Không dễ để OpenAI bước vào cuộc chơi robot hình người
Sam Altman xác nhận OpenAI “chắc chắn” sẽ phát triển robot hình người, cho thấy tham vọng của công ty không còn dừng ở việc xây dựng các mô hình trí tuệ nhân tạo mà đã mở rộng sang thế giới vật lí.
Tuy nhiên, để biến một hệ thống AI thành robot có thể vận hành ngoài đời thực, OpenAI sẽ phải giải quyết bài toán khó hơn nhiều như dữ liệu, cơ cấu truyền động, chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất.
OpenAI không chỉ muốn xây “bộ não” cho robot hình người
Trong một cuộc phỏng vấn trên podcast Sources, CEO Sam Altman cho biết hoạt động robot của OpenAI sẽ bao gồm cả máy móc phục vụ các trung tâm dữ liệu lẫn robot hình người. Khi được hỏi liệu hướng đi này có đồng nghĩa với việc công ty phát triển robot hình người hay không, Altman trả lời “cả hai”, đồng thời khẳng định OpenAI “chắc chắn” sẽ xây dựng robot hình người.
Tuyên bố này đáng chú ý bởi nó cho thấy OpenAI đang tiến thêm một bước trong chiến lược AI. Nếu trước đây trọng tâm của công ty là phát triển “bộ não” thông qua các mô hình như ChatGPT, thì robot hình người đòi hỏi OpenAI phải kiểm soát cả phần thân vật lí của hệ thống.
Đây cũng là vấn đề liên quan trực tiếp đến dữ liệu huấn luyện. AI hoạt động trong thế giới thực không thể chỉ học từ văn bản, hình ảnh hay video. Một robot cần biết cách cầm nắm đồ vật, di chuyển, giữ thăng bằng, phản ứng khi vật thể trượt khỏi tay hoặc điều chỉnh lực khi thực hiện một nhiệm vụ mới. Những kĩ năng này được hình thành thông qua quá trình tương tác liên tục với môi trường.
OpenAI từng có dự án robot trước đây nhưng đã dừng hoạt động vào năm 2021. Một trong những trở ngại được nhắc đến là thiếu dữ liệu tương tác vật lí cần thiết để huấn luyện robot. Khi robot chưa được triển khai đủ rộng, dữ liệu thực tế cũng không đủ để tạo thành một vòng lặp học hỏi hiệu quả.
Đây là lí do việc sở hữu phần cứng có thể trở nên quan trọng. Robot càng được triển khai nhiều, công ty càng có khả năng thu thập dữ liệu từ các tình huống thực tế, qua đó cải thiện mô hình điều khiển. Nói cách khác, AI giúp robot thông minh hơn, nhưng robot lại cung cấp dữ liệu để AI tiếp tục thông minh hơn.
Những động thái tuyển dụng của OpenAI cho thấy kế hoạch này đang được triển khai thay vì chỉ dừng ở tuyên bố. Bộ phận robot của công ty có 19 vị trí đang tuyển tại San Francisco, tăng từ 11 vị trí khi đơn vị này được công bố vào tháng 5. Đáng chú ý, ít nhất bốn vị trí tập trung vào các cơ cấu truyền động đóng vai trò tương tự “khớp” giúp robot chuyển động.
Một vị trí còn phụ trách toàn bộ quá trình phát triển actuator cơ điện, từ động cơ, hệ thống truyền động đến kiến trúc tản nhiệt và khả năng sản xuất hàng loạt. Các vị trí liên quan đến thiết kế bảng mạch, firmware và quản lí linh kiện cũng cho thấy OpenAI đang xây dựng một hệ thống phần cứng tương đối hoàn chỉnh.
Altman từng nói rằng thế giới được thiết kế chủ yếu cho con người, vì vậy việc robot có hình dáng tương đồng con người có thể mang lại lợi thế. Nhưng chính lựa chọn đó cũng khiến bài toán kĩ thuật trở nên phức tạp hơn.
