'HTX được vay tối đa 5 tỉ đồng để sản xuất nhưng chưa biết tiếp cận ở đâu'
Đó là chia sẻ của ông Trần Phước Sơn, Chủ tịch kiêm giám đốc HTX Trạng Tý Garden (Cần Thơ) về những khó khăn khi tham gia sản xuất trái cây xuất khẩu.
Ông Trần Phước Sơn cho biết, để sản xuất trái cây xuất khẩu, đòi hỏi phải có diện tích lớn, quy mô hàng hóa số lượng lớn và quản lý dịch hại cũng như sử dụng phân bón đúng liều lượng, đúng quy trình.
Như vậy, nông dân phải vào tổ chức HTX - nơi có một diện tích tối thiểu vài chục ha đất trồng trái cây xuất khẩu. Thông qua việc kết nối với Chi cục bảo vệ thực vật địa phương, HTX tập huấn cho nông dân về bảo vệ thực vật, quy trình trồng, trồng cây gì, quản lý ra sao?
"HTX của chúng tôi hiện nay có 20 xã viên, diện tích đất trồng khá quy mô: Thanh nhãn 60ha, sầu riêng 55ha, nhãn Idor 40ha... Với sự hỗ trợ từ ngành nông nghiệp, tất cả trái cây sản xuất từ HTX đều có mã số vùng trồng, canh tác theo tiêu chuẩn VietGap, GlobGAP. Chính vì vậy, trái cây sản xuất từ HTX của chúng tôi xuất đi châu Âu, Bắc Mỹ, Úc… đều được", ông Trần Phước Sơn bày tỏ.
Bên cạnh những thuận lợi, ông Trần Phước Sơn chia sẻ những khó khăn khi tham gia sản xuất trái cây xuất khẩu: Thị trường cạnh tranh giữa giá trái cây HTX xuất khẩu và trái cây của nông dân trồng tự do; Thuê đất làm tăng giá thành sản xuất, đất thuê không không thể vay vốn để phục vụ sản xuất được; Nghị định số 156/2025/NĐ-CP cho HTX vay tối đa 5 tỉ đồng để sản xuất nhưng chưa biết tiếp cận ở đâu; muốn đầu tư hệ thống tưới tự động nhưng thiếu vốn...
Ông Bùi Văn Tài, xã viên HTX Trạng Tý Garden, cho biết, khi người nông dân tham gia HTX nông nghiệp sản xuất trái cây xuất khẩu, họ sẽ có nhiều thuận lợi, nhưng cũng không tránh khỏi những khó khăn nhất định.
Về thuận lợi khi tham gia HTX sản xuất trái cây xuất khẩu, xã viên HTX tiếp cận thị trường xuất khẩu. HTX thường có mối liên kết với doanh nghiệp thu mua, xuất khẩu, giúp nông dân đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế dễ dàng hơn. Tránh được tình trạng "được mùa mất giá" nhờ có đầu ra ổn định.
Cùng với đó, xã viên còn được hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo; HTX thường tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật canh tác hiện đại, áp dụng quy trình như VietGAP, GlobalGAP, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Có sự hỗ trợ trong việc phòng trừ sâu bệnh, sử dụng phân bón hợp lý, giảm chi phí sản xuất; Mua vật tư nông nghiệp (giống, phân bón, thuốc BVTV…) với giá tốt hơn nhờ mua số lượng lớn theo nhóm; HTX kiểm soát quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu; Tăng khả năng thương lượng, thay vì từng hộ nông dân đàm phán đơn lẻ, HTX đứng ra làm trung gian ký hợp đồng với doanh nghiệp, đảm bảo quyền lợi tốt hơn cho người dân.
Về khó khăn, khi tham gia HTX sản xuất trái cây xuất khẩu: Trình độ học vấn xã viên không đồng đều; Phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật do HTX đề ra (GAP, an toàn thực phẩm…), điều mà nhiều nông dân chưa quen hoặc ngại thay đổi; Thiếu tính tự chủ, không còn toàn quyền quyết định mọi khâu sản xuất – nông dân phải tuân theo kế hoạch của HTX, như lịch gieo trồng, giống cây trồng, thuốc BVTV được phép và không được phép sử dụng.
Một xã viên khác là ông Phạm Tấn Tài cho rằng: "Vào HTX sản xuất trái cây xuất khẩu khó khăn cũng nhiều: Kỷ luật sản xuất của HTX rất nghiêm ngặt, một số thành viên không tuân thủ quy trình có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả lô hàng xuất khẩu, gây thiệt hại cho toàn HTX; Thiếu vốn đầu tư ban đầu từ việc áp dụng kỹ thuật cao, trồng theo tiêu chuẩn xuất khẩu đòi hỏi chi phí đầu tư lớn (nhà màng, hệ thống tưới, bao trái...), không phải hộ nào cũng đáp ứng được.
Tóm lại, tham gia HTX nông nghiệp sản xuất trái cây xuất khẩu mang tới nhiều cơ hội để nông dân nâng cao thu nhập và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần nâng cao năng lực quản lý HTX, tăng cường tập huấn cho nông dân, có sự hỗ trợ từ Nhà nước và doanh nghiệp".
Ông Huỳnh Thanh Vui, Chi cục phó Chi cục trồng trọt – Bảo vệ Thực vật (BVTV) Sở Nông nghiệp & Môi trường TP.Cần Thơ cho biết: Tin vui là thời gian qua, TP.Cần Thơ có nhiều HTX tổ chức sản xuất trái cây xuất khẩu rất thành công. Bên cạnh những kết quả đạt được, việc liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ vẫn còn nhiều hạn chế: Chuỗi giá trị chưa bền vững, mối liên kết giữa nông dân – HTX – doanh nghiệp chưa chặt chẽ; thị trường tiêu thụ còn thiếu ổn định; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường trong nước và quốc tế còn gặp nhiều khó khăn.
TP.Cần Thơ hiện có trên 6.000 ha vườn được cấp 470 mã số vùng trồng. Nhờ áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nên nông sản tại các vùng trồng chất lượng cao của TP.Cần Thơ đã được xuất sang các thị trường khó tính như: Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật… và giá trị hàng hóa tăng cao.
Thời gian tới Chi cục BVTV Cần Thơ sẽ tập trung hỗ trợ nông dân trong việc nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu và áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, bảo quản trái cây xuất khẩu.
