Hỏa lực trên biển và ngư lôi đáng gờm của lực lượng Houthi thân Iran

Báo cáo từ The Century Foundation và các cơ quan tình báo hải quân quốc tế chỉ ra rằng, bên cạnh tên lửa và máy bay không người lái, Houthi đã tích lũy và tự phát triển một kho vũ khí hải quân đáng gờm, bao gồm các phương tiện không người lái trên mặt nước (USV) và mạng lưới thủy lôi tự chế. Sự dịch chuyển trọng tâm chiến thuật này khai thác triệt để những điểm yếu chí mạng của các siêu tàu thương mại khổng lồ chậm chạp trên biển.

Đồng thời, hỏa lực này của Houthi ép buộc các cường quốc hải quân phương Tây phải căng mình đối phó với những mối đe dọa vô hình dưới những con sóng. Trong bài này, chúng ta sẽ giải phẫu cấu trúc kỹ thuật của các dòng xuồng tự sát, vạch trần đường dây buôn lậu vật liệu nổ xuyên biển, và đánh giá những rủi ro sinh tử mà thứ vũ khí này đang giáng xuống huyết mạch giao thương của toàn cầu tại eo biển Bab al-Mandab.

Chuyển hướng tấn công sang môi trường hàng hải

Nếu các đòn tập kích từ trên không thường nhắm vào phần kiến trúc thượng tầng của một con tàu, gây ra các vụ cháy nổ trên boong nhưng hiếm khi làm tàu chìm ngay lập tức, thì các đòn tấn công từ mặt nước lại mang một bản chất hủy diệt hoàn toàn khác. Houthi hiểu rất rõ nguyên lý tổn thương sinh tồn của ngành hàng hải: một vết thủng lớn ngay tại hoặc dưới đường mớn nước sẽ dẫn đến tình trạng ngập lụt vô phương cứu chữa, phá hủy khoang động cơ và đánh chìm một chiếc tàu chở hàng trị giá hàng trăm triệu USD chỉ trong thời gian ngắn. Để hiện thực hóa mục tiêu này, họ đã tung ra chiến trường các thế hệ phương tiện không người lái trên mặt nước (USV) chứa đầy thuốc nổ, hoạt động như những quả ngư lôi chạy trên mặt biển có khả năng tự dẫn đường.

Các dòng USV của Houthi, điển hình như các thế hệ Blowfish, Shark hay mới nhất là dòng Tawfan, thể hiện một tư duy chế tạo vũ khí dã chiến cực kỳ thực dụng. Thay vì thiết kế những vỏ tàu tàng hình phức tạp từ con số không, họ trưng dụng các mẫu xuồng cao tốc dân sự hoặc tàu tuần tra cỡ nhỏ làm bằng sợi thủy tinh (fiberglass).

Việc sử dụng sợi thủy tinh kết hợp với cấu hình thấp, di chuyển lẩn khuất giữa những con sóng lớn của Biển Đỏ giúp các USV này có diện tích phản xạ radar (RCS) cực nhỏ. Đối với hệ thống radar hàng hải trên các tàu thương mại, một chiếc USV đang lao tới với vận tốc 40-50 hải lý/giờ thường bị nhầm lẫn với nhiễu sóng bề mặt hoặc các đàn cá nhỏ, cho đến khi chúng lọt vào tầm nhìn quang học cách tàu chỉ vài trăm mét.

Đặc điểm nguy hiểm nhất của USV nằm ở khối lượng tải trọng nổ khổng lồ mà chúng mang theo. Trong khi một chiếc máy bay không người lái tự sát (UAV) chỉ mang được từ 20 đến 40 kg thuốc nổ do giới hạn về khí động học, một chiếc xuồng USV cỡ trung có thể dễ dàng chở theo từ 500 kg đến hơn 1 tấn thuốc nổ cường độ cao.

Khi tiếp cận mục tiêu, chúng được điều khiển từ xa qua sóng vô tuyến, tín hiệu vệ tinh, hoặc tự động bám đuổi theo tọa độ định vị toàn cầu (GPS) và camera quang điện tử gắn trên cột buồm. hiệu ứng nổ xuyên từ khối lượng chất nổ khổng lồ tì sát vào vỏ thép của con tàu tạo ra sức công phá xé toạc mọi khoang vách ngăn kín nước, biến USV thành thứ vũ khí gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ cho mọi thủy thủ đoàn băng qua vùng biển Yemen.

Mạng lưới buôn lậu vật liệu nổ qua các cảng ngầm

Để duy trì phi đội xuồng tự sát và thiết lập các bãi mìn dày đặc trên biển, Houthi cần một nguồn cung cấp khổng lồ các loại thuốc nổ công nghiệp, hóa chất tiền chất và bộ phận kích nổ tinh vi. Mạng lưới buôn lậu của họ đã chứng minh được sự ma mãnh khi biến đường bờ biển dài và hiểm trở của Yemen thành những cánh cửa mở toang, bất chấp nỗ lực kiểm soát gắt gao từ Cơ chế Xác minh và Thanh tra của Liên Hợp Quốc (UNVIM). Chiến lược của nhóm vũ trang này là phân tán rủi ro thông qua hàng ngàn đội tàu cá cỡ nhỏ và xuồng cao tốc, những phương tiện hòa lẫn hoàn hảo vào nhịp sống ngư nghiệp truyền thống của người dân bản địa.