.jpg)
Từ “chắc chắn” đến sản phẩm thực tế là một chặng đường dài
Phần khó nhất của robot hình người có thể không nằm ở AI mà ở chính cơ thể vật lí. Tesla là ví dụ rõ ràng. Công ty của Elon Musk đã công bố robot Optimus từ khoảng năm 2021 và dành nhiều năm phát triển, thử nghiệm trước khi hướng tới sản xuất. Đến tháng 8/2026, Tesla mới bắt đầu sản xuất trên các dây chuyền được chuyển đổi từ hoạt động sản xuất Model S/X, trong khi robot thương mại vẫn chưa được giao tới khách hàng.
Musk từng mô tả Optimus là một trong những sản phẩm khó mở rộng sản xuất nhất mà Tesla từng phát triển. Trường hợp này cho thấy khoảng cách giữa việc trình diễn một nguyên mẫu và sản xuất hàng loạt một robot đáng tin cậy là rất lớn.
OpenAI có lợi thế về vốn, năng lực AI và thương hiệu, nhưng chưa có nhiều năm kinh nghiệm sản xuất robot như Tesla. Công ty sẽ phải xây dựng mạng lưới nhà cung cấp, thiết kế linh kiện, kiểm soát chất lượng và đặc biệt là tìm cách đưa chi phí sản xuất xuống mức đủ thấp để robot có thể được thương mại hóa.
Actuator là một trong những điểm khó nhất. Theo số liệu được dẫn lại từ McKinsey, các bộ truyền động có thể chiếm khoảng 40-60% giá trị vật liệu của một robot hình người. Đây là những bộ phận quyết định robot có thể đi, xoay, nâng, cầm và thao tác với độ chính xác như thế nào.
Chuỗi cung ứng cũng là vấn đề không dễ giải quyết. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 90% hoạt động xử lí nam châm toàn cầu, một nguyên liệu quan trọng đối với nhiều loại động cơ và thiết bị truyền động. Trong khi đó, các công ty Trung Quốc như AGIBOT và Unitree đang chiếm phần lớn lượng robot hình người được xuất xưởng trên thị trường.
Theo số liệu được đưa ra, thị trường robot hình người đã đạt khoảng 19.100 robot trong nửa đầu năm 2026, tăng 272% so với cùng kì. Điều đó cho thấy cuộc đua đang diễn ra nhanh chóng, với các doanh nghiệp Trung Quốc đã có lợi thế đáng kể về sản xuất và chuỗi cung ứng.
CEO Figure AI Brett Adcock từng lập luận rằng công ty không thể thuê ngoài AI cũng như không thể hoàn toàn thuê ngoài phần cứng. Quan điểm này phản ánh một thực tế là nếu muốn kiểm soát toàn bộ vòng đời của robot, các công ty AI có thể phải tham gia ngày càng sâu vào phần cứng.
Vì vậy, tuyên bố “chắc chắn” của Altman mới chỉ là điểm khởi đầu. Với thiết bị để bàn do Jony Ive thiết kế, Altman từng đưa ra mốc ra mắt vào đầu năm 2027. Nhưng đối với robot hình người, ông chưa đưa ra thời điểm cụ thể, cũng chưa công bố nguyên mẫu hay đối tác sản xuất.
Khoảng cách giữa một tuyên bố đầy tham vọng và một robot thực sự được bán trên thị trường sẽ được quyết định bởi những thứ rất ít hào nhoáng như cơ cấu truyền động, động cơ, nam châm, firmware, nhà máy, tỉ lệ sản phẩm đạt chuẩn và khả năng sản xuất hàng loạt.
OpenAI có thể đã sở hữu một trong những “bộ não” AI mạnh nhất thế giới. Nhưng để bước vào thế giới robot, công ty sẽ phải chứng minh rằng mình cũng có thể xây dựng được một cơ thể đủ tốt để bộ não ấy thực sự hành động.