IPv6-Only: Việt Nam đi trước thế giới

Theo ông Tony Smith - Giám đốc Chiến lược và Phó Tổng giám đốc Trung tâm Thông tin mạng châu Á - Thái Bình Dương (APNIC), đây là một mục tiêu táo bạo nhưng hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu cho thế giới nếu Việt Nam vượt qua được những thách thức còn lại.

Việt Nam tiến gần cột mốc IPv6-Only

Phát biểu tại Hội nghị Internet VNNIC 2026, ông Tony Smith đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ triển khai IPv6 ấn tượng nhất thế giới. Sau khi chính thức khởi động IPv6 từ năm 2013, Việt Nam đã đạt tỷ lệ khoảng 64% người dùng Internet truy cập bằng IPv6 vào năm 2025.

Theo lộ trình do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, giai đoạn từ nay đến năm 2030 sẽ chứng kiến quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình mạng song song IPv4/IPv6 (Dual Stack) sang IPv6-Only. Trong đó, giai đoạn 2025-2027 tập trung triển khai các dự án thí điểm IPv6-Only; giai đoạn 2028 đẩy mạnh tăng tốc chuyển đổi; đến năm 2030 hướng tới môi trường Internet vận hành hoàn toàn trên IPv6.

Tuy nhiên, theo ông Tony Smith, hành trình từ 64% lên 100% sẽ là phần khó khăn nhất. “Giai đoạn 2027-2030 chính là chặng đường gian nan nhất. Những tổ chức, doanh nghiệp chưa triển khai IPv6 thường là các đơn vị nhỏ và vừa hoặc các mạng doanh nghiệp, nơi việc chuyển đổi phức tạp và tốn nhiều nguồn lực hơn”, ông nhận định.

Hiện Việt Nam có khoảng 238 hệ thống mạng độc lập (ASN) đang hoạt động. Trong số này, chỉ có 9 mạng đạt tỉ lệ hỗ trợ IPv6 trên 50%, 10 mạng đạt từ 10-49%, 24 mạng ở mức 1-9%, còn tới 195 mạng có tỉ lệ IPv6 dưới 1%.

Đây được xem là “đuôi dài” (long tail) của quá trình chuyển đổi - nhóm đối tượng khó tiếp cận và khó thúc đẩy nhất trong chiến lược IPv6 quốc gia.

Thế giới vẫn đang chuyển đổi chậm chạp

Trong khi Việt Nam đã vượt mốc 60%, tỉ lệ sử dụng IPv6 toàn cầu mới đạt khoảng 43%, tức chưa đi được một nửa chặng đường hướng tới Internet hoàn toàn IPv6.

Theo thống kê của APNIC Labs, các quốc gia dẫn đầu về IPv6 hiện nay gồm Pháp, Ấn Độ, Đức, Saudi Arabia, Malaysia, Bỉ, Việt Nam, Israel, Uruguay và Nepal. Ngược lại, nhiều khu vực vẫn có tỷ lệ triển khai rất thấp như phần lớn các nước Trung Đông, Nga, Cuba, Afghanistan hay một số quốc gia châu Phi.

Ông Tony Smith cho rằng nguyên nhân chính khiến tốc độ chuyển đổi toàn cầu chậm hơn kỳ vọng là do phần lớn các nền kinh tế không có sự dẫn dắt mạnh mẽ từ chính phủ như Việt Nam.

“Các mạng di động đang là động lực lớn nhất thúc đẩy IPv6. Tuy nhiên, thách thức vẫn nằm ở các nhà cung cấp dịch vụ quy mô vừa và nhỏ, các doanh nghiệp, thiết bị người dùng cuối và cả các nhà cung cấp nội dung”, ông nói.

Theo APNIC, việc chuyển đổi IPv6 trên phạm vi toàn cầu đang diễn ra theo tốc độ mà người dùng và doanh nghiệp có thể chấp nhận được về chi phí. Điều này giúp tránh các cú sốc công nghệ nhưng cũng khiến tiến trình kéo dài hơn dự kiến.

Một yếu tố khác đang làm chậm quá trình chuyển đổi là giá trị ngày càng tăng của địa chỉ IPv4 trên thị trường chuyển nhượng.

Dữ liệu của APNIC cho thấy giá trung bình một địa chỉ IPv4 đã tăng từ khoảng 19 USD lên hơn 52 USD trong vài năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp thay vì đầu tư mạnh cho IPv6 lại lựa chọn mua thêm IPv4 để tiếp tục duy trì hệ thống hiện hữu.

Theo ông Tony Smith, việc thay thế địa chỉ IPv4 thuê bằng IPv4 mua đứt vô hình trung đang kéo dài vòng đời của IPv4 và làm chậm động lực chuyển đổi sang IPv6.

IPv6-Mostly sẽ là cây cầu đến IPv6-Only

Để tiến tới môi trường IPv6-Only mà không gây gián đoạn cho người dùng, APNIC cho rằng mô hình “IPv6-Mostly” sẽ đóng vai trò cầu nối quan trọng.

Trong giai đoạn đầu, các mạng triển khai mô hình Dual Stack, cho phép IPv4 và IPv6 cùng hoạt động. Khi tỉ lệ hỗ trợ IPv6 tăng lên, các thiết bị đầu cuối sẽ ưu tiên sử dụng IPv6 thông qua cơ chế “Happy Eyeballs” vốn đã được tích hợp trên hầu hết trình duyệt và ứng dụng hiện đại.

Tiếp theo là mô hình IPv6-Mostly theo tiêu chuẩn RFC 8925. Cách tiếp cận này cho phép thiết bị đầu cuối tự quyết định giao thức kết nối thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mạng. Các thiết bị hỗ trợ IPv6 hoàn toàn sẽ không cần được cấp địa chỉ IPv4.

Mô hình này hiện được hỗ trợ trên hệ sinh thái Apple, Android và đang dần xuất hiện trên các nền tảng của Microsoft.

Theo ông Tony Smith, đây là giải pháp thực tế để duy trì khả năng tương thích với thế giới trong bối cảnh phần lớn Internet toàn cầu vẫn chưa hoàn tất quá trình chuyển đổi.

Ông cũng nhấn mạnh rằng không một mạng nào có thể đơn phương buộc các mạng khác phải chuyển đổi. Những thay đổi quy mô toàn cầu chỉ có thể thành công khi tất cả các bên cùng tham gia và phối hợp.

“Có lẽ cách tốt nhất để thúc đẩy quá trình chuyển đổi là tạo điều kiện cho sự phối hợp, chia sẻ thông tin và hợp tác giữa tất cả các bên liên quan. Đó cũng chính là điều VNNIC đang thực hiện”, ông nói.

Theo lãnh đạo APNIC, thế giới đang theo dõi rất sát kinh nghiệm của Việt Nam trong quá trình xây dựng môi trường IPv6-Only. Nếu thành công, Việt Nam không chỉ hoàn thành mục tiêu quốc gia mà còn có thể trở thành hình mẫu cho nhiều quốc gia khác trên thế giới trong hành trình phát triển Internet thế hệ mới.

Ông Tony Smith nhận định, dù vẫn còn rất nhiều việc phải làm, đặc biệt với nhóm doanh nghiệp và mạng quy mô nhỏ, nhưng Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn nhờ quyết tâm chính sách, sự phối hợp giữa các bên và lộ trình rõ ràng. “Chúng tôi tin tưởng vào thành công của Việt Nam và cho rằng thế giới có rất nhiều điều để học hỏi từ hành trình IPv6-Only của các bạn”, ông khẳng định.