Hiếu PC và hành trình 'vá lành' thế giới số

Giải mã tư duy "săn lỗi" và điểm mù trong thế giới số

Nhân Ngày An ninh mạng Việt Nam (6/8), để hiểu rõ hơn về những thử thách thầm lặng sau ánh hào quang công nghệ cũng như tư duy sắc bén của một chuyên gia an ninh mạng hàng đầu, Một Thế Giới đã có cuộc phỏng vấn nhanh chuyên gia Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC). Qua góc nhìn thực chiến, Hiếu PC chia sẻ về thế giới Bug Bounty đầy cam go, lằn ranh đạo đức mong manh và áp lực giữ gìn sự bình yên cho hệ thống thông tin quốc gia.

- Chào Hiếu, anh có thể chia sẻ sâu hơn về sự khác biệt giữa tư duy của công cụ tự động và một "thợ săn lỗ hổng" thực thụ trong việc tìm ra các điểm mù của hệ thống?

Hiếu PC: Các công cụ tự động thường tìm rất tốt những lỗi đã có mẫu (pattern), nhưng con người mới là yếu tố quyết định để nhìn ra những điều “đúng về kỹ thuật nhưng sai về logic”. Đó có thể là sự lạm dụng quy trình hợp lệ, phân quyền chồng chéo, lỗi kết nối giữa API, web và mobile, hoặc nhiều lỗi nhỏ riêng lẻ ghép lại thành một chuỗi tấn công lớn.

Hơn nữa, trong thực tế triển khai, các hệ thống phần mềm hiện đại ngày nay vô cùng phức tạp, được ghép nối từ hàng trăm thư viện mã nguồn mở và dịch vụ đám mây khác nhau. Máy móc chỉ có thể rà soát theo các kịch bản định sẵn, trong khi các lỗ hổng logic tinh vi nhất thường ẩn giấu ngay tại khe hở giữa các hệ thống đó.

“

Tin liên quan: Thủ tướng Lê Minh Hưng: An ninh mạng phải trở thành 'lá chắn số' bảo vệ người dân trong kỷ nguyên số

AI càng phát triển mạnh mẽ, lợi thế của Bug Bounty hunter càng nằm ở tư duy ngược, khả năng thấu hiểu bối cảnh kinh doanh sâu sắc và biết đặt ra những câu hỏi chưa ai từng đặt ra trước đó để lật tẩy những điểm mù mà phần mềm quét tự động hoàn toàn bất lực.

Đánh đổi xương máu và lằn ranh đạo đức mong manh

- Lằn ranh giữa hacker mũ đen và mũ trắng đôi khi rất mong manh đối với những người trẻ có tài năng lớn. Hiếu đã vượt qua cám dỗ và giữ vững "cái tâm trong sáng" ấy thế nào?

Hiếu PC: Ranh giới giữa mũ đen và mũ trắng hoàn toàn không nằm ở kỹ năng, mà nằm ở sự cho phép, mục đích và cách mình sử dụng dữ liệu tìm thấy. Muốn giữ được cái tâm, người trẻ phải luôn tôn trọng tuyệt đối phạm vi kiểm thử, báo cáo có trách nhiệm và luôn nhớ rằng phía sau mỗi hệ thống là con người thật có thể bị tổn thương.

Chính bản thân tôi từng phải trả giá rất đắt trong quá khứ để hiểu sâu sắc rằng đạo đức phải luôn đi trước tài năng. Khi bạn nắm trong tay quyền năng có thể thâm nhập vào các hệ thống lớn, cảm giác chinh phục rất dễ khiến người ta sa ngã nếu thiếu đi sự tỉnh táo.

Sức mạnh của kiến thức bảo mật giống như một con dao hai lưỡi sắc bén; nếu dùng sai mục đích, nó không chỉ hủy hoại tương lai của chính bạn mà còn gây ra những tổn thất khôn lường cho xã hội. Việc lựa chọn đứng ở chiến tuyến chính nghĩa, dùng chính kỹ năng của mình để vá lỗi cho đời, bảo vệ cộng đồng mới là con đường duy nhất giúp một người trẻ khẳng định được giá trị thực sự, mang lại sự bình yên trọn vẹn trong tâm hồn và giấc ngủ không mộng mị về đêm.

