Khảo sát hàng triệu tin tuyển dụng: Doanh nghiệp săn tìm vị trí AI chưa làm được

Phân tích mới của nền tảng dữ liệu lao động và thị trường Draup (Mỹ) cho thấy AI đang làm thay đổi bản chất của nhiều vị trí kỹ thuật, song nhu cầu tuyển dụng nhân lực công nghệ vẫn không hề giảm.

Báo cáo được xây dựng dựa trên việc phân tích 2,85 triệu bản mô tả công việc được đăng từ tháng 6/2025 đến tháng 6/2026. Nghiên cứu xuất hiện sau nhiều năm ngành công nghệ liên tục cắt giảm nhân sự, trong bối cảnh không ít doanh nghiệp cho rằng AI có thể giúp họ vận hành với số lượng nhân viên ít hơn.

Tuy nhiên, Draup cho rằng AI đang góp phần mở rộng nhu cầu tuyển dụng, thay vì khiến thị trường việc làm thu hẹp. Công ty này ghi nhận các vị trí như kỹ sư phần mềm, kỹ sư dữ liệu và DevOps (kết hợp phát triển phần mềm với vận hành hệ thống) đều có hơn 40.000 tin tuyển dụng đang hoạt động.

"AI không làm giảm nhu cầu về nhân lực kỹ thuật, nhưng đang thay đổi những yếu tố tạo nên giá trị của một nhân sự kỹ thuật", ông Vijay Swaminathan - Giám đốc điều hành Draup - cho biết trong bài đăng trên trang web của công ty.

AI đang thay đổi mọi vị trí công việc

Theo báo cáo, AI và tự động hóa đang tác động đến tất cả vị trí kỹ thuật, dù mức độ ảnh hưởng ở mỗi công việc là khác nhau.

Những kỹ năng liên quan đến khả năng phán đoán, tư duy thiết kế và trách nhiệm trong việc ra quyết định đang chứng tỏ giá trị bền vững trong kỷ nguyên AI. Bên cạnh đó, kiến thức chuyên môn về công việc và khả năng giao tiếp vẫn sẽ là những năng lực rất khó bị thay thế.

Cụ thể, Draup cho biết các kỹ năng như thiết kế hệ thống, gỡ lỗi phần mềm, quản trị dữ liệu, đánh giá mô hình AI vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng trong tương lai.

Ngược lại, những công việc mang tính lặp lại như viết các đoạn mã mang tính lặp lại theo mẫu hoặc kiểm thử thủ công có nguy cơ cao được AI tự động hóa.

Trong quá trình nghiên cứu, Draup đã phân tích hơn 1 triệu bản mô tả công việc dành cho kỹ sư phát triển phần mềm. Kết quả cho thấy các kỹ năng như gỡ lỗi và đưa ra nhận định khi đánh giá mã nguồn vẫn rất cần thiết, còn việc viết những đoạn mã đơn giản hoặc ghi nhớ cú pháp lập trình sẽ ngày càng ít quan trọng hơn.

Yêu cầu với nhân sự mới đang cao hơn

Draup cũng nhận thấy các nhà tuyển dụng ngày càng ưu tiên những ứng viên đã quen sử dụng các công cụ AI.

Nhiều bản mô tả công việc hiện nhắc trực tiếp đến GitHub Copilot, Cursor và Claude. Ba công cụ AI này xuất hiện trong hơn 60.000 tin tuyển dụng thuộc 9 nhóm nghề mà Draup khảo sát.

Dù nhu cầu với lao động công nghệ nhìn chung vẫn tăng, triển vọng với nhân sự mới vào nghề lại phức tạp hơn.

"Doanh nghiệp ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn với nhân sự mới vào nghề, bởi những công việc cơ bản mà họ trước đây thường đảm nhận để tích lũy kinh nghiệm lại dễ bị AI tự động hóa nhất", trích báo cáo.

Theo Draup, điều này đồng nghĩa các doanh nghiệp cần xem lại cách tuyển dụng, đào tạo và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp cho nhân viên.

Thay vì để nhân sự trẻ mất nhiều năm mới hình thành các kỹ năng quan trọng, doanh nghiệp nên giúp họ sớm phát triển năng lực về tư duy thiết kế, đánh giá, phản biện và đưa ra phán đoán ngay trong những tháng đầu làm việc.

Báo cáo kết luận rằng các doanh nghiệp nên ngừng xây dựng đội ngũ kỹ thuật dựa trên những nhiệm vụ mà con người đang thực hiện hôm nay. Thay vào đó, họ cần tập trung phát triển những năng lực vẫn tạo ra giá trị ngay cả khi AI đã có thể đảm nhận những nhiệm vụ ấy.

Nhiều công ty sa thải nhân viên vì AI bắt đầu hối hận, tuyển dụng trở lại

Ngày càng nhiều công ty thay đổi quan điểm cho rằng AI có thể "làm được tất cả".

Nhiều công ty đã bắt đầu tuyển dụng trở lại nhân viên để thúc đẩy hoạt động kinh doanh, trong bối cảnh giới đầu tư ngày càng lo ngại về khả năng duy trì lâu dài của làn sóng bùng nổ AI trên thị trường tài chính.

Hãng sản xuất ô tô Ford là một trong những công ty mới nhất đảo ngược chiến lược này. Theo nhiều nguồn tin của CNBC và Bloomberg, Ford đang tuyển dụng trở lại hàng trăm kỹ sư giàu kinh nghiệm để xử lý các vấn đề về chất lượng mà các hệ thống tự động không thể giải quyết.

