cung ứng của họ. Sức mạnh của thuật toán nằm ở khả năng tự động hóa các báo cáo môi trường phức tạp, cải thiện chất lượng của các bộ dữ liệu thô, tái cấu trúc thông tin để phù hợp với nhiều tiêu chuẩn báo cáo khác nhau và tự động xác minh tính minh bạch của chuỗi cung ứng. Hơn thế nữa, mạng lưới logistics cũng nhận được những lợi ích to lớn thông qua việc tối ưu hóa mức độ sử dụng nguyên vật liệu và lập kế hoạch nhu cầu chính xác hơn nhờ vào sức mạnh phân tích dữ liệu lịch sử.

Annie Agle, Phó chủ tịch phụ trách tác động và tính bền vững tại thương hiệu đồ dã ngoại Cotopaxi của Mỹ, chia sẻ một cách lạc quan: "Công nghệ này chắc chắn đang mang lại rất nhiều kết quả tích cực xung quanh việc giúp các nhóm của chúng tôi hoàn thiện báo cáo một cách nhanh chóng. Nó thực sự giải phóng chúng tôi, cho phép các chuyên gia tập trung nhiều thời gian và tâm huyết hơn vào việc lập trình các dự án thực tế thay vì cứ mãi vật lộn với các vấn đề tuân thủ giấy tờ".

Bức tranh ứng dụng AI đang mở rộng mạnh mẽ trên toàn hệ sinh thái thời trang. Gã khổng lồ bán lẻ H&M tuyên bố họ đang triển khai AI một cách toàn diện từ chuỗi cung ứng, hậu cần, tiếp thị, bán hàng cho đến tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. Thương hiệu này khẳng định AI là công cụ cốt lõi hỗ trợ cam kết chỉ sản xuất những gì chắc chắn sẽ bán được. Họ thực hiện điều này bằng cách sử dụng các mô hình học sâu để dự báo chính xác số lượng sản phẩm cần sản xuất, xác định khu vực địa lý nên phân phối và thời điểm tung hàng ra thị trường. Đại diện thương hiệu nhấn mạnh rằng phương thức này không chỉ mang lại hiệu quả rõ rệt về mặt kinh tế mà còn tác động tích cực đến việc tiêu thụ tài nguyên, cắt giảm triệt để lượng hàng tồn kho chết, tiết kiệm nguyên liệu thô và từ đó giảm thiểu đáng kể lượng khí thải nhà kính ra môi trường.

Tương tự, tập đoàn xa xỉ Kering, công ty mẹ của các thương hiệu đình đám như Gucci và Balenciaga, cũng không nằm ngoài cuộc đua. Tháng 3 năm 2026, tập đoàn đã chính thức bổ nhiệm Pierre Houlès vào vị trí Giám đốc Kỹ thuật số, AI và Công nghệ Thông tin, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chiến lược dài hạn. Marie-Claire Daveu, Giám đốc phụ trách các vấn đề thể chế và bền vững của tập đoàn, tiết lộ rằng họ đã âm thầm triển khai AI tại một số thương hiệu chọn lọc trong suốt nhiều năm qua. Giống như H&M, Kering sử dụng AI phân tích để dự báo nhu cầu thị trường và tối ưu hóa mức tồn kho cho từng mã sản phẩm cụ thể.

Đồng thời, họ cũng đang tận dụng các công cụ phần mềm để tự động hóa việc thu thập dữ liệu từ tất cả các cơ sở của Kering trên toàn cầu và sử dụng thuật toán để tự động phát hiện và sửa chữa các sai sót dữ liệu. Đáng chú ý nhất, Phòng thí nghiệm Đổi mới Vật liệu của tập đoàn đặt tại Italy đã phát triển thành công một "đặc vụ AI" chuyên trách về thiết kế sinh thái. Công cụ thông minh này được tạo ra nhằm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật ngay lập tức cho các đội ngũ thiết kế, đóng vai trò như một cầu nối vững chắc xóa bỏ khoảng cách giữa phòng thiết kế và bộ phận phát triển bền vững, đảm bảo rằng một thiết kế đẹp mắt sẽ không bao giờ thỏa hiệp với các mục tiêu bảo vệ môi trường.

Đối với những thương hiệu có quy mô nhỏ hơn, AI chủ yếu đóng vai trò như một người trợ lý mẫn cán giúp giảm tải khối lượng công việc hành chính. Alfred Chang, Giám đốc điều hành của Everlane, thẳng thắn thừa nhận trong một tuyên bố gửi tới Vogue Business: "Khi nói đến công nghệ này, chúng tôi vẫn đang ở trong những giai đoạn khám phá ban đầu. Chúng tôi hiện chỉ tập trung vào việc làm thế nào nó có thể hỗ trợ các quy trình nội bộ hàng ngày và giải quyết các công việc quản trị ngốn thời gian".

