Hàn Quốc chi núi tiền cho tham vọng cường quốc AI nhưng lại thiếu nhân lực

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng tiền không phải rào cản lớn nhất để thành cường quốc AI. Thiếu kỹ sư, hạ tầng điện, nước và hệ sinh thái công nghiệp ngoài vùng thủ đô mới là những bài toán quyết định thành bại của chiến lược này.

Không thiếu vốn đầu tư, Hàn Quốc lại thiếu nhân lực cho các siêu dự án AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố ba siêu dự án quốc gia về bán dẫn, AI vật lí và trung tâm dữ liệu với tổng vốn đầu tư công và tư dự kiến vượt 1.350 nghìn tỉ won (khoảng 872 tỉ USD). Đây được xem là chương trình phát triển công nghệ lớn nhất từ trước đến nay nhằm củng cố vị thế của Hàn Quốc trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu.

Theo kế hoạch, Samsung Electronics và SK hynix sẽ đầu tư khoảng 800 nghìn tỉ won để xây dựng bốn nhà máy sản xuất chip nhớ mới tại khu vực tây nam đất nước. Song song đó, SK Group, GS Group và Naver sẽ chi khoảng 550 nghìn tỉ won phát triển các trung tâm dữ liệu AI với công suất ban đầu 8,4 GW, trước khi mở rộng lên 18,4 GW vào năm 2035.

Chính phủ kì vọng việc mở rộng sản xuất ra ngoài vùng thủ đô sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho các địa phương, đồng thời giảm tình trạng tập trung quá mức của ngành bán dẫn tại các thành phố như Yongin, Pyeongtaek và Icheon.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc xây dựng nhà máy chỉ là bước đầu. Thách thức lớn hơn nằm ở việc tìm đủ nguồn nhân lực chất lượng cao để vận hành những cơ sở này.

Giáo sư Lee Byung-hun thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Pohang (POSTECH) cho rằng các nhà máy mới rất khó tuyển dụng ngay đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm tại địa phương. Giải pháp khả thi nhất trong giai đoạn đầu vẫn là điều chuyển nhân sự từ các nhà máy hiện có ở vùng thủ đô.

Tuy nhiên, điều này không hề đơn giản. "Doanh nghiệp phải tạo ra những điều kiện đủ hấp dẫn để người lao động chấp nhận chuyển nơi sinh sống và làm việc. Cần có một cơ chế rõ ràng để họ thấy việc chuyển đến các khu vực mới là lựa chọn đáng giá", ông Lee nhận định.

Giáo sư Yoo Hoi-jun của Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) cũng nhắc lại bài học từ đầu những năm 2000, khi các doanh nghiệp Trung Quốc từng thu hút hàng loạt kỹ sư Hàn Quốc bằng các gói đãi ngộ rất hấp dẫn.

Theo ông, nhiều kỹ sư khi đó được đề nghị mức lương cao gấp ba lần, được cấp nhà ở và hỗ trợ trường quốc tế cho con cái. "Doanh nghiệp Hàn Quốc cũng cần chuẩn bị những gói hỗ trợ tương tự, không chỉ về lương mà còn bao gồm nhà ở, giáo dục và các điều kiện sinh hoạt nếu muốn giữ chân nhân tài tại các khu vực ngoài thủ đô", ông Yoo nói.

Ở góc nhìn dài hạn, giáo sư Lee Jong-hwan của Đại học Sangmyung cho rằng việc chỉ điều chuyển nhân lực sẽ không đủ. Ông nhấn mạnh các tập đoàn phải xây dựng nguồn nhân lực ngay tại địa phương thông qua hợp tác với trường trung học, đại học và các cơ sở đào tạo nghề để hình thành lực lượng kỹ thuật viên, kỹ sư và chuyên gia R&D trong nhiều năm tới.

Điện, nước và hệ sinh thái công nghiệp mới quyết định tham vọng cường quốc AI

Bên cạnh nhân lực, hạ tầng phục vụ sản xuất cũng là rào cản lớn đối với tham vọng mở rộng ngành bán dẫn của Hàn Quốc.

Các nhà máy chip hiện đại tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ. Vì vậy, theo giáo sư kinh tế Cho Dong-keun của Đại học Myongji, việc lựa chọn địa điểm xây dựng không thể chỉ dựa trên quỹ đất.

"Điện, nước và hệ sinh thái công nghiệp xung quanh phải được tính toán trước. Nếu không đáp ứng được các điều kiện này thì rất khó duy trì hoạt động của một tổ hợp bán dẫn quy mô lớn", ông Cho nhận định.

Không chỉ vậy, các nhà máy chip cũng không thể hoạt động độc lập. Theo giáo sư Lee Jong-hwan, thành công của một cụm bán dẫn phụ thuộc vào sự hiện diện của hàng trăm doanh nghiệp cung cấp vật liệu, linh kiện và thiết bị.

Đây chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn đang tập trung quanh khu vực Seoul và tỉnh Gyeonggi. Nếu các doanh nghiệp này không cùng chuyển đến địa phương mới, chuỗi cung ứng sẽ bị gián đoạn, làm giảm hiệu quả của toàn bộ dự án.

Do đó, ngoài việc hỗ trợ Samsung hay SK hynix, chính phủ cũng cần xây dựng các chính sách ưu đãi đủ hấp dẫn để kéo các nhà cung ứng cùng tham gia hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Dù vậy, phần lớn chuyên gia vẫn đánh giá cao chiến lược phân bổ lại ngành bán dẫn của Hàn Quốc. Giáo sư Yoo Hoi-jun cho rằng việc phân tán các nhà máy ra nhiều địa phương sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống điện và nước tại vùng thủ đô, đồng thời hạn chế các rủi ro trong tương lai.

Ông dẫn ví dụ về Đài Loan (TQ), nơi các nhà máy của TSMC được phân bố ở nhiều khu vực khác nhau thay vì tập trung tại một thành phố. Ngay cả Mỹ và Nhật Bản cũng không đặt toàn bộ các tổ hợp bán dẫn gần thủ đô.

Theo ông, nếu toàn bộ năng lực sản xuất tập trung ở khu vực đông dân cư, các nhà máy sẽ phải cạnh tranh nguồn điện với người dân. Trong trường hợp xảy ra thiếu điện, chính phủ nhiều khả năng sẽ ưu tiên nhu cầu sinh hoạt, khiến hoạt động sản xuất có nguy cơ bị gián đoạn.

Giáo sư Lee Jong-hwan cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay không phải là lo ngại những khó khăn có thể xảy ra mà là nhanh chóng triển khai dự án.

Theo ông, ngành bán dẫn có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế Hàn Quốc. Việc đầu tư sớm sẽ giúp nước này duy trì lợi thế trước các đối thủ như Mỹ, Trung Quốc và Đài Loan, còn những vấn đề về nhân lực hay hạ tầng cần được giải quyết song song trong quá trình thực hiện.

Nhận định này cũng phản ánh thực tế của cuộc đua AI toàn cầu. Khi các quốc gia đều tăng tốc đầu tư vào chip và trung tâm dữ liệu, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về những nước có nguồn vốn lớn mà còn nằm ở khả năng xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm nhân lực, hạ tầng và chuỗi cung ứng. Với Hàn Quốc, đây sẽ là phép thử quan trọng để biến những cam kết đầu tư khổng lồ thành năng lực sản xuất thực tế trong thập kỉ tới.