Khi 'nhân viên AI Agent' đi làm, người lao động lo mất việc

Khi ‘nhân viên AI’ đi làm

Trong mô hình doanh nghiệp hiện đại đang xuất hiện những “nhân viên AI” làm việc 24/7, không nghỉ phép, không tăng lương, không mắc lỗi cảm xúc và ngày càng được giao nhiều quyền hơn - AI Agent. Khi những “đồng nghiệp số” này chính thức đi làm, cơ cấu lao động đang bắt đầu thay đổi.

Khác với các mô hình AI trước đây, AI Agent có khả năng tự suy nghĩ, tự ra quyết định và tự hành động, trực tiếp tham gia vào quy trình vận hành của doanh nghiệp. Chính sự khác biệt này khiến AI Agent không còn là tiện ích công nghệ, mà dần được xem như một nguồn lực lao động mới.

Theo Gartner, 80% doanh nghiệp lớn toàn cầu đã đưa AI vào chiến lược chuyển đổi số, trong đó AI Agent giúp tăng năng suất khoảng 30% và giảm chi phí vận hành 15 - 20%. Còn McKinsey ước tính AI, đặc biệt là các hệ thống agentic có thể đóng góp 4,4 nghìn tỉ USD mỗi năm cho tăng trưởng năng suất toàn cầu.

Việt Nam đang tham gia khá chủ động vào xu hướng này với khoảng 65% doanh nghiệp trong nước đã ứng dụng AI Agent ở các mảng như chăm sóc khách hàng, marketing và vận hành và tự động hóa 50 - 70% các công việc lặp lại.

Một số ví dụ có thể kể đến như FPT AI Agent được ứng dụng vào các khâu vận hành nội bộ như điều phối nhân sự, xử lý hành chính, đào tạo nội bộ, hỗ trợ marketing; MISA AVA giúp kế toán tự động hóa công việc hàng ngày như lấy hóa đơn, thêm mới hàng hóa/khách hàng, lập chứng từ hạch toán…

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, ông Lê Hồng Quang, Tổng giám đốc Tập đoàn MISA cho hay AI Agent có mức độ tự chủ rất cao, có thể làm thay, phối hợp với con người làm được rất nhiều công việc.

“Một doanh nghiệp có thể chỉ 10 nhân sự, nhưng họ kết hợp với AI Agent để thực hiện các khâu như tài chính, kế toán, nhân sự… có thể mang lại hiệu quả như một doanh nghiệp hàng trăm nhân sự”, ông Quang nói.

Lãnh đạo MISA dẫn ví dụ, AI Agent khi được tích hợp vào website của một đơn vị bán hàng online thì AI sẽ tư vấn cho khách, chốt đơn, đưa đơn hàng cho khách. Sau khi khách hàng chuyển tiền thì AI xuất hóa đơn, đẩy dữ liệu sang bên giao hàng. Như vậy, AI Agent có thể tự chủ hoàn toàn quá trình bán hàng bởi nó có đầy đủ dữ liệu.

Tương tự, một lãnh đạo ngân hàng cho hay Agent đã thay đổi hoàn toàn cách chấm điểm và phê duyệt tín dụng, từ quy trình thủ công phức tạp sang quyết định tức thì, minh bạch cho khách hàng.

AI Agent và nỗi lo “cướp việc con người”

Bên cạnh những lợi ích vượt trội, ở chiều ngược lại, sự trỗi dậy của AI Agent đang làm dấy lên những lo ngại rõ rệt về việc làm, đặc biệt khi nhìn ra thế giới.

Theo dữ liệu của Challenger, Gray & Christmas, năm 2025, AI đã được viện dẫn trực tiếp là nguyên nhân của hơn 50.000 ca sa thải chỉ trong một năm - con số chưa từng có trước đây tại Mỹ. Hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn đã cắt giảm mạnh nhân sự như Amazon, Microsoft, Salesforce, IBM…

Lãnh đạo nhiều tập đoàn không còn né tránh câu chuyện này. Microsoft tuyên bố việc sử dụng AI “không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cốt lõi”. Salesforce gọi đây là “giai đoạn thú vị nhất”, khi AI giúp họ xử lý hàng chục triệu đầu mối từng bị bỏ lỡ.

Ở Việt Nam, làn sóng sa thải vì AI chưa bùng nổ như ở Mỹ. Nhưng điều đó không đồng nghĩa rủi ro chưa xuất hiện. Trên thực tế, AI Agent đã âm thầm làm thay đổi cấu trúc nhân sự trong nhiều doanh nghiệp.

Nói với phóng viên, anh Lê Hùng, một lập trình viên tại Hà Nội chia sẻ rằng trước đây, các lập trình viên phải viết thủ công từng dòng code, nhưng hiện nay, với sự hỗ trợ của Aim đặc biệt là các AI Agent từ AWS, công việc này được hỗ trợ đáng kể. Khi đó, lập trình viên có thể mô tả yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, và AI sẽ sinh ra đoạn mã gợi ý phù hợp, giúp tiết kiệm thời gian viết code.

Chị Nguyễn Huyền, một nhân viên kiểm thử phần mềm tại một ngân hàng cũng cho rằng việc ứng dụng AI Agent trong công việc rất hiệu quả.

Theo đó, AI có thể tự động sinh test case từ mã nguồn hoặc mô tả yêu cầu đầu vào, hỗ trợ kiểm thử tự động trên nhiều nền tảng (web, mobile, tablet), giúp tăng độ bao phủ kiểm thử và giảm thời gian viết test thủ công; hỗ trợ phát hiện lỗi logic, lỗ hổng bảo mật, và thậm chí đề xuất các bản sửa lỗi phù hợp.

Trong các trường hợp trên, AI giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, đồng thời tăng hiệu suất công việc, nhất là các tác vụ lặp lại, có quy trình chuẩn, và tất nhiên, bộ phận nhân sự liên quan có nguy cơ đối mặt với làn sóng tinh giản.

Theo báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ người dân lo lắng về việc mất việc làm hoặc không tìm được việc làm do AI cao nhất khu vực, với mức 61%. Trong khi đó, tại các quốc gia như Hàn Quốc, tỷ lệ này thấp hơn nhiều do họ đã có chiến lược đào tạo lại kỹ năng và đối phó với sự thay đổi nghề nghiệp.

Câu hỏi “AI có cướp việc không?” thực chất đã lỗi thời. Câu hỏi đúng hơn là: ai sẽ mất vị trí trong chuỗi giá trị lao động mới? Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với người lao động trong việc chủ động nâng cấp kỹ năng và chuyển dịch sang những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn để duy trì năng lực cạnh tranh trong thị trường lao động tương lai.