Khả năng Elon Musk thắng kiện OpenAI rất thấp

Đây là một trong những tỷ lệ thấp nhất kể từ khi phiên tòa liên bang bắt đầu cách đây một tuần ở thành phố Oakland, bang California, Mỹ.

Elon Musk đã kiện OpenAI, Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman vào năm 2024, với cáo buộc họ không duy trì công ty ở trạng thái phi lợi nhuận như cam kết ban đầu.

Trong phiên thẩm vấn chéo hôm 1/5, luật sư phía OpenAI đã hỏi Elon Musk về giới hạn đầu tư của Microsoft vào OpenAI, vai trò của tỉ phú này trong các cuộc đàm phán về cấu trúc công ty, cũng như việc ông có biết về các sáng kiến gần đây của tổ chức phi lợi nhuận OpenAI hay không. Elon Musk nói ông không biết điều gì đang diễn ra tại OpenAI.

Elon Musk và Sam Altman từng là bạn thân, đồng sáng lập OpenAI vào năm 2015 với sứ mệnh “phục vụ lợi ích của toàn nhân loại, không bị ràng buộc bởi nhu cầu tạo ra lợi nhuận tài chính”.

Elon Musk đã quyên góp khoảng 38 triệu USD cho OpenAI và cáo buộc rằng số tiền đã bị sử dụng cho các mục đích thương mại không được cho phép.

OpenAI là tổ chức phi lợi nhuận nắm quyền kiểm soát mảng kinh doanh vì lợi nhuận sau khi hoàn tất quá trình tái cấu trúc vào tháng 10/2025. Công ty đã thành lập đơn vị vì lợi nhuận sau khi Elon Musk rời hội đồng quản trị vào năm 2018.

Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX đang yêu cầu tòa án:

- Loại Giám đốc điều hành Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman khỏi vai trò lãnh đạo OpenAI.

- Chi trả khoản bồi thường lên tới 180 tỉ USD từ bộ phận vì lợi nhuận của OpenAI để chuyển cho tổ chức phi lợi nhuận nếu thắng kiện.

- Đảo ngược việc chuyển đổi gần đây của OpenAI sang cấu trúc quản trị doanh nghiệp truyền thống.

Chỉ cần một trong các yêu cầu này được chấp thuận đều có thể làm thay đổi hướng đi của OpenAI, cũng như toàn bộ ngành công nghiệp AI. OpenAI đang chuẩn bị cho một đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) trong năm nay có thể trị giá 1.000 tỉ USD.

Tuần trước, xác suất Elon Musk thắng kiện từng đạt gần 60%, nhưng đến chiều 1/5 đã giảm xuống còn khoảng 50%. Hiện nay, các nhà giao dịch trên Kalshi cho biết Elon Musk chỉ có khoảng 36% cơ hội thắng kiện OpenAI.

Cuối tháng 4, ông Jeff Ward - giáo sư luật tại Đại học Duke và giám đốc Trung tâm Luật và Công nghệ Duke - nhận định về cơ hội của Elon Musk: “Khả năng thắng là có, nhưng giới đầu tư am hiểu không đặt cược vào kịch bản đó”.

Phiên tòa liên bang tại thành phố Oakland do thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers chủ trì, bắt đầu vào ngày 28/4 và dự kiến ​​sẽ kéo dài vài tuần, với phán quyết có thể được đưa ra giữa tháng 5.

Vì sao khả năng Elon Musk thắng kiện OpenAI rất thấp?

Khả năng Elon Musk thắng kiện OpenAI đang bị đánh giá thấp không phải ngẫu nhiên mà phản ánh những bất lợi khá rõ của tỉ phú giàu nhất trong diễn biến phiên tòa gần đây.

Trước hết, vấn đề pháp lý cốt lõi nằm ở việc Elon Musk phải chứng minh OpenAI vi phạm nghĩa vụ pháp lý ràng buộc, chứ không chỉ “đi ngược sứ mệnh”. Tuy nhiên, các tài liệu và lời khai tại tòa cho thấy ngay từ giai đoạn 2017, chính Elon Musk cùng Sam Altman và Greg Brockman đã từng thảo luận về khả năng chuyển sang mô hình vì lợi nhuận để có nguồn lực tài chính cho AI. Điều này làm suy yếu lập luận rằng ông bị “lừa” hoặc hoàn toàn không biết về hướng đi này.

Thứ hai, lời khai của Elon Musk lại gây bất lợi cho chính ông. Giám đốc điều hành Tesla làm chứng hôm 1/5 rằng ông không đọc kỹ các điều khoản chi tiết của bản thỏa thuận năm 2017 liên quan đến việc OpenAI chuyển đổi từ cấu trúc phi lợi nhuận sang cấu trúc vì lợi nhuận, mà chỉ xem tiêu đề.

Trong các vụ kiện dân sự, điều này thường khiến lập luận về “bị đánh lừa” kém thuyết phục, vì trách nhiệm xem xét hợp đồng thuộc về chính người ký hoặc tham gia.

