Kiến trúc sư khuyến khích sinh viên ngành này chủ động trang bị kiến thức về AI

AI giúp rút ngắn công việc hàng tuần xuống vài chục giây

Nếu vài năm trước, việc hình dung một ngôi nhà mới đòi hỏi kiến trúc sư phải mất nhiều ngày dựng phối cảnh 3D, lựa chọn vật liệu, căn chỉnh ánh sáng rồi chờ máy tính kết xuất hình ảnh, thì hiện nay quá trình đó chỉ còn tính bằng giây.

Sự phát triển của các công cụ AI thiết kế như Midjourney, Stable Diffusion, LookX AI hay nhiều nền tảng tích hợp trí tuệ nhân tạo đã giúp việc hiện thực hóa ý tưởng trở nên đơn giản hơn bao giờ hết. Chỉ cần nhập vài dòng mô tả hoặc tải lên một bức ảnh căn phòng hiện có, AI có thể tạo ra hàng loạt phương án thiết kế với nhiều phong cách khác nhau, từ hiện đại, tối giản đến Japandi hay Bắc Âu.

Đối với người dùng phổ thông, đây là một thay đổi đáng kể. Thay vì phải tưởng tượng bằng lời hoặc chờ bản vẽ sơ bộ, họ có thể nhìn thấy ngay không gian sống tương lai chỉ sau vài chục giây.

Anh Việt Hoàng (một kỹ sư cơ ký tại TP.HCM) từng sử dụng AI khi cải tạo căn hộ của gia đình. Chỉ bằng việc chụp ảnh phòng ngủ cũ của con trai và lựa chọn phong cách hiện đại, hệ thống đã nhanh chóng đưa ra nhiều phương án bố trí nội thất, phối màu và ánh sáng. Những hình ảnh này giúp anh dễ dàng trao đổi với đơn vị thi công cũng như lựa chọn vật liệu phù hợp, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí thuê thiết kế ban đầu.

Không chỉ phục vụ thiết kế nội thất, AI còn được ứng dụng ở quy mô lớn hơn. Những nền tảng chuyên ngành có thể phân tích dữ liệu khu đất, đánh giá hướng gió, lượng ánh sáng, tiếng ồn, mật độ xây dựng hay đối chiếu với quy hoạch hiện hành chỉ trong thời gian ngắn. Khối lượng công việc trước đây cần nhiều kỹ sư khảo sát trong nhiều tuần nay có thể được xử lý nhanh hơn nhờ khả năng phân tích dữ liệu của AI.

Tốc độ vượt trội khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu AI có thể thay thế kiến trúc sư trong tương lai hay không. Tuy nhiên, theo những người trực tiếp làm nghề, đây mới chỉ là một phần của câu chuyện.

Kiến trúc sư không mất việc, nhưng cách làm nghề đang thay đổi

Trao đổi với Một Thế Giới, Kiến trúc sư Lương Ngọc Thành, Trưởng Phòng Quản Lý Dự Án Công ty TNHH Phát triển THT (Tập Đoàn Daewoo Việt Nam) cho rằng, AI đang mang đến bước thay đổi rất lớn cho ngành kiến trúc và xây dựng, nhưng không phải theo hướng thay thế con người.

Ông cho biết từ khi AI phát triển mạnh trong vài năm gần đây, nhiều công đoạn thiết kế đã được hỗ trợ đáng kể, giúp kiến trúc sư và kỹ sư tiết kiệm rất nhiều thời gian cũng như công sức.

"Là người làm nghề kiến trúc từ đầu những năm 2000, thời điểm công nghệ máy tính tại Việt Nam còn rất hạn chế và chưa hề có khái niệm AI, tôi cho rằng AI không chỉ là xu hướng mà còn là tương lai của ngành kiến trúc và xây dựng", ông Thành nhận định.

Theo ông, điểm mạnh lớn nhất của AI là xử lý dữ liệu cực nhanh và hỗ trợ sáng tạo ý tưởng. Tuy nhiên, AI hiện vẫn chưa thể hiểu đầy đủ những yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng của một công trình như kết cấu chịu lực, điều kiện thi công thực tế, tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống điện nước hay các yêu cầu về an toàn.

Một bản phối cảnh đẹp mắt do AI tạo ra chưa đồng nghĩa với việc công trình đó có thể xây dựng ngoài thực tế. Không ít hình ảnh AI tạo ra vẫn xuất hiện những chi tiết phi thực tế như cột chịu lực không hợp lý, khoảng cách giao thông không đảm bảo hay các kết cấu không đáp ứng yêu cầu xây dựng.

Chính vì vậy, AI nên được xem là công cụ hỗ trợ ở giai đoạn hình thành ý tưởng, còn việc kiểm tra, tính toán và triển khai kỹ thuật vẫn cần đến kinh nghiệm của đội ngũ kiến trúc sư và kỹ sư.

Theo ông Lương Ngọc Thành, thực tế này đang diễn ra ngay tại các dự án lớn của Daewoo Việt Nam.

Ở các khu đô thị như Starlake Hà Nội, doanh nghiệp đã từng bước đưa AI vào nhiều khâu quản lý và vận hành. Hệ thống quản lý tòa nhà thông minh sử dụng AI để tối ưu mức tiêu thụ năng lượng, dự báo nhu cầu bảo trì thiết bị và nâng cao an ninh.

Trong lĩnh vực thi công, mô hình thông tin công trình (BIM) được kết hợp với AI để phát hiện sớm các xung đột giữa các hạng mục thiết kế, từ đó hạn chế sai sót và rút ngắn tiến độ xây dựng.

Bên cạnh đó, drone tích hợp AI được sử dụng để giám sát công trường, theo dõi chất lượng thi công và hỗ trợ bảo đảm an toàn lao động. Dữ liệu lớn từ cư dân cũng được phân tích nhằm tối ưu giao thông, bố trí tiện ích công cộng và nâng cao chất lượng sống trong các khu đô thị thông minh.

Theo ông Thành, quá trình chuyển đổi này cũng đang tạo ra nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực mới. Các doanh nghiệp hiện không chỉ cần kiến trúc sư giỏi chuyên môn mà còn cần những người biết ứng dụng AI, BIM và dữ liệu vào công việc. Khả năng sử dụng công nghệ sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh của thế hệ kỹ sư, kiến trúc sư trong tương lai.

Ông cũng khuyến khích sinh viên kiến trúc và xây dựng chủ động trang bị kiến thức về AI ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Điều quan trọng không phải là cạnh tranh với AI, mà là học cách khai thác AI để giải quyết các bài toán thực tế nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Thực tế cho thấy, AI đang làm thay đổi cách thiết kế, quản lý dự án và vận hành đô thị, nhưng chưa làm thay đổi vai trò cốt lõi của con người. Những công trình bền vững vẫn cần tư duy sáng tạo, kinh nghiệm thực tiễn và trách nhiệm của người kiến trúc sư.

Trong tương lai gần, lợi thế sẽ không thuộc về AI hay con người riêng lẻ, mà thuộc về những kiến trúc sư biết kết hợp sức sáng tạo của mình với năng lực xử lý dữ liệu của AI. Khi đó, trí tuệ nhân tạo không còn là đối thủ khiến người làm nghề lo lắng, mà trở thành một cộng sự giúp ngành kiến trúc bước sang giai đoạn phát triển mới.