Kỉ nguyên Mbappe: Văn hóa, xung đột, chiến trường, tư bản và World Cup
Thần tượng thơ ấu của Kylian Mbappe là Cristiano Ronaldo. Họ cách nhau 13 tuổi. Khi Ronaldo sải những bước cuối trong sự nghiệp thì Mbappe ở trên đỉnh cao. Kỉ nguyên Ronaldo kết thúc, kỉ nguyên Mbappe bắt đầu. Nhưng trong khi Ronaldo có vẻ như là một sản phẩm của truyền thông thì Mbappe lại trông giống như một biểu tượng văn hóa.
Cộng đồng dân nhập cư và văn hóa Pháp chính thống
Văn hóa bóng đá Pháp đặc biệt coi trọng sự chính xác trong ngôn từ song hành với kĩ thuật điêu luyện cùng trái bóng. Đây là quốc gia tổ chức cuộc thi hùng biện thường niên tại phủ tổng thống dành cho các học viện bóng đá. Mbappe, người từng tổ chức các buổi họp báo giả tưởng từ năm 5 tuổi, là bậc thầy trong lĩnh vực này. Những suy nghĩ ứng khẩu của anh về việc nghỉ giải lao để bổ sung nước và không gian chiến thuật mang lại sự tự tin, nhanh nhạy và đầy thuyết phục.
Sự tự tin này bắt nguồn từ quá trình nuôi dạy có chủ đích ở Bondy, một vùng ngoại ô phía đông bắc Paris. Tuân theo triết lí của riêng mình, cho rằng giáo dục là yếu tố quyết định tất cả, cha mẹ Mbappe đã định hướng tuổi thơ để phát huy nguồn năng lượng dồi dào của anh. Anh được hỗ trợ bởi một nhà tâm líhọc chuyên nghiệp từ lớp 7, cùng với việc học diễn xuất và học thổi sáo flute.
Bondy là mảnh đất màu mỡ của bóng đá Pháp hiện đại. Nơi đây nằm trong một hệ sinh thái đô thị đặc biệt: Chỉ một dặm vuông (khoảng 1,6 km vuông) đã sản sinh ra cả Mbappe và đồng đội William Saliba. Cảnh quan nơi đây phản ánh sự pha trộn độc đáo giữa sự đơn điệu, tinh thần đoàn kết và tham vọng.
Những dãy nhà chung cư lắp ghép nằm cạnh các cửa hàng đồ gia dụng giảm giá, một khu nhà ở công cộng kì lạ được ốp bằng gạch men sáng bóng, một tòa nhà lao động theo phong cách kiến trúc Brutalist do Oscar Niemeyer thiết kế, đóng vai trò là trung tâm hỗ trợ cộng đồng, và một bể bơi công cộng mang tên Jacques Brel.
Môi trường này hoạt động như một cái nôi, tận dụng các khoản trợ cấp thể thao công cộng, mật độ dân cư cao và sự tương tác phức tạp giữa cộng đồng người nhập cư và văn hóa Pháp chính thống để biến vùng Ile-de-France thành trung tâm tài năng hàng đầu của bóng đá thế giới. Ile-de-France là vùng hành chính thủ đô của Pháp, bao gồm thủ đô Paris và 7 tỉnh lân cận.
Thực tế đa văn hóa và chiến trường tư tưởng
Lượng tài năng khổng lồ xuất thân từ lò đào tạo Paris đã biến Pháp thành một quốc gia xuất khẩu cầu thủ ưu tú trên toàn cầu. Tại World Cup 2026, có tới 99 cầu thủ sinh ra ở Pháp, nhiều hơn đáng kể so với quốc gia xuất khẩu tài năng gần nhất là Hà Lan, với 67 cầu thủ sinh ra tại nước này góp mặt trong danh sách tham dự giải đấu. Riêng vùng Ile-de-France đã có tới 52 cầu thủ trong số đó, nhưng chỉ có 12 người khoác áo đội tuyển quốc gia Pháp.
Sự dư thừa này tạo ra những động lực quốc tế phức tạp, được minh họa hoàn hảo bởi tiền vệ Ayyoub Bouaddi của Lille. Chỉ 101 ngày trước khi khoác áo đội tuyển Morocco ở tứ kết World Cup, Bouaddi còn là đội trưởng đội U21 Pháp. Sự chuyển đổi của anh ta làm nổi bật một sự thay đổi rộng lớn hơn: Đội hình Morocco có tới 20 cầu thủ sinh ra ở nước ngoài, phần lớn đến từ hệ thống đào tạo của Pháp và Hà Lan.
