Kết quả bình chọn 10 sự kiện KH-CN ấn tượng nhất Việt Nam giai đoạn 1945-2025

1. Thuốc Penicillin đầu tiên tại Việt Nam của GS Đặng Văn Ngữ (1950) - 9,3% bình chọn

Thuốc Penicillin đầu tiên tại Việt Nam gắn với tên tuổi Giáo sư, Viện sĩ Đặng Văn Ngữ. Năm 1949, giữa chiến khu Việt Bắc, khi bệnh nhiễm trùng cướp đi sinh mạng của nhiều chiến sĩ, ông quyết tâm nghiên cứu sản xuất loại “thần dược” này. Trong điều kiện phòng thí nghiệm dã chiến, nguyên liệu khan hiếm, ông cùng cộng sự đã mày mò từ khâu nuôi cấy nấm Penicillium, chiết xuất, tinh chế cho tới thử nghiệm lâm sàng. Sau nhiều tháng miệt mài, những lọ Penicillin đầu tiên ra đời, đạt hiệu quả điều trị rõ rệt, cứu sống hàng trăm thương bệnh binh. Thành công này không chỉ khẳng định trí tuệ và bản lĩnh của các nhà khoa học Việt Nam trong kháng chiến, mà còn đặt nền móng cho ngành dược phẩm và y học nước nhà, góp phần nâng cao sức khỏe bộ đội và nhân dân trong những năm tháng gian khổ nhất của cuộc chiến.

2. Súng Bazooka và SKZ của Giáo sư Trần Đại Nghĩa (1946) - 8,9% bình chọn

Súng Bazooka do GS Trần Đại Nghĩa nghiên cứu chế tạo từ năm 1946, ra đời tháng 2.1947, trong bối cảnh kháng chiến gian khổ, trang thiết bị thiếu thốn. Ông cùng cộng sự chế tạo thủ công từ thép, nhôm, đồng đặc; không có máy hàn điện, công nhân phải hàn thiếc gắn cánh đuôi. Khó nhất là tính toán buồng thuốc đẩy, loa phụt hơi, liều nổ. Sau nhiều thất bại, đạn thử nghiệm đã xuyên sâu 75cm tường gạch, sức công phá ngang Bazooka Mỹ và nhanh chóng được sản xuất hàng loạt. “Tiếng sét Bazooka” góp phần tiêu diệt xe tăng, tàu chiến, phá đồn bốt kiên cố của địch. Ngày 3.3.1947, tại Chương Mỹ (Hà Đông), súng Bazooka bắn cháy hai xe tăng Pháp, bẻ gãy cuộc tấn công, khiến kẻ thù sửng sốt. Chiến công này trở thành mốc son của Ngành Kỹ thuật quân sự và Công nghiệp quốc phòng Việt Nam.

3. Trung tướng phi công Phạm Tuân – Người Việt Nam và Châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ (1980) - 8,5% bình chọn

Ngày 23.7.1980, tại sân bay vũ trụ Baikonur (Liên Xô), Trung tá Phạm Tuân cùng nhà du hành vũ trụ Viktor Gorbatko thực hiện chuyến bay lịch sử trên tàu Soyuz 37, trở thành người đầu tiên của cả Việt Nam và châu Á đặt chân lên vũ trụ. Trong gần 8 ngày (tổng thời gian 7 ngày 20 giờ 42 phút, thực hiện 142 vòng quanh Trái Đất), họ đã kết nối với trạm Salyut 6, thực hiện thí nghiệm khoa học và ghi lại hình ảnh Việt Nam từ quỹ đạo.

Trước chuyến bay, Phạm Tuân là phi công MiG-21 xuất sắc, từng lập công bắn rơi B-52 trong chiến tranh, và sau đó được chọn tham gia chương trình vũ trụ quốc tế Interkosmos, khẳng định bản lĩnh quốc gia trên trường quốc tế.

Chuyến bay của ông là dấu mốc lịch sử, mở ra khát vọng chinh phục không gian cho thế hệ trẻ Việt Nam và đặt nền móng cho công nghệ vũ trụ của quốc gia sau này. Đến năm 2000, ông được phong quân hàm Trung tướng.

