Kinh tế đêm và mệnh lệnh an ninh dự báo

Tuy nhiên, muốn dòng chảy tiền tệ ban đêm thực sự cất cánh và bền vững, lá chắn an ninh trật tự và hạ tầng quản lý thông minh phải được định hình như một điều kiện tiên quyết.

Kinh tế đêm - mỏ vàng tiềm năng

Nếu coi nền kinh tế truyền thống ban ngày là "mặt tiền" vận hành bộ máy tăng trưởng của một quốc gia, thì kinh tế ban đêm (Night-time economy) chính là không gian sinh lợi tiềm năng còn dư địa vô cùng lớn. Tại các siêu đô thị như TP.HCM hay Hà Nội, nhịp sống không dừng lại khi mặt trời lặn. Khi đèn đường bật sáng, một quy trình tiêu dùng, dịch vụ, trải nghiệm mới được kích hoạt, kéo dài từ 18 giờ tối hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau.

Thực tế tại nhiều quốc gia đã chứng minh kinh tế đêm là mảnh đất màu mỡ. Tại Anh, ngành kinh tế này đóng góp hơn 6% GDP và tạo ra hơn 1,3 triệu việc làm. Tại Vương quốc Anh hay Úc, các thành phố như London, Sydney từ lâu đã coi "quản lý kinh tế đêm" là một trụ cột phát triển đô thị.

Ở Việt Nam, xu hướng này đang trở thành một đòi hỏi cấp thiết trong quá trình đô thị hóa và hội nhập. TP.HCM và Hà Nội, hai đầu tàu kinh tế của cả nước, đang nắm giữ cơ hội lớn nhất nhưng cũng đối mặt với những thách thức phức tạp nhất khi mở cửa cho các hoạt động xuyên đêm.

Hãy nhìn vào những con số thống kê thực tế. Tại TP.HCM, các hoạt động dịch vụ thương mại, du lịch, giải trí tập trung ở khu vực trung tâm như Q.1 (cũ) với các tuyến phố Bùi Viện, Nguyễn Huệ, Q.3 (cũ), Q.10 (cũ)... đóng góp tỉ trọng rất lớn vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của thành phố. Thống kê từ ngành du lịch cho thấy, chi tiêu của du khách vào ban đêm chiếm tới 70% tổng chi tiêu trong cả chuyến đi. Các tuyến phố đi bộ, chợ đêm, chuỗi nhà hàng, quán bar, dịch vụ vận tải công nghệ hoạt động liên tục về đêm không chỉ tạo ra doanh thu hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm mà còn mang lại nguồn thu ngân sách đáng kể thông qua thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và các loại phí dịch vụ.

Tương tự, tại Hà Nội, không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, phố cổ Tạ Hiện, Lương Ngọc Quyến, hay các khu vực mở rộng tại Tây Hồ, Ba Đình đã trở thành "thương hiệu" thu hút du khách trong và ngoài nước. Theo Đề án “Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045” vừa được phê duyệt, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành từ 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm và từ 15 đến 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24 giờ. Điều này khẳng định quyết tâm của Thủ đô trong việc biến những đêm không ngủ thành động lực tăng trưởng kinh tế thực chất.

Bài toán an ninh

Tuy nhiên, bài toán phát triển kinh tế đêm chưa bao giờ là một phép tính đơn giản chỉ có doanh thu và lợi nhuận. Góc khuất của ánh đèn đêm luôn đi kèm với những rủi ro tiềm ẩn về an toàn, an ninh và trật tự xã hội.

