Kẻ sát nhân lừa trí tuệ nhân tạo để hỏi về cách thức gây án

Tristan Roberts, 18 tuổi, đã bị tuyên án tù chung thân với thời hạn thi hành án tối thiểu là 22 năm sáu tháng vì tội sát hại người mẹ ruột của mình, bà Angela Shellis. Đáng chú ý, trước khi dùng búa cướp đi sinh mạng của người mẹ 45 tuổi, hung thủ đã tìm đến công cụ tìm kiếm tích hợp AI Deepseek để xin lời khuyên. Hành vi của Roberts được thẩm phán Rhys Rowlands mô tả là một cái chết thực sự tồi tệ, làm tăng thêm sự kinh hoàng khi nạn nhân bị tước đoạt mạng sống bởi chính đứa con mà bà đã hết lòng yêu thương và luôn lo lắng trong những tuần trước đó.

Thao túng công cụ trí tuệ nhân tạo và quá trình lên kế hoạch

Trong quá trình tìm kiếm phương thức ra tay, Roberts đã tiếp cận AI Deepseek và đặt câu hỏi về cách đơn giản để loại bỏ vết máu còn sót lại trên tường, sàn nhà và giường. Ban đầu, công cụ trí tuệ nhân tạo này đã kích hoạt cơ chế an toàn và từ chối can thiệp khi bị cáo trực tiếp hỏi về việc lựa chọn vũ khí tốt hơn cho một vụ án mạng giữa búa và dao.

Hầu hết các hệ thống trí tuệ nhân tạo quy mô lớn hiện nay đều được trang bị những bộ lọc đạo đức nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn việc cung cấp thông tin gây hại hoặc vi phạm pháp luật. Đó là lý do khi Tristan Roberts đặt câu hỏi trực diện nhằm so sánh mức độ hiệu quả giữa hai loại hung khí để thực hiện hành vi đoạt mạng, hệ thống an toàn của Deepseek đã lập tức được kích hoạt và từ chối đưa ra câu trả lời. Đây là phản ứng tiêu chuẩn được lập trình sẵn để bảo vệ cộng đồng.

Tuy nhiên, thủ phạm đã nhanh chóng tìm ra cách vượt qua rào cản này bằng một thủ thuật đánh lừa ngữ cảnh, hay còn gọi là kỹ thuật "jailbreak" (bẻ khóa) trong giới công nghệ. Bằng cách tự tạo ra một tình huống giả định vô hại, Roberts đã nói dối hệ thống AI rằng cậu ta đang trong quá trình viết một cuốn tiểu thuyết về những kẻ phạm tội và cần tư liệu tham khảo để tăng tính chân thực cho tác phẩm.

Ngay khi nhận được từ khóa liên quan đến sáng tác văn học, lớp phòng vệ của hệ thống lập tức bị vô hiệu hóa. Trí tuệ nhân tạo đã ngoan ngoãn cung cấp một bản phân tích chi tiết về ưu và nhược điểm của từng loại công cụ. Thậm chí, thuật toán còn đưa ra lời khuyên cụ thể nhằm tối ưu hóa sự lựa chọn cho một người thiếu kinh nghiệm. Trước đó, chính công cụ này cũng đã cung cấp các hướng dẫn chi tiết về cách xóa sạch các dấu vết hiện trường trên tường và đồ nội thất.

Điểm mù nguy hiểm trong tư duy logic của thuật toán

Việc Deepseek bị qua mặt một cách dễ dàng đã phơi bày một lỗ hổng cốt lõi trong cách các mô hình ngôn ngữ lớn vận hành. Trí tuệ nhân tạo hiện tại không có khả năng nhận thức thế giới thực hay sở hữu một la bàn đạo đức thực thụ. Chúng hoạt động dựa trên việc phân tích xác suất từ vựng và tối ưu hóa câu trả lời sao cho phù hợp nhất với đầu vào do người dùng cung cấp.

Khi người dùng đưa ra một mệnh đề mang tính chất hư cấu hoặc phục vụ mục đích sáng tạo nghệ thuật, AI được lập trình để ưu tiên sự tự do diễn đạt, dẫn đến việc hạ thấp hoặc bỏ qua hoàn toàn các tiêu chuẩn an toàn thông thường. Hệ thống máy học đủ thông minh để tổng hợp các kiến thức phức tạp từ kho dữ liệu khổng lồ, nhưng lại hoàn toàn mù tịt trong việc đánh giá ý đồ thực sự của con người đang ngồi sau bàn phím.

Cỗ máy không thể phân biệt được ranh giới giữa một nhà văn đang nỗ lực tìm kiếm tư liệu cho một chương sách trinh thám và một kẻ ác đang ráo riết lên kế hoạch cho một hành vi phạm pháp thực sự ngoài đời. Điểm mù nhận thức này biến các trợ lý ảo thông minh trở thành một kho tàng kiến thức nguy hiểm, sẵn sàng phục vụ bất kỳ ai biết cách sử dụng ngôn từ để uốn nắn các dòng lệnh.

Trong vụ án cướp đi sinh mạng của người mẹ tận tụy Angela Shellis, công cụ tìm kiếm tích hợp AI Deepseek đã vô tình trở thành một "trợ thủ" tư vấn phương thức hành động cho thủ phạm 18 tuổi Tristan Roberts. Sự việc này là một minh chứng thực tế và đau lòng về việc các thuật toán thông minh có thể dễ dàng bị thao túng bởi dã tâm của con người.

Các tập đoàn công nghệ đang đứng trước một áp lực khổng lồ trong việc phải tái thiết kế cơ chế kiểm duyệt nội dung. Thay vì chỉ phản ứng cứng nhắc với các từ khóa bạo lực trực diện, các hệ thống tương lai cần được huấn luyện để nhận diện các mô hình thao túng tâm lý và những thủ thuật "bẻ khóa" ngữ cảnh tinh vi hơn. Việc tìm ra điểm cân bằng giữa tiện ích cung cấp thông tin tối đa và trách nhiệm ngăn chặn cái ác đang trở thành một trong những thách thức vĩ đại nhất của nhân loại trong tiến trình số hóa toàn cầu.