Thực tế đa văn hóa này vẫn là một chiến trường tư tưởng. Khi một nữ thượng nghị sĩ Paraguay phát động cuộc tấn công phân biệt chủng tộc nhằm vào Mbappe sau chiến thắng vòng 16 của Pháp, gọi anh là "một người Cameroon bị đô hộ đang tuyệt vọng cố gắng giả làm người Pháp", bà ta đã trực tiếp đụng phải một kiểu vận động viên toàn cầu mới, sản phẩm ưu tú của các cộng đồng người nhập cư.
Thay vì giữ thái độ trung lập, Mbappe đã đưa ra phản hồi công khai trực tiếp, gọi thượng nghị sĩ là một người phụ nữ đáng khinh và tuyên bố rằng anh sẽ không bao giờ cho phép những người như bà ta tự do lan truyền sự thù hận và phân biệt chủng tộc của họ trên khắp thế giới.
Sự thỏa hiệp bắt buộc giữa lí tưởng và thực tại
Tuy nhiên, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Mbappe đối với các phe phái cực hữu và chống nhập cư, bộ máy vận hành bóng đá hiện đại vẫn vướng mắc với vốn tư bản toàn cầu và hệ thống hậu cần nhà nước. Một mâu thuẫn đáng chú ý đã xuất hiện trong giải đấu: Đội tuyển quốc gia Pháp đã sử dụng hãng hàng không Global Crossing Airlines (GlobalX) cho các chuyến đi từ đại bản doanh đội bóng ở Boston đến các địa điểm thi đấu khác nhau.
Công ty cho thuê máy bay này cũng là nhà thầu hàng không chính cho chiến dịch trục xuất người nhập cư trái phép hàng loạt của chính quyền Trump. Dữ liệu chuyến bay cho thấy chính chiếc máy bay chở đội tuyển Pháp vào ngày 4/7 đã được sử dụng chỉ vài ngày trước đó để chuyển những người nhập cư bị giam giữ từ Arizona đến Louisiana.
Trong lĩnh vực hậu cần thể thao đỉnh cao, máy bay thường xuyên luân phiên vận chuyển các vận động viên triệu phú và những người bị giam giữ. Sự tương phản này nhấn mạnh một sự thật dai dẳng của môn thể thao hiện đại: Các vận động viên ưu tú có thể định hình văn hóa và lên tiếng chống lại sự bất công có hệ thống, nhưng họ vẫn chỉ là những hành khách trong một mạng lưới hậu cần toàn cầu không quan tâm đến hệ tư tưởng chính trị.
Sản phẩm văn hóa toàn diện trong kỉ nguyên Mbappe
Kỉ nguyên Mbappe sẽ chất chứa những vấn đề, tranh luận, cãi cọ, xung đột nói trên. Trong anh có đủ các thứ mâu thuẫn như vậy, từ xuất xứ gia đình đến động cơ suy nghĩ. Do vậy, anh sẽ là ngọn cờ đầu, là biểu tượng văn hóa trong kỉ nguyên này. Việc anh khoanh tay, nở nụ cười hiểu biết trước những khiêu khích trong trận đấu với Paraguay cho thấy anh xứng đáng là thủ lĩnh trong kỉ nguyên mang tên anh.
Ngoài sân cỏ, hình ảnh của Mbappe đã trở nên nổi tiếng theo cách riêng. Internet tràn ngập những meme "nhà độc tài", so sánh quyền lực tuyệt đối của anh trên sân với các bạo chúa trong lịch sử. Đó là một trò đùa phổ biến đến mức huấn luyện viên đội tuyển Pháp Didier Deschamps, người hiểu theo nghĩa đen, cảm thấy cần phải làm rõ rằng đội trưởng của mình thực chất không phải là một nhà độc tài.
Deschamps đã hiểu sai vấn đề. Được chính đồng đội chế giễu như một vị tướng quân là lời khen ngợi cao nhất trong văn hóa hiện đại. Trong khi những người tiền nhiệm như Messi, Ronaldo, hay thậm chí Zidane thường quá nhạt nhẽo để xứng đáng với sự tôn sùng mang tính châm biếm như vậy, "Kyks Baps" (biệt danh vui nhộn trên mạng được người hâm mộ dùng để gọi Mbappe) lại sở hữu một cá tính đủ mạnh mẽ để tạo nên sức ảnh hưởng trên toàn cầu.