Kinh tế đêm hoạt động trong bối cảnh không gian nhạy cảm, khi ranh giới giữa giải trí lành mạnh và tệ nạn xã hội trở nên mong mong hơn bao giờ hết. Sự gia tăng của các hành vi vi phạm trật tự đô thị, lấn chiếm lòng đường vỉa hè, chèo kéo khách, gây mất an ninh trật tự, tiếng ồn quá mức quy định, đua xe trái phép, hay tội phạm hình sự như trộm cắp, cướp giật, ma túy... là những lực cản lớn nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Chỉ riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng tại khu vực trung tâm quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã phải xử lý gần 3.000 trường hợp vi phạm về trật tự giao thông, trật tự đô thị, xử phạt hành chính hơn 3,2 tỉ đồng. Con số này cho thấy áp lực quản lí khổng lồ mà lực lượng chức năng phải gánh vác khi khung giờ hoạt động kéo dài sau 0 giờ.

Một không gian kinh tế đêm dù sôi động đến đâu cũng sẽ nhanh chóng lụi tàn nếu du khách cảm thấy bất an, người dân xung quanh bị xáo trộn cuộc sống, còn người kinh doanh phải đối mặt với tình trạng nhộn nhạo, mất kiểm soát. An ninh trật tự không phải là rào cản kiềm chế kinh tế đêm, mà ngược lại, chính là "bảo hiểm", là nền tảng cốt lõi để kinh tế đêm tồn tại và cất cánh. Không ai muốn đến một tuyến phố du lịch mà luôn phải lo lắng về nạn giật đồ, không doanh nghiệp nào dám đầu tư bài bản nếu môi trường kinh doanh thiếu sự minh bạch và an toàn.

Tư duy quản lí phải thay đổi từ "không quản được thì cấm" sang "quản lý chủ động bằng công nghệ và tư duy đô thị thông minh".

Trong Đề án phát triển kinh tế đêm của các đô thị lớn, quan điểm chỉ đạo đã thể hiện rõ bước ngoặt này: Đề án xác định kinh tế đêm trở thành một động lực quan trọng của kinh tế đô thị, đồng thời định hướng quản lý theo hướng đô thị thông minh, trong đó 100% khu vực trọng điểm được trang bị hệ thống giám sát an ninh và hạ tầng số.

Đây chính là chìa khóa mở ra sự cân bằng giữa phát triển và kiểm soát. Việc phủ sóng 100% hệ thống giám sát an ninh thông minh (camera AI tích hợp nhận diện hành vi, phân tích dữ liệu tự động) cùng với hạ tầng số đồng bộ tại các khu vực trọng điểm sẽ tạo ra một mạng lưới bảo vệ đa tầng. Công nghệ không chỉ giúp lực lượng công an, bảo vệ trật tự phát hiện sớm các nguy cơ gây mất an ninh, phân luồng giao thông, giải tán các đám đông tụ tập bất thường, mà còn tạo ra tâm lý an tâm cho người dân và du khách.

Song song với hạ tầng kĩ thuật, cơ chế vận hành bài bản cũng cần được định hình. Việc quy hoạch không gian kinh tế đêm cần có sự phân vùng rõ ràng: khu vực dành cho ẩm thực, khu vực giải trí âm thanh cao, khu vực mua sắm văn hóa... kết hợp với hệ thống giao thông công cộng về đêm tiện lợi. Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng an ninh chính quy với sự chủ động, tự quản của các hộ kinh doanh. Các chủ cơ sở kinh doanh phải trở thành những "mắt xích" an ninh, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về PCCC, vệ sinh an toàn thực phẩm, cam kết không vi phạm tiếng ồn và không dung túng cho các tệ nạn.

Kinh tế đêm không phải là một đợt "mở cửa xả giàn" tự phát, mà là một chiến lược phát triển kinh tế đô thị đòi hỏi sự tinh tế, khoa học và bài bản. Với sự xuất hiện của các chính sách đột phá, cùng cam kết đưa công nghệ số và hạ tầng an ninh thông minh vào quản lý, TP.HCM và Hà Nội hoàn toàn có thể kiến tạo nên những không gian đêm sầm uất, hiện đại, văn minh. Khi đêm không còn là nỗi lo về an ninh mà trở thành không gian an toàn, thân thiện và giàu sức hút, nền kinh tế 24/7 sẽ thực sự trở thành động lực đưa các siêu đô thị Việt Nam vươn tầm quốc tế.