Hành Thiện - ngôi làng toàn giáo sư, tiến sĩKỳ 3: Hổ phụ sinh hổ tử

Những gia đình có “gien khoa học”

GS-BS Đặng Vũ Hỷ có 2 người con, cả hai đều trở thành các nhà khoa học xuất sắc. Giáo sư, tiến sĩ khoa học, viện sĩ Đặng Vũ Minh tuy không đi theo nghề Y như cha, nhưng là nhà khoa học đầu ngành trong nhiều lĩnh vực hóa lý, đất hiếm. Em gái của GS Đặng Vũ Minh là GS-TS Đặng Thị Kim Chi - Nhà giáo Nhân dân và là một chuyên gia nổi tiếng trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Thiếu tướng-GS-TS Phạm Gia Triệu, người đầu tiên là bác sĩ quân y được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, có một con trai nối nghiệp rất xuất sắc và cũng trở thành chuyên gia phẫu thuật thần kinh có uy tín. Ông là Phạm Hòa Bình, sinh năm 1954. Cũng mang quân hàm thiếu tướng như cha mình, ông Bình còn từng đảm đương các chức vụ Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (như cha), Phó Chủ tịch Hội phẫu thuật thần kinh Việt Nam.

Giáo sư Vũ Khiêu có con trai là một nhà khoa học xã hội uy tín là GS-TS Đặng Vũ Cảnh Khanh. Được thừa hưởng gien khoa học từ cha là GS Vũ Khiêu và lớn lên trong môi trường của gia đình “nhà nho cuối cùng”, GS Đặng Vũ Cảnh Khanh tạo dựng được danh tiếng trong ngành xã hội học, giữ các vị trí Viện trưởng Viện Nghiên cứu thanh niên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu truyền thống và phát triển. Ông Khanh có vợ là GS-TS Lê Thị Quý, cũng góp tên vào danh sách các nàng dâu giáo sư của làng Hành Thiện.

Ông Nguyễn Tiến Võ, về học vị là cử nhân vật lý, sau này trưởng thành trên lĩnh vực hoạt động chính trị. Ông Võ có người con thành danh xuất sắc trên lĩnh vực công nghệ plasma là GS-TSKH-Viện sĩ Nguyễn Quốc Sỹ. Ông Sỹ là viện sĩ chính thức của Viện Hàn lâm khoa học Điện Liên bang Nga từ 2015, có nhiều công trình và đề tài khoa học được ứng dụng tại nước ngoài. Ông giành nhiều giải thưởng khoa học tại Nga, và là Chủ nhiệm khoa, chuyên gia hàng đầu về vật lý và công nghệ Plasma tại Đại học Năng lượng Moskva.

Năm 2016, sau 30 năm xa Tổ quốc, ông trở về quê nhà, thành lập Viện Công nghệ VinIT và trở thành Chủ tịch viện. Giáo sư Nguyễn Quốc Sỹ được giới khoa học quốc tế cùng chuyên môn đánh giá là chuyên gia nghiên cứu vật lý Plasma cơ bản, toàn diện và sâu sắc nhất của thế giới hiện nay.

Tự thân lập nghiệp, thành danh trên quốc tế

Ngoài những nhà khoa học có truyền thống kế tục sự nghiệp cha ông, làng Hành Thiện cũng đã có những người con tự thân lập nghiệp từ một gia đình nghèo khó, và thành danh rạng rỡ đáng tự hào. Đó là trường hợp Thiếu tướng-GS-TS-TTND Nguyễn Việt Tiến.

GS Nguyễn Việt Tiến nguyên là Phó giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Lĩnh vực chuyên môn của ông là chấn thương chỉnh hình. Ông được coi là chuyên gia đầu ngành, có "bàn tay vàng" về lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, đặc biệt là kỹ thuật vi phẫu. Ông được phong giáo sư từ năm 2011, nguyên Phó chủ tịch Hội Chấn thương chỉnh hình Việt Nam, được Nhà nước trao tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân năm 2012 và Huân chương Chiến công hạng nhất năm 2005.

Tại hải ngoại, làng Hành Thiện có một nhà khoa học chuyên nghiên cứu về giấc ngủ rất nổi tiếng, là GS-TS-BS Đặng Vũ Thiên Thanh (Thanh Dang Vu). Giáo sư Thanh sinh năm 1980 trong dòng tộc Đặng Vũ có nhiều người đỗ đạt. Ông rời Việt Nam ra nước ngoài khi mới 2 tuổi.

GS-TS-BS Đặng Vũ Thiên Thanh được giới khoa học y học thế giới nhận xét là một nhà thần kinh học gốc Việt đặc biệt.

Hoàn thành tiến sĩ ở Bỉ, nghiên cứu sau tiến sĩ tại trường Y Harvard, hiện mang quốc tịch Canada, Thanh Dang Vu là thành viên của Hội đồng Học giả Mới thuộc Hội Hoàng gia Canada (Royal Society of Canada - RSC) từ năm 2021. Ông giữ nhiều chức vụ quan trọng, bao gồm Giáo sư tại Đại học Concordia, Giám đốc Khoa học Lâm sàng tại Viện Nghiên cứu Sức khỏe người cao tuổi Montréal (Institut Universitaire de Gériatrie de Montréal), và Phó chủ tịch Nghiên cứu của Hội đồng Giấc ngủ Canada.

Nghiên cứu của ông tập trung vào cơ chế hoạt động của giấc ngủ và các mạng lưới thần kinh liên quan đến rối loạn giấc ngủ, nhằm đưa ra những hiểu biết mới về chức năng của giấc ngủ đối với sức khỏe não bộ.

Có những thời điểm, cả hai viện đầu não về khoa học tự nhiên và khoa học xã hội của nước nhà có hai người đứng đầu đều là người làng Hành Thiện. Có lúc cả hai vị thiếu tướng, Phó giám đốc Bệnh viện quân đội 108 đều từ Hành Thiện mà ra. Ba hiệu trưởng đại học công lập, 8 Nhà giáo Nhân dân, 6 Thầy thuốc Nhân dân, 11 giáo sư về y dược… cùng rất nhiều nhà khoa học tiếng tăm lẫy lừng khác đều xuất thân từ làng Hành Thiện.

Có lẽ trên đất nước ta, ít có ngôi làng nào đặc biệt đến như vậy.

Đọc thêm:

>> Kỳ 2: Những giáo sư đầu ngành mang chung họ

>> Kỳ 1: Kỳ nhân không đỗ đạt vẫn chế ra tàu thủy chạy bằng hơi nước