Quy trình buôn lậu vật liệu nổ thường bắt đầu từ các chuyến tàu hàng hoặc tàu cá xa bờ lớn neo đậu tại các vùng biển quốc tế ngoài khơi Vịnh Oman hoặc vùng Sừng châu Phi. Tại đây, quá trình chuyển mạn diễn ra giữa đêm tối. Các bao tải chứa RDX, TNT, C4, hoặc thậm chí là các loại phân bón hóa học nồng độ cao (tiền chất chế tạo thuốc nổ) được bốc dỡ sang những chiếc thuyền dhow truyền thống.

Từ ngoài khơi xa, các đội thuyền này không tiến vào các cảng biển chính quy như Hodeidah hay Salif vốn chịu sự giám sát của quốc tế, mà len lỏi cập bến tại các cảng cá ngầm, các bãi lầy và những khu vực bờ biển hẻo lánh do quân đội Houthi kiểm soát nghiêm ngặt. Hệ thống nhà thầu phụ và đường dây vận chuyển trung gian đóng vai trò như những lớp bình phong, cắt đứt mọi dấu vết truy xuất nguồn gốc của khối hàng hóa tử thần này.

Khi vật liệu nổ và linh kiện điều khiển lọt qua được bờ biển, chúng lập tức được chuyển sâu vào đất liền để tiến hành khâu lắp ráp cuối cùng. Tại các xưởng cơ khí ngầm, kỹ sư Houthi tiến hành cải hoán các động cơ gắn ngoài của Yamaha vốn rất phổ biến trên thị trường dân sự, đồng thời đấu nối hệ thống lái tự động với các khối thuốc nổ đã được nhồi chặt vào hầm hàng của xuồng. Quy trình sản xuất khép kín, phân tán kết hợp với nguồn cung vật liệu dồi dào từ mạng lưới buôn lậu đã giúp Houthi liên tục tung ra các bầy đàn USV mới, bù đắp nhanh chóng số lượng bị tiêu diệt và duy trì một nhịp độ tấn công không ngừng nghỉ trên chiến trường hàng hải.

Rủi ro trực diện đối với các tuyến giao thương huyết mạch

Bên cạnh các phương tiện USV chủ động tấn công, hệ thống thủy lôi tự chế của Houthi lại là những cái bẫy chết người thầm lặng, tạo ra khu vực chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) cực kỳ vững chắc tại yết hầu Bab al-Mandab. Tận dụng thiết kế từ các mẫu thủy lôi truyền thống (như Sadaf hay Mersad), Houthi đã chế tạo và rải hàng ngàn quả mìn neo và mìn trôi tự do dọc theo các tuyến luồng hàng hải quốc tế. Khác với tên lửa hay USV cần hệ thống điều khiển và theo dõi, thủy lôi chỉ cần thả xuống biển và chờ đợi. Chúng biến một dải nước rộng lớn thành một bãi mìn khổng lồ, nơi bất kỳ một sự va chạm tình cờ nào từ chân vịt hay vỏ tàu của các tàu chở dầu khổng lồ (VLCC) cũng sẽ kích hoạt kíp nổ, dẫn đến những thảm họa hàng hải khôn lường.

Sự kết hợp giữa bầy đàn USV và thủy lôi đã tạo ra một cấp độ rủi ro hoàn toàn mới, đẩy các tuyến giao thương huyết mạch vào nguy cơ đứt gãy toàn diện. Ngoài thiệt hại trực tiếp về sinh mạng và tài sản, các đòn tấn công từ mặt nước có nguy cơ cực cao gây ra các sự cố tràn dầu thảm khốc.

Một chiếc tàu chở hàng chục ngàn tấn dầu thô hay hóa chất độc hại nếu bị đâm thủng mạn tại khu vực Biển Đỏ sẽ gây ra một thảm họa sinh thái khu vực, tàn phá các rạn san hô, làm ngưng trệ ngành đánh bắt cá và đe dọa trực tiếp đến nguồn nước của các nhà máy khử mặn tại các quốc gia ven bờ. Rủi ro sinh thái này tạo ra áp lực chính trị khổng lồ lên cộng đồng quốc tế, buộc họ phải tìm mọi cách giải quyết cuộc khủng hoảng.

Về mặt quân sự, việc đối phó với USV và thủy lôi đang vắt kiệt sức lực của các hạm đội liên minh. Radar trên các tàu chiến tối tân thường xuyên bị quá tải khi phải đồng thời theo dõi các mục tiêu bay với vận tốc siêu âm từ trên không, và rà quét các chấm nhỏ li ti đang xé sóng lao tới từ mặt nước. Đánh chặn USV đòi hỏi phản xạ cực nhanh bằng pháo hạm, súng máy hạng nặng hoặc điều động trực thăng MH-60R để bắn hạ từ xa.

Trong khi đó, việc rà phá thủy lôi đòi hỏi các đội tàu quét mìn chuyên dụng hoạt động chậm chạp, trở thành mục tiêu lộ liễu cho tên lửa bờ của đối phương. Bằng việc kéo cuộc chiến xuống sát mặt nước, Houthi đã biến Biển Đỏ thành một vũng lầy chiến thuật, nơi những công nghệ vũ khí thô sơ nhưng được áp dụng linh hoạt đang bẻ gãy ý chí và tiêu hao sinh lực của những cường quốc hải quân hùng mạnh nhất thế giới.