4. Phương pháp mổ gan khô của GS. Tôn Thất Tùng (1961) - 7,7% bình chọn

Trong giai đoạn từ 1935 đến 1939, khi còn là sinh viên y khoa, GS. Tôn Thất Tùng đã phẫu tích khoảng 200 lá gan tử thi bằng một chiếc dao nạo thô sơ để khảo sát hệ thống mạch máu và đường mật, từ đó xây dựng luận án “Cách phân chia mạch máu của gan”

Năm 1939, ông bảo vệ thành công luận án và đưa ra khái niệm “cắt gan có kế hoạch” – là phương pháp thắt mạch máu ngay trong gan trước khi cắt, thay vì buộc ngoài gan như cách truyền thống – giúp mổ nhanh, an toàn hơn. Ngày 7.1.1961, tại Bệnh viện Việt–Đức, GS. Tùng thực hiện ca cắt thùy gan phải điều trị ung thư chỉ trong… 6 phút – trong khi phương pháp Pháp cùng thời cần đến 3–4 giờ. Phương pháp này được giới thiệu trên tờ The Lancet (1963), gây chấn động ngành phẫu thuật toàn cầu. Danh tiếng của ông tỏa rộng khắp thế giới: “Ton That Tung’s method” được đưa vào Bách khoa thư y khoa của Pháp và tuyển chọn tại Mỹ, sách của ông được xuất bản ở Pháp.

5. Kết nối Internet chính thức tại Việt Nam (1997) - 7,4% bình chọn

Ngày 19.11.1997, Việt Nam chính thức kết nối với mạng Internet toàn cầu, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc hội nhập và phát triển công nghệ thông tin của đất nước. Trước đó, vào năm 1994, Viện Công nghệ thông tin (IOIT) tại Hà Nội đã thực hiện thành công kết nối thử nghiệm với Úc thông qua đường dây điện thoại, mở ra cơ hội tiếp cận Internet cho Việt Nam .

Sau nhiều nỗ lực từ Chính phủ và ngành Bưu chính Viễn thông, ngày 19.11.1997, các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) đầu tiên như VNPT và NetNam đã được cấp phép chính thức, đưa dịch vụ Internet đến tay người dân Việt Nam . Thông điệp đầu tiên từ Việt Nam gửi đi là “Hello the World”, thể hiện sự chào đón và hòa nhập vào cộng đồng mạng quốc tế.

6. Hệ thống tên lửa phòng không hạ B-52 bảo vệ Hà Nội (1972) - 6,6%

Trong chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) cuối tháng 12.1972, Mỹ huy động hàng loạt B-52 oanh tạc thủ đô. Máy bay Mỹ sử dụng nhiều biện pháp công nghệ gây nhiễu, phá sóng tên lửa phòng không. Nhưng trong 12 ngày đêm, quân và dân ta đã ghìm cứng không quân Mỹ bằng một mạng lưới phòng không toàn diện. Hệ thống phòng không gồm radar, pháo cao xạ, MiG-21 và đặc biệt là tên lửa đất đối không SAM-2 đã làm nên kỳ tích. Trong tổng số 34 B-52 bị bắn rơi, 29 chiếc là do tên lửa phòng không bắn hạ, trong đó Hà Nội góp phần bắn rơi 23 chiếc ngay trên bầu trời thủ đô. Bộ đội tên lửa đã sáng tạo những "công nghệ" riêng để tên lửa nhìn thấy và bắn hạ B-52.

Chiến thắng này không chỉ bảo vệ thành công Hà Nội, mà còn là biểu tượng của ý chí sắt đá, nền tảng cho niềm tự hào anh dũng trong lịch sử phòng không Việt Nam.

7. Chế tạo thành công máy vi tính đầu tiên (VT80 - 1977) - 6,2% bình chọn

Ra đời chỉ 2 năm sau chiếc Altair 8800 nổi tiếng tại Mỹ (1975), VT80 khiến Việt Nam trở thành quốc gia thứ ba trên thế giới — sau Mỹ và Pháp — và đầu tiên ở châu Á chế tạo thành công máy vi tính. Sản phẩm được ghép nối thủ công bằng kỹ thuật quấn dây (wrapping), gồm các bảng CPU, RAM/ROM, và I/O, cùng bảng điều khiển, nguồn điện — trong khi chưa thể sản xuất mạch in và máy vẫn dùng đèn LED để hiển thị, nhập liệu từng bit qua công tắc.