Thứ ba, đội ngũ luật sư của OpenAI đã tận dụng tốt các bằng chứng để phản công. Họ đưa ra email, tin nhắn nội bộ và lời khai cho thấy Elon Musk từng tham gia thảo luận cấu trúc công ty, đồng thời đặt câu hỏi về việc ông có thực sự ưu tiên an toàn AI khi còn ở OpenAI hay không. Việc này làm suy yếu hình ảnh Elon Musk như một người bảo vệ sứ mệnh ban đầu của tổ chức.

Thứ tư, các yếu tố xung đột lợi ích cũng bị khai thác. OpenAI lập luận rằng Elon Musk có động cơ cạnh tranh khi hiện sở hữu công ty AI riêng là xAI. Khi một nguyên đơn có lợi ích kinh doanh trực tiếp trong ngành, tòa án thường xem xét động cơ này một cách thận trọng.

Cuối cùng, diễn biến mới cho thấy chính Elon Musk đã chủ động tìm cách dàn xếp trước phiên tòa với Greg Brockman và trong lời khai còn thừa nhận những điểm không có lợi, chẳng hạn việc xAI chưng cất các mô hình AI của OpenAI để huấn luyện Grok.

Tóm lại, Elon Musk không hẳn không có cơ hội, nhưng với các bằng chứng hiện tại, ông đang gặp bất lợi ở cả cơ sở pháp lý, lời khai cá nhân và chiến lược tranh tụng.

Theo một hồ sơ tòa án mới, Elon Musk đã liên lạc với Greg Brockman để thăm dò ý kiến ​​về một thỏa thuận dàn xếp, hai ngày trước khi phiên tòa căng thẳng giữa hai bên bắt đầu hôm 28/4.

Khi Greg Brockman đề nghị cả hai bên rút lại các khiếu nại của mình, Elon Musk được cho là đã nói: "Đến cuối tuần này, ông và Sam sẽ là những người bị ghét nhất nước Mỹ. Nếu ông cứ khăng khăng thì điều đó sẽ xảy ra", theo hồ sơ được nộp vào hôm 4/5.

Cuộc trao đổi này là điểm nóng mới nhất trong một vụ kiện đã trở nên gay gắt ngay trong phòng xử án.

Hôm 4/5, Greg Brockman đã hé lộ cổ phần trị giá gần 30 tỉ USD trong OpenAI và mối quan hệ tài chính sâu hơn với Sam Altman.

Những chi tiết này đã được chia sẻ tại tòa án liên bang Mỹ trong quá trình luật sư của Elon Musk thẩm vấn Greg Brockman.

Luật sư phía Elon Musk cho biết tính độc lập của Greg Brockman có thể đã bị ảnh hưởng bởi các động cơ tài chính dẫn đến việc ông ủng hộ Sam Altman, vị giám đốc điều hành đứng sau sự chuyển đổi OpenAI thành công ty vì lợi nhuận.

Greg Brockman cũng tiết lộ tại tòa án rằng ông nắm giữ cổ phần trong hai công ty khởi nghiệp được Sam Altman hậu thuẫn là Cerebras và Helion Energy, cũng như một tỷ lệ phần trăm trong quỹ gia đình của CEO OpenAI.

Cách hoạt động của Kalshi

Kalshi là nền tảng thị trường dự đoán cho phép người dùng giao dịch dựa trên khả năng xảy ra của các sự kiện trong thế giới thực, từ kinh tế, chính trị đến công nghệ và thể thao.

Được thành lập năm 2018 và chính thức ra mắt vào 2021 tại Mỹ, Kalshi hoạt động như sàn giao dịch tài chính, nơi người dùng mua và bán các hợp đồng sự kiện dạng có hoặc không.

Cơ chế của Kalshi khá đơn giản nhưng mang tính thị trường: mỗi hợp đồng thường có giá từ 1 đến 99 cent, phản ánh xác suất mà thị trường tin rằng sự kiện sẽ xảy ra. Nếu dự đoán đúng, hợp đồng sẽ được thanh toán 1 USD; nếu sai thì giá trị về 0. Điều này khiến Kalshi giống một dạng “giao dịch xác suất”, nơi giá cả được quyết định bởi cung - cầu và thông tin của người tham gia, thay vì bởi nhà cái như trong cá cược truyền thống.

Điểm khác biệt lớn của Kalshi so với các nền tảng cá cược thông thường là được quản lý bởi Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), cơ quan giám sát thị trường phái sinh.

Nhờ đó, Kalshi tự định vị là một sản phẩm tài chính hợp pháp, nơi các hợp đồng được coi như công cụ phái sinh thay vì trò chơi may rủi. Tuy nhiên, chính điểm này cũng gây tranh cãi khi nhiều bang và nhà làm luật cho rằng hoạt động của Kalshi thực chất rất giống cá cược, đặc biệt trong các lĩnh vực như thể thao hay bầu cử.

Những năm gần đây, Kalshi trở nên nổi bật nhờ khả năng tổng hợp “trí tuệ đám đông” để dự đoán các sự kiện, đôi khi được giới tài chính và Phố Wall sử dụng như một công cụ tham khảo xu hướng. Tuy vậy, nền tảng này cũng đối mặt với nhiều chỉ trích liên quan đến rủi ro đầu cơ, giao dịch nội gián và tác động xã hội của việc đặt cược vào tương lai.