Khi nghệ thuật sắp đặt hòa quyện với trí tuệ nhân tạo

Nằm trọn trong một tòa nhà ngân hàng cũ kỹ với sáu tầng lầu, dự án do nữ nghệ sĩ Meg Saligman cùng hơn một trăm cộng sự kiến tạo nên. Không gian này gợi nhớ đến những tổ hợp nghệ thuật sắp đặt lừng danh như Meow Wolf ở Mỹ hay Bảo tàng Sir John Soane tại London. Điểm làm nên sức hút đặc biệt của Ministry of Awe chính là cách các nhà sáng tạo đưa công nghệ vào một môi trường đậm chất cổ điển mà không làm mất đi linh hồn của những tác phẩm thủ công.

Trải nghiệm siêu thực tại không gian ngân hàng và sự can thiệp tinh tế của trí tuệ nhân tạo

Hành trình khám phá tòa nhà bắt đầu từ những bậc cầu thang dẫn lối vào các căn phòng phủ đầy các bức vẽ siêu thực. Khách tham quan sẽ bước qua những đường hầm tối tăm nơi cất giấu những sinh vật kỳ bí mang tên "ngựa da" (skin horses), đắm chìm vào các khu trưng bày những kỷ vật nằm chênh vênh giữa hiện thực và cõi mộng. Tòa nhà ngân hàng ngày nào giờ đây đã biến thành một phòng trưng bày nhập vai sống động, chứa đựng vô số trải nghiệm tương tác vật lý. Mỗi góc nhỏ đều ẩn chứa một mảnh ghép của câu chuyện lớn. Các thông điệp bí ẩn được giấu kín trong ngăn kéo, những chiếc điện thoại cổ lỗ sĩ có thể quay số và đổ chuông, hay những căn phòng vệ sinh tự động ghi lại "khoản tiền gửi" của du khách bằng các đoạn băng âm thanh. Mọi chi tiết tại đây đều là một cuộc khám phá sâu sắc về ý nghĩa thực sự của các ngân hàng và quyền lực vô hình gắn liền với chúng.

Điểm nhấn trung tâm của toàn bộ khu trưng bày nằm ở tầng năm, nơi tọa lạc tác phẩm bích họa khổng lồ mang tên "The Heavens" do chính Meg Saligman chấp bút. Bức tranh được phóng chiếu trải dài qua các phân đoạn của trần nhà hình vòm. Khách tham quan có thể ngả mình trên những chiếc ghế nghiêng được bố trí sẵn để chiêm ngưỡng tác phẩm từ dưới lên. Xung quanh căn phòng, một loạt các nhạc cụ đặc biệt do công ty Spatial Pixel chế tạo cho phép người xem trực tiếp tương tác với không gian. Khi một người cất giọng nói vào chiếc micro đặt sẵn, họ sẽ lập tức nhìn thấy những ngôn từ của chính mình cuộn chảy dọc theo các rìa mép của bức bích họa. Khi đưa hai bàn tay vào một khoang nhỏ, hình ảnh đôi bàn tay đó sẽ được phóng to lên trần nhà, làm nổi bật các khu vực cụ thể của bức tranh. Các đoạn mô tả do thuật toán sinh ra sẽ lập tức xuất hiện tại đúng vị trí bàn tay vừa chạm tới.

Công nghệ ở đây được sử dụng với một liều lượng cực kỳ nhỏ và tinh tế. Thuật toán tuyệt đối không tạo ra hình ảnh mới để thay thế công sức của các nghệ sĩ. Chúng hoạt động như một chất xúc tác nhằm làm nổi bật và tôn vinh những đường nét nghệ thuật đã có sẵn. Tư duy thiết kế này bắt nguồn từ định hướng cốt lõi của Spatial Pixel, một công ty tập trung vào khái niệm điện toán không gian dành cho môi trường vật lý thay vì nhắm vào khuôn mặt người dùng. Đội ngũ sáng lập bao gồm Violet Whitney, cựu giám đốc sản phẩm tại Google Sidewalk Labs, và William Martin, một kiến trúc sư kiêm nhà thiết kế. Họ đã gặp gỡ nữ nghệ sĩ Saligman và quyết định biến Ministry of Awe thành một không gian thử nghiệm công cộng mang đầy tính đột phá.

Công nghệ và nghệ thuật tương tác

Trải nghiệm tại khu vực bức bích họa trần nhà được vận hành bởi nền tảng mã nguồn mở Procession do Spatial Pixel phát triển. Hệ thống này pha trộn nhiều mô hình thuật toán khác nhau thành một mạng lưới có khả năng hoạt động trực tiếp trong các không gian vật lý. Các công cụ tương tác được thiết kế để mang lại cảm giác hòa nhập và gần như vô hình trước mắt người dùng. Nhóm phát triển đang nỗ lực tìm kiếm những phương thức mới mẻ để thay đổi cách người xem cảm nhận bức bích họa. Một phương pháp cốt lõi là ghi nhận những gì mọi người đang nói, từ đó sử dụng chính ngôn từ và cử chỉ của họ để làm biến đổi bức tranh theo thời gian thực.

Hiện tại, phần lớn các tương tác với bức bích họa đều mang tính chất phù du. Những từ ngữ hiện lên rồi tan biến, những vệt sáng nổi bật rồi phai nhạt dần. Tuy nhiên, hệ thống phần mềm vận hành khu sắp đặt này hoàn toàn có thể lập trình được. Không gian này đang trêu đùa với khái niệm gửi gắm dữ liệu cá nhân vào ngân hàng. Bộ đôi nhà sáng lập tiết lộ rằng mục tiêu dài hạn của họ là ghi lại toàn bộ những đóng góp của khách tham quan dưới sự đồng thuận minh bạch. Những ý tưởng thu thập được sẽ trở thành một ngân hàng lưu trữ thực thụ. Nữ nghệ sĩ Meg Saligman có thể sử dụng chính nguồn dữ liệu phong phú này để xem xét và tiếp tục phát triển không gian vật lý xung quanh. Quá trình này sẽ biến tác phẩm nghệ thuật thành một cuộc đối thoại không ngừng nghỉ với công chúng.

Việc đưa các kỹ thuật điện toán hữu hình như nhận diện cử chỉ hay di chuyển đồ vật vào các dự án thiết kế mang ý nghĩa vô cùng lớn. Sáng kiến của nền tảng này mong muốn trao quyền cho các nghệ sĩ để họ có thể tự do làm việc với công nghệ. Những câu hỏi về quyền tự quyết, quyền sở hữu và ranh giới mong manh giữa trí tuệ nhân tạo và các tác phẩm cá nhân đang trở thành chủ đề nóng bỏng.

Trong khi các loại kính thông minh và hầu hết các công cụ thuật toán hiện nay trên thị trường gần như chưa dành sự quan tâm đúng mức cho ranh giới tinh tế này, các không gian nghệ thuật khép kín lại cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Ministry of Awe minh chứng rằng nghệ thuật và giải trí thường là những môi trường lý tưởng nhất để khám phá các ý tưởng công nghệ một cách có kiểm soát. Tại đây, các quy tắc được thiết lập một cách có chủ đích nhằm tôn trọng tối đa sức lao động của con người. Những không gian khép kín này có thể chính là điểm khởi đầu hoàn hảo để định hình lại tương lai, nơi con người không cần phải đeo thiết bị cá nhân mà vẫn có thể giao tiếp mượt mà với một môi trường tràn ngập trí thông minh.