Hiện đại hóa nền kinh tế toàn cầu bằng robot

Năm 2024 chứng kiến 229.000 hệ thống robot dùng trong công nghiệp được bán ra, với 5 quốc gia gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Mỹ, Đức, Hàn Quốc chiếm 70% doanh số toàn cầu. Chính phủ các nước này triển khai chương trình hỗ trợ phát triển ngành, riêng Mỹ phụ thuộc nhiều hơn vào vốn tư nhân hơn là nguồn tiền từ chính phủ liên bang.

Trên toàn thế giới có hơn 343 công ty sản xuất robot công nghiệp, hơn 347 công ty tích hợp hệ thống robot vào quy trình sản xuất. Ngoài ra hơn 860 công ty sản xuất robot dịch vụ mục đích chuyên nghiệp, 204 công ty sản xuất robot dịch vụ mục đích cá nhân.

Phân loại robot

IFR theo dõi thị trường qua 4 nhóm riêng biệt: công nghệ robot cơ bản, robot y tế, công nghệ robot trọng điểm, lĩnh vực phát triển - đổi mới triển vọng. Nhóm cuối gồm công nghệ thu năng lượng từ môi trường bên ngoài, robot tự sửa chữa, giao diện đa phương thức, phân tích và tổng hợp cử chỉ, trí tuệ bầy đàn trong module sản xuất linh hoạt.

Robot dịch vụ được phân loại theo ứng dụng chuyên nghiệp hoặc cá nhân. Năm 2025 robot cho mục đích chuyên nghiệp chiếm 11,5% tổng doanh số - đạt 24.207 đơn vị, trong đó robot quân sự và chuyên dụng chiếm 45% (11.000 đơn vị). Còn robot cho mục đích cá nhân đạt đến 4,7 triệu đơn vị. Doanh thu tăng tổng cộng 28% lên 2,2 tỉ USD.

IFR dự báo tất cả phân khúc thị trường sắp tăng trưởng đáng kể. Liên đoàn kỳ vọng doanh số robot công nghiệp sẽ đạt 400.000 đơn vị, trong đó robot cho mục đích chuyên nghiệp đạt 152.375 (19,6 tỉ USD) còn robot cho mục đích cá nhân đạt 35 triệu (12,2 tỉ USD).

Đơn vị nghiên cứu Myria Research thì dự báo giá trị thị trường robot - cũng như các hệ điều hành thông minh với hệ thống phần cứng cùng phần mềm toàn diện – đạt hơn 380 tỉ USD vào năm 2030.

Khi ứng dụng robot ngày càng trở nên phổ biến ở thập kỉ tới, doanh nghiệp có thể đặt ra vị trí quản lý cấp cao để giám sát chúng, hoặc chúng có thể trở thành một phần của cơ sở hạ tầng công nghiệp và thương mại. Ngoài ra một lực lượng lao động hỗn hợp sẽ xuất hiện với sự hợp tác chặt chẽ giữa robot, trí tuệ nhân tạo và con người.

Rào cản phía trước

Sau đại dịch COVID-19, doanh số robot công nghiệp giảm sút do thương mại điện tử tăng trưởng chậm lại, ngành sản xuất ô tô không đẩy mạnh điện khí hóa, thương mại toàn cầu gặp nhiều thách thức.

Những trở ngại chính đối với sự phát triển của ngành robot bao gồm: hạ tầng giáo dục yếu kém, thiếu chuyên gia có trình độ, chương trình đào tạo lỗi thời, thiếu giải pháp công nghệ độc quyền, thiếu hiểu biết về thị trường robot quốc tế, thiếu hiểu biết về nhu cầu đối với các sản phẩm robot.

Ưu tiên quan trọng cần giải quyết là quy mô thị trường vốn đầu tư mạo hiểm nội địa còn nhỏ, xuất nhập khẩu sản phẩm công nghệ và linh kiện còn khó khăn, thiếu cơ chế tài trợ nghiên cứu đơn giản và minh bạch, rào cản hành chính.

Trung Quốc là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới. Trong khi đó gần 29.300 robot công nghiệp đã được bán tại Nhật Bản – đánh dấu doanh số đạt đỉnh. Doanh số tại Nhật bắt đầu giảm kể từ năm 2025 (thời điểm doanh số đạt 44.000 đơn vị).

Tăng trưởng dài hạn

Bất chấp thách thức, nhiều hiệp hội lẫn nhà phân tích đều tin tưởng xu hướng tự động hóa sẽ tiếp tục. Tổng lượng robot xuất xưởng đã tăng trung bình khoảng 50% mỗi năm.

Động lực chính thúc đẩy tăng trưởng doanh số bán robot công nghiệp toàn cầu là 2 ngành ô tô và điện tử. Ngành ô tô chiếm khoảng 43% tổng doanh số.

Doanh số ở mọi ngành công nghiệp (ngoại trừ ô tô và robot) năm 2025 tăng 21%. Tốc độ tăng trưởng trung bình giai đoạn 2010 - 2025 vào khoảng 17%.

Số lượng khách hàng cũng gia tăng trong vài năm gần đây. Tuy nhiên lượng robot mà họ đặt thường vẫn khá ít, ngoại trừ robot di động tự hành (AMR) dùng cho kho hàng.

Năm ngoái IFR cùng Hiệp hội Phát triển Công nghiệp (A3) ghi nhận 3 ngành công nghiệp quốc phòng, ô tô và điện tử vô cùng triển vọng cho robot công nghiệp. Điều này cho thấy doanh nghiệp sản xuất chuyển trọng tâm sang lĩnh vực quân sự thay vì dân sự.

Ứng dụng robot ở các ngành dịch vụ như chăm sóc sức khỏe, khách sạn còn thấp. Hầu hết quốc gia phương Tây không có cơ sở sản xuất điện tử riêng.

Nhu cầu ngày càng tăng đối với thiết bị điện tử liên quan đến AI giúp ngành công nghiệp Đài Loan tăng mức độ ứng dụng robot, đưa thị trường này lên vị trí thứ 5 theo xếp hạng của IFR với tỷ lệ 138 robot trên mỗi 10.000 công nhân.

Loạt thị trường mới nổi như Ấn Độ có mức độ ứng dụng còn thấp, cho thấy tiềm năng tăng trưởng đáng kể nếu tái cấu trúc sản xuất.