Không còn nghiệm thu PCCC, trách nhiệm của doanh nghiệp cao hơn

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 66/NQ-CP năm 2026 với nội dung bãi bỏ thủ tục nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy (PCCC) đang tạo ra bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính, mở đường cho môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng hơn. Tuy nhiên, cùng với việc giảm bớt rào cản thủ tục, trách nhiệm bảo đảm an toàn cháy nổ của chủ đầu tư cũng được đặt ra ở mức cao hơn bao giờ hết.

Bước ngoặt trong cải cách thủ tục hành chính về PCCC

Chia sẻ với báo chí chiều 11/6, Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (PC07), Công an TP.HCM, cho biết thực hiện Nghị quyết 66/NQ-CP của Chính phủ, từ tháng 5/2026, nhiều thủ tục hành chính liên quan đến nghiệm thu PCCC đã chính thức được bãi bỏ.

Theo Thượng tá Trần Xuân Phương, đây là chủ trương có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình cải cách thể chế, góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian và nguồn lực cho doanh nghiệp. Việc cắt giảm các thủ tục không cần thiết cũng giúp các dự án đầu tư, công trình xây dựng và phương tiện giao thông đủ điều kiện nhanh chóng được đưa vào khai thác, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh TP.HCM đang đẩy mạnh thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng, việc rút ngắn thời gian hoàn thành các thủ tục hành chính được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường kinh doanh. Đây cũng là bước đi phù hợp với mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Tuy nhiên, lãnh đạo PC07 nhấn mạnh việc bãi bỏ thủ tục nghiệm thu không đồng nghĩa với việc nới lỏng các yêu cầu về an toàn cháy nổ. Các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về PCCC vẫn được giữ nguyên và phải được tuân thủ nghiêm ngặt trong suốt vòng đời của công trình.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng không buông lỏng quản lý

Một trong những điểm đáng chú ý của chính sách mới là sự thay đổi phương thức quản lý nhà nước đối với lĩnh vực PCCC. Nếu trước đây công trình phải hoàn thành thủ tục nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng thì nay cơ quan chức năng sẽ tăng cường công tác hậu kiểm thông qua các cuộc kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.

Theo Thượng tá Trần Xuân Phương, mục tiêu của mô hình này là bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Công tác hậu kiểm giúp cơ quan chức năng đánh giá thực chất mức độ an toàn của công trình trong quá trình vận hành, thay vì chỉ xem xét hồ sơ ở giai đoạn đầu.

“Việc chuyển sang hậu kiểm không có nghĩa là cơ quan quản lý giảm trách nhiệm hay buông lỏng giám sát. Ngược lại, công tác kiểm tra sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các vi phạm có nguy cơ gây mất an toàn cháy nổ”, ông Phương nhấn mạnh.

Các chuyên gia đánh giá đây là xu hướng quản lý phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển, nơi doanh nghiệp được trao quyền tự chủ nhiều hơn nhưng đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn đối với các rủi ro phát sinh.

Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện về an toàn cháy nổ

Điểm cốt lõi của chính sách mới nằm ở việc nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư đối với công trình do mình quản lý và vận hành.

Theo quy định hiện hành, việc bãi bỏ thủ tục nghiệm thu không làm thay đổi nghĩa vụ tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về PCCC. Chủ đầu tư vẫn phải bảo đảm toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy được thiết kế, thi công và vận hành đúng theo hồ sơ đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định.

Thượng tá Trần Xuân Phương cảnh báo, nếu chủ đầu tư hoặc đơn vị thi công tự ý thay đổi thiết kế, cắt giảm hạng mục PCCC hoặc sử dụng thiết bị không đạt chuẩn nhằm tiết kiệm chi phí thì sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Không chỉ bị xử phạt hành chính, các đơn vị vi phạm còn có thể bị yêu cầu khôi phục nguyên trạng theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt. Đối với những hành vi nghiêm trọng làm gia tăng nguy cơ cháy nổ hoặc đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động theo quy định.

Theo lãnh đạo PC07, đây là thông điệp rất rõ ràng nhằm ngăn chặn tình trạng đánh đổi an toàn lấy lợi nhuận. Trong mọi trường hợp, yếu tố bảo vệ tính mạng con người và tài sản phải được đặt lên hàng đầu.

Trước những thay đổi về cơ chế quản lý, giới chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần nhanh chóng thích ứng bằng cách nâng cao năng lực quản trị rủi ro và xây dựng văn hóa an toàn PCCC ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Thượng tá Trần Xuân Phương khuyến cáo các chủ đầu tư cần bảo đảm việc lập, thẩm định và triển khai hồ sơ thiết kế đúng quy định. Trong quá trình thi công phải tuân thủ tuyệt đối các giải pháp kỹ thuật đã được phê duyệt, không tự ý thay đổi chủng loại thiết bị hoặc cắt giảm các hạng mục an toàn.

Bên cạnh đó, trước khi đưa công trình vào vận hành, doanh nghiệp cần tổ chức nghiệm thu nội bộ đầy đủ với sự tham gia của các đơn vị tư vấn, giám sát và thi công; đồng thời lưu trữ toàn bộ hồ sơ để phục vụ công tác hậu kiểm khi cần thiết.

“Khi quyền tự chủ được mở rộng thì trách nhiệm của doanh nghiệp cũng phải tương xứng. Chỉ những doanh nghiệp thực sự coi trọng an toàn, đầu tư nghiêm túc cho hệ thống PCCC và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật mới có thể phát triển bền vững trong dài hạn”, ông Phương nói.