"AI là công cụ tuyệt vời, nhưng chỉ tốt khi dữ liệu dùng để huấn luyện nó đủ tốt", ông Charles Poon, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần cứng xe của Ford, cho biết.

Ngoài Ford, những doanh nghiệp đã điều chỉnh kế hoạch cắt giảm nhân sự để quay trở lại chú trọng nguồn nhân lực còn có ngân hàng Commonwealth Bank of Australia (CBA) và tập đoàn phần mềm IBM.

Năm ngoái, CBA đã sa thải hơn 40 nhân viên chăm sóc khách hàng và thay thế họ bằng một trợ lý giọng nói AI. Tuy nhiên, hệ thống AI này không xử lý được khối lượng và mức độ phức tạp của các cuộc gọi từ khách hàng. Nhiều trường hợp không được giải quyết ngay từ lần liên hệ đầu tiên, khiến khách hàng phải gọi lại nhiều lần, làm tổng số cuộc gọi đến trung tâm chăm sóc khách hàng tăng lên. Trước tình hình đó, CBA buộc phải hủy quyết định cắt giảm nhân sự và tuyển dụng trở lại.

"Việc CBA phải rút lại quyết định cắt giảm việc làm là một thắng lợi rất lớn", công đoàn ngành tài chính Úc tuyên bố.

Theo báo cáo của Đài Truyền hình và Phát thanh Quốc gia Úc (ABC) vào tháng 8/2025, CBA thừa nhận "đã không xem xét đầy đủ tất cả yếu tố kinh doanh liên quan" khi quyết định cắt giảm nhân sự. CBA cũng thừa nhận rằng "đáng lẽ chúng tôi phải đánh giá kỹ lưỡng hơn về những vị trí thực sự cần thiết".

IBM cũng gặp tình huống tương tự. Công ty đã dùng AI để thay thế nhiều chức năng của bộ phận nhân sự. AI có thể xử lý khoảng 94% các yêu cầu thông thường, nhưng không thể giải quyết 6% còn lại, chủ yếu là những tình huống phức tạp liên quan đến đạo đức và cần sự phán đoán của con người.

Sau đó, IBM cho biết sẽ tuyển dụng nhân viên mới tại Mỹ nhiều gấp ba lần trong năm 2026 cho các vị trí khởi điểm, trên tất cả đơn vị kinh doanh.

"Nếu chúng ta không tiếp tục đầu tư vào việc tuyển dụng nhân viên mới vào nghề, điều gì sẽ xảy ra trong 3 - 5 năm tới? Khi đó sẽ không còn nguồn nhân lực kế cận, giống như chiếc giếng cuối cùng cũng sẽ cạn nước", bà Nickle LaMoreaux, Giám đốc nhân sự của IBM, phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Charter AI ở New York (Mỹ).

Những ví dụ trên phản ánh quan điểm của nhiều chuyên gia rằng việc cắt giảm nhân sự để thay thế bằng AI chưa chắc đã là con đường tối ưu giúp doanh nghiệp tăng trưởng.

Theo báo cáo của Intuition Labs - công ty tư vấn và nghiên cứu về AI, nhiều doanh nghiệp lập kế hoạch với tư duy "dùng công nghệ để thay thế con người", nhưng lại không đầu tư vào đào tạo hoặc nâng cao kỹ năng cho nhân viên. Điều này khiến các nhóm làm việc không được chuẩn bị để khai thác AI một cách hiệu quả.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng nhiều công ty thúc đẩy tự động hóa sau đó đã hối hận vì quyết định sa thải nhân viên, bởi chính những người bị cắt giảm lại là lực lượng cần thiết để giám sát, kiểm tra và vận hành các hệ thống AI.

Doanh nghiệp cần con người để AI phát huy hiệu quả cao nhất

Theo báo cáo của hãng công nghệ Orgvue, 39% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết đã cắt giảm nhân sự vì triển khai AI. Song trong số đó, 55% thừa nhận rằng họ đã đưa ra quyết định sai lầm khi thực hiện các đợt sa thải này.

"Khi kết quả do AI tạo ra thiếu ổn định, không chính xác hoặc khó áp dụng vào thực tế, doanh nghiệp thường buộc phải đưa con người trở lại để giám sát", bà Jessica Zhang, Phó chủ tịch cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của công ty giải pháp nhân sự ADP, nhận định.

"Bên cạnh đó, điều này có thể khiến cả AI và con người phải cùng xử lý một công việc, làm kéo dài thời gian ra quyết định và khiến mức cải thiện năng suất không đạt như kỳ vọng", bà Zhang nói thêm.

Trong khi đó, dữ liệu của công ty tuyển dụng Robert Half cho thấy 32% nhà tuyển dụng tại Mỹ từng xóa bỏ một vị trí chủ yếu vì AI, nhưng sau đó lại phải tuyển người trở lại cho chính vị trí đó hoặc một công việc tương tự.

Theo Đại học Capitol Technology (Mỹ), AI đang làm thay đổi môi trường làm việc, nhưng thực tế ngày càng cho thấy các tổ chức thu được nhiều giá trị hơn khi để con người và AI phối hợp làm việc, thay vì cố gắng để AI thay thế hoàn toàn con người.