Annie Agle từ Cotopaxi cũng chia sẻ rằng nhóm của bà đang sử dụng AI để dịch các dữ liệu thô do nhà cung cấp gửi đến thành các phép đo khí nhà kính chuẩn hóa, đồng thời nhờ thuật toán đóng gói lại dữ liệu thành nhiều định dạng khác nhau để phục vụ cho vô số các bản báo cáo bắt buộc. "Nó thực sự giúp tăng vọt năng suất lao động. Tôi hoàn toàn tin rằng những công ty bảo thủ từ chối áp dụng AI sẽ gặp muôn vàn khó khăn để tồn tại và cạnh tranh thương mại trong tương lai," Agle khẳng định.

Bất định đằng sau sự tăng trưởng và cái bóng của rác thải kỹ thuật số

Dù sức hấp dẫn của AI là không thể phủ nhận, nhưng đằng sau nó vẫn ẩn chứa một cạm bẫy lớn. Tác động môi trường thực sự của việc sử dụng AI ở cấp độ tổ chức cho đến nay vẫn là một vùng xám phần lớn chưa được xác định rõ ràng. Nếu thiếu đi các biện pháp theo dõi và đo lường nghiêm ngặt, các thương hiệu hoàn toàn có thể vô tình làm tăng quy mô dấu chân carbon của mình thông qua chính thứ công nghệ mà họ đang dựa dẫm để nỗ lực giảm thiểu nó. Annie Agle bày tỏ sự lo ngại sâu sắc: "Những ưu điểm có thể nhìn thấy rất rõ ràng, nhưng chúng tôi cũng nhận thức được rằng có những tác động tiêu cực tiềm ẩn mà chúng ta vẫn chưa thể hiểu hết. Chúng tôi hoàn toàn không nắm rõ được những tác động thực sự của dấu chân kỹ thuật số khổng lồ đó lên các phép đo khí nhà kính tổng thể của tổ chức".

Maximilien Abadie, Phó Giám đốc Điều hành của công ty công nghệ Pháp Lectra, mang đến một góc nhìn thực tế về áp lực cạnh tranh. Mặc dù công ty của ông cung cấp hàng loạt giải pháp AI giúp các thương hiệu thời trang đạt được mục tiêu bền vững như xác minh dữ liệu truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa việc cắt vải để giảm thiểu rác thải, Abadie vẫn nhấn mạnh rằng lợi ích vàng mà AI mang lại chính là rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Ông phân tích: "Điều gì đang bị đe dọa đối với bất kỳ công ty thời trang nào trên thế giới hiện nay? Đó là làm sao để duy trì tính cạnh tranh trong một thế giới liên tục bị chấn động hàng ngày, một thế giới đầy rẫy những sự không chắc chắn, nơi bạn hoàn toàn không thể dự đoán được chuyện gì sẽ xảy ra trong ba hay sáu tháng tới. Áp lực buộc họ phải có mặt đúng thời điểm, với đúng sản phẩm, ở mức giá hợp lý và với số lượng chuẩn xác trước mặt đúng người tiêu dùng".

Thực tế phũ phàng là trong khi AI đang được quảng bá như một công cụ bảo vệ môi trường, nó lại đang bị sử dụng ở mức độ chuyên sâu và phổ biến hơn rất nhiều để phục vụ các mục đích thương mại thuần túy. Jordi Alex, Giám đốc Công nghệ Thông tin tại nhà bán lẻ Tây Ban Nha Mango, tự hào chia sẻ: "Kể từ năm 2018, chúng tôi đã tự phát triển hơn 15 nền tảng học máy nội bộ, tất cả đều được xây dựng với mục tiêu cốt lõi là nâng cao tính sáng tạo, hiệu suất vận hành và dịch vụ khách hàng".

Hệ sinh thái nội bộ này bao gồm trợ lý ảo Iris chuyên xử lý hơn 7,5 triệu câu hỏi của khách hàng mỗi năm, hay công cụ Gaudi liên tục phân tích thói quen duyệt web của người dùng để đề xuất sản phẩm cá nhân hóa. Họ thậm chí còn sử dụng AI tạo sinh để nhào nặn ra các hình ảnh chiến dịch quảng bá. Việc áp dụng công nghệ trên một quy mô rộng lớn và dày đặc như vậy, vượt xa khỏi khuôn khổ của các sáng kiến phát triển bền vững, đang làm gia tăng tính cấp thiết buộc các thương hiệu phải đi sâu vào tìm hiểu các tác động môi trường ẩn tàng bên dưới bề nổi hào nhoáng của những thuật toán thông minh.