Khu công nghệ cao Cần Thơ - Động lực phát triển vùng ĐBSCL

UBND TP. Cần Thơ đã có Đề án quy hoạch đầu tư xây dựng khu CNC. Đây là bước đi chiến lược của Thành phố trong phát triển khoa học công nghệ và kinh tế xã hội. Phóng viên Một Thế Giới đã phỏng vấn TS. Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ (KH&CN) TP. Cần Thơ xung quanh vấn đề này.

- Thưa TS. Ngô Anh Tín, đề án Khu CNC Cần Thơ vừa được ban hành, xin TS cho biết tổng quan và những nét nổi bật nhất của dự án chiến lược này?

- TS. Ngô Anh Tín: Đúng vậy, đề án Khu CNC Cần Thơ đã được UBND TP. Cần Thơ xây dựng trên cơ sở phân tích đầy đủ các điều kiện và yêu cầu theo quy định của Luật CNC và Nghị định 260/2026/NĐ-CP. Dự án tọa lạc tại phường Ô Môn, với tổng diện tích 300ha, bao gồm 200 ha các khu chức năng và 100 ha dự phòng mở rộng . Tổng mức đầu tư khoảng 5.051 tỉ đồng, được phân thành 3 giai đoạn: 2026-2028 chuẩn bị đầu tư; 2028-2030 xây dựng hạ tầng; và sau 2030 vận hành, thu hút đầu tư . Đây là một dự án trọng điểm, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của Cần Thơ từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế tri thức.

Điểm nổi bật đầu tiên là mô hình Khu CNC đa ngành, ưu tiên nghiên cứu và phát triển. Khu được chia thành các phân khu chức năng: Khu trung tâm quản lí, điều hành 15,8 ha; Khu nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, ươm tạo doanh nghiệp 31,6 ha; Khu sản xuất CNC 94,8 ha; Khu dịch vụ và hỗ trợ 15,8 ha; cùng với cây xanh, hạ tầng kĩ thuật và giao thông . Về mô hình quản lí, giai đoạn đầu hoạt động theo đơn vị sự nghiệp có thu, sau đó chuyển sang Công ty TNHH MTV và cổ phần hóa, tạo tính linh hoạt và hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Về cơ chế tài chính, nguồn vốn chủ yếu ngoài ngân sách, khoảng 3.613 tỉ đồng từ các nhà đầu tư, FDI và ODA. Ngân sách địa phương hỗ trợ khoảng 1.437 tỉ đồng cho bồi thường và tái định cư, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ và bền vững của thành phố trong việc xây dựng nền tảng cho phát triển CNC.

- TS có thể chia sẻ về các lĩnh vực ưu tiên và cơ chế ưu đãi để thu hút nhà đầu tư vào Khu CNC Cần Thơ?

- TS. Ngô Anh Tín: Chúng tôi xác định 5 lĩnh vực công nghệ mũi nhọn phù hợp với tiềm năng của Cần Thơ và vùng ĐBSCL. Đó là công nghệ sinh học, công nghệ tự động hóa, công nghệ vật liệu mới, công nghệ năng lượng và công nghệ sau thu hoạch. Việc lựa chọn này dựa trên các căn cứ khoa học và thực tiễn: ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp lớn nhất cả nước, nhưng đang đối mặt với thách thức về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và trình độ công nghệ lạc hậu trong các ngành chủ lực. Vì vậy, việc ứng dụng CNC vào các lĩnh vực này sẽ tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng.

Về cơ chế ưu đãi, chúng tôi áp dụng mức ưu đãi cao nhất theo Luật CNC và các văn bản hướng dẫn. Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược sẽ được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp 50% trong 15 năm, miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc thiết bị công nghệ cao, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và đất đai . Ngoài ra, chúng tôi đang nghiên cứu cơ chế đặc thù theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thành phố cũng đã thành lập Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo để kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học, và Quỹ Phát triển khoa học công nghệ. Đồng thời, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông để thu hút nguồn lực xã hội và các tập đoàn công nghệ lớn, thông qua các sự kiện, hội thảo, triển lãm và hợp tác quốc tế.

- Vậy tác động và ý nghĩa của dự án đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của TP. Cần Thơ và vùng ĐBSCL trong dài hạn là như thế nào?

- TS. Ngô Anh Tín: Tác động là rất sâu sắc, trên cả bình diện kinh tế, xã hội và môi trường. Về kinh tế, Khu CNC sẽ góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm chủ lực của Cần Thơ và cả vùng ĐBSCL. Tỉ trọng công nghiệp chế biến ứng dụng CNC sẽ tăng lên, góp phần thay đổi cơ cấu GRDP theo hướng bền vững.

Về xã hội, dự án tạo ra hàng chục nghìn việc làm chất lượng cao, góp phần phát triển nguồn nhân lực trình độ kĩ thuật công nghệ thông qua các chương trình hợp tác đào tạo. Lực lượng lao động có tay nghề sẽ dần thay thế lao động phổ thông, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân, đồng thời góp phần đảm bảo an ninh trật tự. Đặc biệt, Khu CNC là nơi ươm tạo các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển của hệ sinh thái công nghệ số.

Về môi trường, định hướng các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo và xử lí chất thải đúng quy chuẩn sẽ bảo vệ tài nguyên đất, nước, không khí . Đây là hướng đi tất yếu để giải quyết các thách thức môi trường do biến đổi khí hậu và hoạt động sản xuất công nghiệp gây ra. Nhìn chung, Khu CNC Cần Thơ sẽ là động lực phát triển quan trọng, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển TP. Cần Thơ đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045