Kinh tế số đạt 14,5% GDP: Lộ trình và những con số đột phá năm 2026
Năm 2026, Bộ KH&CN đặt mục tiêu bứt phá với kinh tế số chiếm 14,5% GDP. Bằng việc "cởi trói" thể chế, lấy AI làm trọng tâm và kích hoạt nguồn lực xã hội, Việt Nam quyết tâm biến công nghệ thành động lực trung tâm của kỷ nguyên phát triển mới.
Bám sát tinh thần Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã xác định năm 2026 là giai đoạn "tăng tốc" bứt phá. Với lộ trình toàn diện từ cải cách thể chế đến thực thi công nghệ lõi, KH&CN, đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) đang được khẳng định là vai trò động lực trung tâm trong kỷ nguyên phát triển mới.
Tầm nhìn chiến lược: Khoa học công nghệ là cấu phần của chủ quyền quốc gia
Mục tiêu Kinh tế số Việt Nam năm 2026Trong “Báo cáo một số vấn đề mới, quan trọng trong Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng”, Tổ Biên tập Văn kiện Đại hội XIV đã nhấn mạnh việc kích hoạt chiến lược đột phá phát triển KH&CN, ĐMST và CĐS quốc gia là động lực chính. Mục tiêu là hình thành các chuỗi giá trị mới gắn liền với chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực, trong đó trọng tâm là phát triển Trí tuệ nhân tạo (AI).
Quán triệt tinh thần này, Bộ KH&CN xác định rõ: KH&CN, ĐMST và CĐS không chỉ đơn thuần là một lĩnh vực quản lý nhà nước, mà là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, là trụ cột của mô hình phát triển mới. Đặc biệt, việc tự chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của chủ quyền quốc gia.
Để hiện thực hóa tầm nhìn 2045, Bộ xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với các giải pháp đồng bộ, quyết liệt, có trọng tâm và trọng điểm.
Thể chế là đột phá của đột phá: "Cởi trói" để sáng tạo
Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ khẳng định, muốn đột phá về công nghệ, phải bắt đầu từ tư duy thể chế. Bộ KH&CN đang chủ trì phối hợp với các ban, bộ, ngành địa phương tập trung triển khai nhóm nhiệm vụ hoàn thiện thể chế để giải phóng sức sáng tạo.
Nguyên tắc quản lý mới sẽ chuyển dịch từ quản lý đầu vào sang quản lý đầu ra, quản lý theo mục tiêu và không quản cách làm. Nhà nước sẽ trao quyền tự chủ tối đa gắn với trách nhiệm cho tổ chức và cá nhân nghiên cứu. Một cơ chế tài chính linh hoạt, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và ĐMST gắn với quản trị rủi ro sẽ được thiết lập. Điều này giúp người làm khoa học được hưởng lợi trực tiếp từ thành quả lao động và sáng tạo, từ đó xóa bỏ tâm lý e ngại thất bại trong nghiên cứu.
Tiếp nối kết quả của năm 2025 (trình Quốc hội xem xét và đã thông qua 10 dự án Luật), trong năm 2026, Bộ KH&CN tập trung nguồn lực xây dựng, trình Quốc hội 02 dự án Luật vào tháng 5.2026 bao gồm: Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Đặc biệt, ngay trong Quý I/2026, Bộ sẽ hoàn thiện và trình ban hành 12 văn bản hướng dẫn cho 05 Luật đã được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, bao gồm 05 Nghị định, 03 Quyết định của Thủ tướng và 04 Thông tư, nhằm tạo hành lang pháp lý thông thoáng và đồng bộ nhất.
Kinh tế số và bài toán tăng trưởng GDP
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được nhấn mạnh là việc đo lường đóng góp thực tế của KH&CN, ĐMST và CĐS vào tăng trưởng GDP. Bộ KH&CN đang xây dựng hệ thống chỉ tiêu và phương pháp đo lường ở cả cấp quốc gia và địa phương. Lấy hiệu quả đóng góp thực tế làm thước đo quản lý và phân bổ nguồn lực, kiên quyết chống lãng phí trong đầu tư.
