Hàng loạt dự án được gỡ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư

Sáng 11.11, trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết: Bộ Chính trị đã chỉ đạo tiếp tục quy định thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng thu hẹp dự án phải thực hiện thủ tục này.

Theo đó, dự thảo luật quy định chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản báo chí; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Bên cạnh đó, không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án nhà ở thương mại, khu đô thị được lựa chọn nhà đầu tư thông qua hình thức đấu giá, đấu thầu; dự án đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản; dự án hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp; dự án đầu tư thuộc trường hợp giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, trừ các trường hợp dự án quan trọng có tác động ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội như dự án sân bay, cảng biển, khu công nghiệp.

Dự luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư cho Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với những dự án quan trọng cần có cơ chế chính sách đặc thù, khác với quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Dự luật cũng cho phép các dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh).

Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế mà không yêu cầu phải có dự án đầu tư trước khi thành lập nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Quy định này nhằm giúp môi trường đầu tư kinh doanh trở nên thông thoáng, hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định, đề nghị rà soát kỹ lưỡng, chỉ áp dụng quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư đối với trường hợp thật sự cần thiết.

Ngoài ra, đối với dự án có cơ chế, chính sách đặc thù, thực hiện theo đúng thẩm quyền được quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Chính quyền địa phương và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Trường hợp khác, luật hoặc chưa có quy định thì thẩm quyền thuộc Quốc hội.

“Làm rõ tiêu chí, thẩm quyền đối với các dự án không thuộc loại quan trọng quốc gia, tham khảo Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công. Sửa đổi khoản 1, điều 3 theo hướng đơn giản, tập trung vào các định hướng lớn, làm rõ tiêu chí về quy hoạch, bảo đảm thống nhất, khả thi, chỉ căn cứ vào một loại quy hoạch mang tính định hướng”, ông Mãi đề xuất.

Ông Mãi cũng đề nghị tiếp tục rà soát, tinh gọn, cắt giảm thực chất ngành, nghề và điều kiện đầu tư kinh doanh, chỉ giữ lại những điều kiện thực sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự, đạo đức, sức khỏe cộng đồng. Phân định rõ giữa điều kiện hành nghề của cá nhân và điều kiện đầu tư kinh doanh của tổ chức. Nghiên cứu chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

“Bộ Tài chính cần phối hợp với các cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát các dự án luật có liên quan như Luật Xây dựng, Luật Thương mại điện tử, Luật Hàng không để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật”, ông Mãi đề nghị.

Về quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi đề nghị rà soát thận trọng quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế mà không bắt buộc phải có dự án đầu tư trước, chỉ áp dụng khi có cơ chế quản lý, kiểm soát thay thế hiệu quả. Tổng kết, đánh giá chính sách thí điểm trước khi thể chế hóa.

Về thủ tục chuyển nhượng dự án đầu tư, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ trường hợp và đối tượng áp dụng, bảo đảm tháo gỡ vướng mắc nhưng không làm phát sinh quy định chồng chéo.

Ngoài ra, nghiên cứu quy định thống nhất việc chuyển nhượng dự án bất động sản chỉ theo một luật: Luật Kinh doanh bất động sản hoặc Luật Đầu tư. “Trường hợp đã thực hiện theo Luật Kinh doanh bất động sản thì không phải điều chỉnh theo Luật Đầu tư”.

Trước đó, giới chuyên gia có quan điểm trái chiều xoay quanh việc bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Trao đổi với Một Thế Giới, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP.Hà Nội) cho rằng thủ tục đầu tư kéo dài không phải chỉ vì Luật Đầu tư.

Theo ông Tuấn, đối với các dự án có sử dụng đất, tùy tính chất mà DN có thể phải có đến gần 20 loại giấy tờ, thủ tục khác nhau, do nhiều cơ quan khác nhau yêu cầu và dựa trên các luật khác nhau.

Trong đó, chấp thuận chủ trương đầu tư chỉ là một “chốt chặn” ở giai đoạn đầu dự án mà nhà đầu tư phải đi qua. Do đó, nếu chỉ cắt bỏ thủ tục này mà không cải cách các thủ tục khác thì không mang lại nhiều ý nghĩa thực chất.

Còn TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho rằng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư là thủ tục có đến "8 không": không rõ mục tiêu quản lý, không rõ ràng, không cụ thể, không hợp lý, không minh bạch, không hiệu lực, không hiệu quả, không thể tiên liệu trước và chồng chéo, trùng lặp với nhiều quy định khác.