Hãng xe công nghệ cắt giảm hàng nghìn người để đầu tư cho robotaxi
Hãng xe công nghệ Uber lên kế hoạch cắt khoảng 3.300 việc làm, tương đương 10% lực lượng lao động khối văn phòng, trong đợt tái cấu trúc lớn nhất kể từ đại dịch COVID-19.
Đằng sau quyết định này là chiến lược giảm tầng nấc quản lí, tiết kiệm chi phí và dành thêm hàng tỉ USD cho robotaxi, khi Uber phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với Waymo và Tesla trong cuộc đua xe tự hành.
Hãng xe công nghệ cắt giảm nhân sự để đổi lấy hàng tỉ USD đầu tư
Hãng xe công nghệ Uber đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi mô hình gọi xe truyền thống ngày càng chịu sức ép từ công nghệ tự hành. Công ty dự kiến loại bỏ khoảng 3.300 vị trí, chủ yếu ở các cấp quản lí và bộ phận văn phòng. Đây là đợt cắt giảm quy mô lớn nhất của Uber kể từ thời kì đại dịch.
CEO Dara Khosrowshahi cho rằng tốc độ mở rộng mạnh mẽ trong những năm qua đã khiến bộ máy của Uber trở nên phức tạp, với nhiều tầng quản lí, trách nhiệm bị phân mảnh và những cơ cấu từng phù hợp khi công ty còn nhỏ nhưng không còn hiệu quả ở quy mô hiện tại.
Theo kế hoạch, số lượng quản lí tại Uber sẽ giảm khoảng 20%, đồng nghĩa hàng trăm vị trí sẽ bị xóa bỏ hoặc thay đổi trách nhiệm. Công ty cũng muốn giảm một nửa số "nhóm siêu nhỏ" chỉ gồm một hoặc hai người, đồng thời thu hẹp số nhân viên nằm cách CEO từ bảy tầng quản lí trở lên.
Theo các nhà phân tích Citi, chương trình tái cấu trúc có thể giúp Uber tiết kiệm khoảng 825 triệu USD mỗi năm. Khoản tiền này được kì vọng sẽ tạo thêm nguồn lực để công ty đầu tư vào những lĩnh vực tăng trưởng mới, đặc biệt là mạng lưới robotaxi.
Uber đã cam kết chi hơn 10 tỉ USD để mở rộng hoạt động robotaxi, tận dụng cơ sở khách hàng hơn 200 triệu người trên toàn cầu. Công ty đặt mục tiêu triển khai dịch vụ robotaxi tại ít nhất 15 thành phố trong năm nay.
Động thái này diễn ra trong hoàn cảnh Uber phải cạnh tranh trực tiếp với Waymo, công ty đang nhanh chóng mở rộng dịch vụ xe tự hành tại Mỹ, cũng như Tesla của Elon Musk.
Đáng chú ý, AI không chỉ xuất hiện ở sản phẩm robotaxi mà còn có thể đang giúp Uber cắt giảm chi phí vận hành. Ronald Josey, nhà phân tích tại Citi, nhận định một phần hiệu quả đạt được trong hoạt động có thể đến từ những khoản đầu tư AI của Uber.
Với Uber, bài toán hiện nay không đơn thuần là giảm nhân sự để tiết kiệm. Công ty đang cố gắng chuyển nguồn lực từ một bộ máy ngày càng cồng kềnh sang cuộc đua công nghệ có khả năng định hình tương lai ngành vận tải.
Uber Eats hụt hơi, robotaxi trở thành canh bạc mới
Trong khi đặt cược lớn vào xe tự hành, Uber vẫn phải giải quyết những vấn đề ở mảng kinh doanh truyền thống, đặc biệt là giao đồ ăn.
Uber Eats đã giành thêm thị phần tại Anh, Pháp và Đức, nhưng tại Mỹ, nền tảng này đang mất vị thế vào tay DoorDash. Theo dữ liệu của YipitData, DoorDash hiện chiếm khoảng 64% thị trường giao đồ ăn Mỹ, mức cao nhất kể từ khi khủng hoảng COVID-19 lắng xuống. Uber Eats chỉ chiếm khoảng 31%.