Năm 2026, kinh tế số phải đạt khoảng 14,5% GDP. Để đạt được con số này, Bộ xác định CĐS phải tạo ra thay đổi thực chất trong điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc triển khai sẽ bám sát KPI và theo dõi trên hệ thống để đánh giá kết quả, nhất là trách nhiệm người đứng đầu.
Các chỉ tiêu hạ tầng và kỹ thuật cho năm 2026 bao gồm: Thúc đẩy phủ sóng 5G đạt 70% dân số; 100% cán bộ cấp xã được trang bị thiết bị và chữ ký số; 100% hồ sơ công việc ở các cấp (Bộ, tỉnh, xã) xử lý điện tử; Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt tối thiểu 80%; Tối thiểu 80% thông tin, giấy tờ trong thủ tục hành chính liên quan sản xuất – kinh doanh chỉ cung cấp một lần; 100% cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo kỹ năng số cơ bản.
Và chỉ tiêu đặc biệt quan trọng, đó là hoàn thành vận hành Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu nền tảng dùng chung. Đặc biệt, phối hợp xây dựng nền tảng AI hỗ trợ công vụ trên phạm vi quốc gia để tăng năng suất lao động khu vực công.
Đổi mới sáng tạo: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, AI là mũi nhọn
Theo Bộ KH&CN, để đột phá công nghệ, không thể chủ quan duy ý chí mà phải dựa trên cơ chế hợp tác công tư. Bộ KH&CN đặt ra mục tiêu: Một đồng ngân sách nhà nước phải kích hoạt được 3–4 đồng từ doanh nghiệp. Từng bước nâng tỷ lệ chi toàn xã hội cho KH&CN lên mức tương đương các nước phát triển.
Lộ trình cụ thể gồm:
Triển khai Chương trình quốc gia: Thực hiện Quyết định số 2815/QĐ-TTg về phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Nguồn lực tài chính sẽ tập trung cho các nhiệm vụ trọng điểm, cốt lõi có tính lan tỏa, gắn với bài toán phát triển "2 con số" của đất nước.
Hệ thống trung tâm ĐMST: Mỗi bộ ngành, địa phương cần có ít nhất một trung tâm ĐMST đóng vai trò là hạt nhân kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Đây là đầu mối huy động nguồn lực và thử nghiệm các công nghệ mới (Sandbox).
Bộ chỉ số PII: Tiếp tục triển khai Bộ chỉ số đổi mới sáng tạo địa phương (PII) để cung cấp bằng chứng về điểm mạnh, yếu của từng vùng, từ đó xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ phù hợp. Phấn đấu duy trì và nâng cao thứ hạng Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam.
Đổi mới mô hình quản trị: ĐMST không chỉ là công nghệ mà còn là đổi mới mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ để giảm chi phí xã hội và nâng cao năng suất lao động.
Nguồn lực con người: Chìa khóa của sự thành công
Bộ KH&CN khẳng định: "Muốn đột phá về công nghệ, phải bắt đầu từ con người". Năm 2026 sẽ chứng kiến những chính sách đãi ngộ mạnh mẽ để thu hút nhân tài. Bộ chủ trương giao các nhiệm vụ lớn, "việc khó", các bài toán khoa học tầm quốc gia cho đội ngũ nhà khoa học và kỹ sư trẻ.
Bên cạnh đó, cơ chế đặc thù, linh hoạt phù hợp thông lệ quốc tế sẽ được áp dụng để chủ động thu hút chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia các chương trình trọng điểm. Đồng thời, việc xây dựng văn hóa ĐMST, hình thành tinh thần đổi mới trong toàn dân là yếu tố nền tảng để KH&CN thực sự đi vào đời sống.
Năm 2026 là năm tăng tốc triển khai các quyết sách của Đảng và Chính phủ. Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của riêng Bộ KH&CN, mà là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội. Với vai trò điều phối, kết nối nguồn lực, Bộ KH&CN cam kết đưa KH&CN trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng, tạo ra các mô hình kinh doanh mới, việc làm mới và giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.