Hoàn thiện hành lang pháp lý thúc đẩy lĩnh vực công nghệ cao

Việc sửa đổi Luật Công nghệ cao sau 17 năm triển khai được xem là yêu cầu cấp thiết, nhằm tháo gỡ những rào cản pháp lý và tạo động lực mới cho đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để Luật đi vào thực tiễn, việc làm rõ các khái niệm, tiêu chí và xây dựng các cơ chế ưu đãi đủ mạnh là những thách thức không nhỏ.

Chiều qua (24.9), Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý cho Dự án Luật Công nghệ cao (sửa đổi).

Với sự tham dự của đông đảo đại biểu Quốc hội, chuyên gia và doanh nghiệp, hội thảo đã làm rõ những điểm nghẽn hiện tại và định hướng cho hành lang pháp lý mới.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Phương Tuấn, Luật Công nghệ cao được ban hành năm 2008 đã tạo tiền đề quan trọng. Nhưng sau 17 năm, nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, không còn phù hợp với thực tiễn và thiếu đồng bộ với các luật khác.

Ông Tuấn khẳng định việc sửa đổi lần này là xuất phát từ yêu cầu cấp thiết, nhằm tránh tình trạng pháp luật trở thành rào cản cho sự phát triển.

Cùng quan điểm, Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhìn nhận, việc sửa đổi Luật nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ. Luật sửa đổi cần tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch, ổn định và hấp dẫn, khuyến khích cả doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực này, thay vì chỉ dựa vào ngân sách nhà nước.

Làm rõ khái niệm: Chìa khóa cho sự khả thi của Luật

Dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi) gồm 6 chương, 29 điều, với mục tiêu tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn. Trong đó, hoàn thiện khái niệm và tiêu chí về công nghệ cao là một trong những điểm cốt lõi.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Phương Tuấn nhấn mạnh: "Muốn có luật tốt, khả thi thì trước hết phải 'chốt' được khái niệm, thuật ngữ và tiêu chí áp dụng rõ ràng, dễ hiểu". Đây là điều kiện tiên quyết để Luật có thể đi vào cuộc sống, giúp các doanh nghiệp, cơ quan quản lý có cơ sở rõ ràng để xác định và hưởng các chính sách ưu đãi.

Tuy nhiên, các đại biểu tham gia hội thảo cũng lưu ý rằng cần có quy định rõ hơn về cơ chế ưu đãi, tiêu chí thành lập và hoạt động của các khu công nghệ cao, đô thị công nghệ cao... để tránh chồng chéo với các luật khác.

Hướng tới hệ sinh thái công nghệ cao toàn diện

Dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi) không chỉ tập trung vào việc hoàn thiện khái niệm mà còn chú trọng xây dựng một hệ sinh thái toàn diện. Các chính sách được thiết kế lại để khuyến khích phát triển hệ sinh thái, bổ sung các quy định mới về mô hình khu công nghệ cao, đô thị công nghệ cao và cả khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Đáng chú ý, nhiều ý kiến tại hội thảo đã đề xuất bổ sung các điều khoản riêng về phát triển một số ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược, với chính sách đặc thù như nâng cao năng lực doanh nghiệp, hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng và khuyến khích sản xuất linh kiện, nguyên liệu cốt lõi.

Tuy nhiên, trong mọi vấn đề về chuyển giao công nghệ, chuyển đổi số hay công nghệ cao, yếu tố con người vẫn là cốt lõi. Do đó, các đại biểu kiến nghị cần có chính sách đủ mạnh để đào tạo, thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao, nhưng phải tránh chồng chéo với quy định của các luật khác.

Dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 10 tới. Đây sẽ là một bước ngoặt quan trọng để tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ, thúc đẩy khoa học công nghệ phát triển, nâng cao năng lực nội sinh và đưa Việt Nam trở thành một quốc gia có nền công nghệ cao tiên tiến.