Sự suy giảm tại thị trường Mỹ khiến Uber phải tiến hành những thay đổi về tổ chức. Andrew Macdonald, Chủ tịch Uber, đang tạm thời phụ trách mảng giao đồ ăn sau khi Susan Anderson rời vị trí lãnh đạo hồi tháng 6, chỉ hơn một năm sau khi đảm nhận công việc.
Uber hiện tái cấu trúc hoạt động giao hàng, trong đó các nhóm phụ trách tài xế giao hàng, nhà hàng và bán lẻ được hợp nhất ở một số cấp. Công ty cũng đang tìm kiếm lãnh đạo toàn cầu mới cho mảng giao hàng và một lãnh đạo phụ trách thương mại.
Bên cạnh đó, Uber đang siết chính sách làm việc từ xa. Phần lớn nhân viên sẽ được yêu cầu làm việc tại văn phòng, trong khi chỉ khoảng 1% lực lượng lao động được phép làm việc từ xa. Chính sách hiện hành yêu cầu nhân viên làm việc tại văn phòng ít nhất ba ngày mỗi tuần.
Những thay đổi này cho thấy Uber đang đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: tinh giản bộ máy hiện tại và chuẩn bị cho một mô hình kinh doanh mới.
Robotaxi là trung tâm của chiến lược đó. Nếu xe tự hành được thương mại hóa trên quy mô lớn, lợi thế của Uber có thể nằm ở mạng lưới người dùng, nền tảng đặt xe và khả năng kết nối nhu cầu với các nhà cung cấp công nghệ tự hành. Tuy nhiên, Uber cũng phải chứng minh rằng mô hình này có thể tạo ra lợi nhuận bền vững trong một thị trường mà nhiều đối thủ công nghệ đang đổ vốn rất lớn.
Một bước đi đáng chú ý khác là Uber chuẩn bị tích hợp Delivery Hero sau khi đồng ý mua lại tập đoàn giao đồ ăn này với giá 13 tỉ euro hồi tháng 7. Thương vụ mở rộng đáng kể quy mô kinh doanh nhưng đồng thời cũng đặt thêm yêu cầu về hiệu quả vận hành và khả năng tích hợp.
Robotaxi có thể là thách thức tiếp theo với hàng triệu tài xế công nghệ
Nếu việc cắt giảm 3.300 nhân sự hiện nay chủ yếu diễn ra trong khối văn phòng, bước chuyển sang robotaxi có thể tạo ra tác động sâu rộng hơn đối với chính lực lượng tài xế đang vận hành nền tảng Uber. Khi xe tự hành được triển khai trên diện rộng, lợi thế của mô hình gọi xe truyền thống (kết nối hành khách với một tài xế con người) có thể dần thay đổi.
Trong mô hình robotaxi, chi phí lao động trực tiếp cho mỗi chuyến đi có thể giảm đáng kể khi không còn phải trả tiền công cho tài xế. Điều này mở ra khả năng giảm giá chuyến xe, tăng tần suất sử dụng và cải thiện biên lợi nhuận cho các nền tảng sở hữu hoặc khai thác mạng lưới xe tự hành. Chính vì vậy, robotaxi không chỉ là một sản phẩm công nghệ mới mà còn có khả năng làm thay đổi cấu trúc việc làm của ngành vận tải hành khách.
Với Uber, đây là một bài toán đặc biệt nhạy cảm. Hàng triệu tài xế đang tạo nên mạng lưới cung ứng dịch vụ của nền tảng. Nhưng nếu robotaxi đạt độ tin cậy và được cơ quan quản lí cho phép hoạt động rộng rãi, nhu cầu đối với tài xế con người có thể giảm ở những tuyến đường, khu vực và khung giờ phù hợp với xe tự hành.
Tuy nhiên, quá trình này nhiều khả năng không diễn ra ngay lập tức. Các vấn đề về an toàn, trách nhiệm pháp lí, bảo hiểm, chi phí phương tiện và khả năng hoạt động trong những điều kiện giao thông phức tạp vẫn là rào cản lớn.
Dù vậy, thông điệp từ khoản đầu tư hơn 10 tỉ USD của Uber đã khá rõ. Đó là công ty đang chuẩn bị cho một tương lai mà tài xế có thể không còn là mắt xích duy nhất của dịch vụ gọi xe. Nếu robotaxi thành công, cuộc cách mạng AI trong Uber có thể bắt đầu từ văn phòng, nhưng tác động lớn nhất cuối cùng lại nằm trên đường phố.