Dù chỉ chạy những chương trình cơ bản và chưa có phần mềm ứng dụng, VT80 đã đặt nền móng ban đầu của kỷ nguyên vi tính ở Việt Nam. Nhờ đó, các thế hệ tiếp theo như VT8X với bàn phím, màn hình và VT81 có ổ đĩa mềm, hệ điều hành CP/M80, và ngôn ngữ lập trình “Basic Đồi Thông” đã được phát triển.

8. Gạo ST25 đoạt giải “Ngon nhất thế giới” (2019) - 5,8% bình chọn

Năm 2019, gạo ST25 – giống lúa thơm đặc sản của Việt Nam, do kỹ sư Hồ Quang Cua và nhóm nghiên cứu tại Sóc Trăng phát triển – đã xuất sắc giành danh hiệu “Gạo ngon nhất thế giới” tại Hội nghị Thương mại Lúa gạo toàn cầu lần thứ 12 tổ chức tại Manila, Philippines.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam chinh phục giải thưởng danh giá này, vượt qua nhiều đối thủ nặng ký từ Thái Lan, Campuchia, Ấn Độ và các quốc gia sản xuất gạo nổi tiếng khác. Gạo ST25 nổi bật nhờ hạt dài, dẻo, thơm, cơm mềm và giữ nguyên hương vị sau khi nấu, tạo nên trải nghiệm ẩm thực độc đáo. Chiến thắng này không chỉ nâng tầm giá trị gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế mà còn khẳng định năng lực nghiên cứu, sáng tạo và nỗ lực không ngừng của các nhà khoa học Việt trong phát triển nông sản chất lượng cao, mở ra cơ hội xuất khẩu và nâng cao thương hiệu gạo Việt trên toàn cầu. Giải thưởng năm 2019 đã trở thành biểu tượng niềm tự hào và động lực thúc đẩy ngành lúa gạo Việt Nam phát triển bền vững.

9. Đưa đường dây 500KV vào vận hành (1994) - 5% bình chọn

Ngày 27.5.1994, Việt Nam chính thức đưa vào vận hành đường dây 500kV Bắc – Nam mạch 1, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc kết nối ba hệ thống điện miền Bắc, Trung và Nam thành một hệ thống điện quốc gia thống nhất. Đây là công trình điện đầu tiên do Việt Nam tự xây dựng và vận hành, thể hiện năng lực kỹ thuật và quyết tâm phát triển cơ sở hạ tầng của đất nước.

Đường dây 500kV có chiều dài 3.654,5 km, với tổng công suất truyền tải lên đến 6.450 MVA, được kết nối qua các trạm biến áp lớn như Hòa Bình, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Pleiku, Phú Lâm, Tân Định, Nhà Bè và Phú Mỹ. Việc đưa công trình vào vận hành đã giúp tăng cường khả năng cung cấp điện ổn định, liên tục và hiệu quả cho các khu vực miền Trung và miền Nam, đồng thời nâng cao chất lượng điện năng và tối ưu hóa chi phí vận hành hệ thống điện quốc gia.

Đây không chỉ là thành tựu về mặt kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho sự trưởng thành của ngành điện Việt Nam trong việc tự chủ xây dựng và vận hành các công trình năng lượng quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

10. Thành lập Đại học Bách khoa Hà Nội – cái nôi của kỹ sư công nghệ (1956) - 5% bình chọn

Thành lập vào ngày 6 tháng 3 năm 1956, theo Nghị định số 147/NĐ do Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Văn Huyên ký, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội là trường đại học kỹ thuật đầu tiên tại Việt Nam, với nhiệm vụ trọng yếu đào tạo kỹ sư công nghiệp cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam.

Khởi đầu từ nền tảng khiêm tốn, nhà trường đã vươn lên trở thành cái nôi sản sinh ra nhiều trường đại học kỹ thuật khác trong cả nước, đóng góp nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật chủ lực cho đất nước .

Trong hơn bảy thập kỷ, ĐH Bách khoa Hà Nội không ngừng khẳng định vai trò dẫn dắt trong nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Trung bình mỗi năm, trường công bố hơn 2.000 bài báo khoa học, trong đó khoảng 1.400 bài được đăng trên các tạp chí quốc tế thuộc hệ WoS/Scopus, và sở hữu từ 20 đến 25 văn bằng sáng chế hoặc giải pháp hữu ích — minh chứng cho sức sáng tạo mạnh mẽ trong lĩnh vực công nghệ, an ninh – quốc phòng, AI, viễn thông… .