Cuộc đua an ninh mạng nghẹt thở trong kỉ nguyên AI

- Với kinh nghiệm thực chiến dày dặn của mình, đâu là khoảnh khắc căng thẳng nhất mà anh từng đối mặt khi phải chạy đua với thời gian để vá lỗi?

Hiếu PC: Một trong những lần đáng nhớ nhất là khi tôi phát hiện các lỗi có thể ảnh hưởng đến dữ liệu và hệ thống quản trị web của Verizon. Căng thẳng nhất trong những tình huống như vậy chưa bao giờ là lúc tìm thấy lỗi, mà chính là khoảng thời gian kéo dài từ khi xác nhận tác động đến khi doanh nghiệp hoàn tất việc vá lỗi.

Lúc đó, bạn phải chứng minh đủ rõ, phối hợp thật nhanh với đội ngũ kỹ thuật của họ nhưng tuyệt đối không được làm gián đoạn hệ thống hay khiến dữ liệu gặp thêm bất kì rủi ro rò rỉ nào khác. Chỉ cần một phút bất cẩn hoặc một thao tác thừa thãi, hậu quả để lại có thể vô cùng tồi tệ.

- AI đang thay đổi diện mạo ngành bảo mật với tốc độ chóng mặt. Theo anh, tương lai của nghề săn lỗ hổng sẽ dịch chuyển ra sao?

Hiếu PC: AI sẽ tự động hóa mạnh mẽ việc rà quét, đọc mã nguồn, thử nghiệm và viết báo cáo, đồng thời cũng khiến số lượng cuộc tấn công và báo cáo kém chất lượng tăng nhanh chóng. Kẻ xấu và các tổ chức tội phạm giờ đây đã ứng dụng AI để tự động hóa các chiến dịch tấn công, tạo ra các biến thể mã độc tự biến hình để né tránh hệ thống phòng thủ truyền thống.

Tuy nhiên, người săn lỗi sẽ không bao giờ biến mất, nhưng buộc phải chuyển mình từ “người chạy công cụ” thành người điều phối AI, kiểm chứng kết quả, xâu chuỗi lỗ hổng và đánh giá tác động thực tế.

Yếu tố con người, trực giác nhạy bén và cơ chế giám sát đạo đức vẫn đóng vai trò cốt lõi không thể thay thế. Lực lượng an ninh mạng cũng tận dụng công nghệ này để phát hiện bất thường sớm hơn, biến AI thành vũ khí phòng thủ đắc lực trong cuộc đua cam go giữa hai chiến tuyến.

- Cuối cùng, anh có lời khuyên cốt lõi nào dành cho các bạn trẻ Gen Z đang nuôi mộng bước chân vào lĩnh vực an ninh mạng?

Hiếu PC: Lời khuyên của tôi là hãy học thật chắc nền tảng, luyện tập nghiêm túc trong môi trường hợp pháp và học cách viết một báo cáo có trách nhiệm, chứ đừng chỉ chạy theo danh tiếng ảo hay tiền thưởng trước mắt. Kỹ năng có thể giúp bạn đi nhanh, nhưng đạo đức, kỉ luật và tinh thần phục vụ cộng đồng mới quyết định bạn đi được bao xa.

Trong kỉ nguyên số hóa toàn diện, khi chủ quyền quốc gia trên không gian mạng đóng vai trò sống còn đối với sự thịnh vượng của đất nước, sự phát triển bền vững ấy đang đặt trọn lên đôi vai của những kỹ sư trẻ đầy nhiệt huyết.

Nghề an ninh mạng không chỉ đơn thuần là một công việc mưu sinh, mà trên hết, đó là một sứ mệnh cao cả để giữ gìn sự bình yên cho từng dòng chảy thông tin, góp phần xây dựng một Việt Nam số an toàn, mạnh mẽ và vươn xa tầm vóc quốc tế.

- Xin cảm ơn anh đã dành thời gian cho cuộc phỏng vấn!