Kỳ tích 172 tỉ USD và tham vọng công nghệ chiến lược của Thủ tướng

Chiều 22/4/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) về thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ghi nhận những bước tiến thần tốc, đặc biệt là việc phát triển các nền tảng công nghệ chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng cường quốc số. Những dữ liệu được công bố cho thấy Việt Nam đang dần vươn lên trở thành một "con rồng công nghệ" mới tại khu vực.

Báo cáo tại cuộc họp cho thấy, trong năm 2025 và quý I/2026, Việt Nam đã đạt được những thành tựu mang tính bước ngoặt. Việc định hình 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm cụ thể đã giúp giá trị xuất khẩu công nghệ số đạt ngưỡng 172 tỉ USD.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sản phẩm số tăng 32,2%, phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình thâm dụng lao động sang kinh tế tri thức.

Về hạ tầng, tỉ lệ phủ sóng mạng 5G đạt 91,9% với trên 22,4 triệu thuê bao. Tốc độ Internet cố định của nước ta hiện xếp thứ 9 thế giới, tạo tiền đề vững chắc cho các hệ sinh thái số phức tạp vận hành.

Tháo gỡ điểm nghẽn để làm chủ công nghệ chiến lược

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Thủ tướng Lê Minh Hưng thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" đang kìm hãm sức sáng tạo quốc gia. Tình trạng chậm trễ trong triển khai nhiệm vụ và sự bất cập của các văn bản hướng dẫn luật vẫn tồn tại. Liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và thị trường còn yếu; việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu chưa đạt yêu cầu. Đặc biệt, hạ tầng dữ liệu và nhân lực chất lượng cao vẫn là rào cản lớn trong việc phát triển công nghệ đồng bộ.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh phải đổi mới tư duy quản lý, chuyển trọng tâm từ hỗ trợ "đầu vào" sang hỗ trợ theo "kết quả đầu ra". Thủ tướng chỉ đạo phải tháo gỡ dứt điểm rào cản tài chính, chấp nhận rủi ro có kiểm soát để tăng tính tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp. Ưu tiên hàng đầu là tiếp thu, chuyển giao và làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ tiên tiến.

Đây là lộ trình bắt buộc để Việt Nam thoát khỏi bẫy gia công, vươn lên làm chủ những công nghệ lõi mang tầm vóc quốc tế.

Ưu tiên nguồn lực khổng lồ cho các công nghệ lõi

Để hiện thực hóa tham vọng, năm 2026, Quốc hội phê chuẩn ngân sách 65.020 tỉ đồng cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Thủ tướng yêu cầu ưu tiên nguồn vốn này cho các dự án công nghệ chiến lược, trọng tâm là bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng nguyên tử. Mục tiêu then chốt là đưa kinh tế số chiếm 30% GDP quốc gia. Nghị quyết 57 yêu cầu bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực này, thể hiện sự đầu tư có trọng điểm và dài hạn.

Bộ KH&CN được giao nhiệm vụ rà soát danh mục các sản phẩm công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tránh dàn trải. Phải lựa chọn ngay các nhiệm vụ gắn với "bài toán lớn" của quốc gia để triển khai với lộ trình cụ thể. Việc thành lập Tổ công tác điều phối liên ngành sẽ giúp gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nhà trường và viện nghiên cứu. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực, tránh lãng phí và tạo ra những sản phẩm có khả năng cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường thế giới.

Hành động đột phá và siết chặt kỷ luật

Thủ tướng nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Năm 2026 phải có hành động đột phá; lấy kết quả thực chất làm thước đo". Mọi nhiệm vụ liên quan đến công nghệ chiến lược phải được định lượng bằng chỉ số KPI cụ thể và công khai định kỳ. Kỷ luật, kỷ cương phải được siết chặt để hạn chế tối đa việc chậm, muộn. Thủ tướng giao Bộ KH&CN xử lý dứt điểm 16 nhiệm vụ quá hạn ngay trong tháng 4/2026, đồng thời trình hướng dẫn Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo.

Song song với đó, việc tái cấu trúc 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia phải được thực hiện quyết liệt. Chính phủ sẽ ban hành cơ chế đột phá cho Sàn giao dịch khoa học công nghệ, hỗ trợ chi phí định giá và đăng ký sở hữu trí tuệ.

Đây là những hành động cụ thể để tạo niềm tin lan tỏa cho xã hội, khuyến khích các sáng kiến đột phá từ cộng đồng khởi nghiệp. Việc thiết lập cơ chế thử nghiệm (sandbox) sẽ cho phép các nhà khoa học dấn thân vào những mảng công nghệ cốt lõi mới mà không lo ngại rào cản pháp lý cứng nhắc.

Kiến tạo tương lai bằng nhân lực và chuyển đổi số

Trong quý II/2026, các chiến lược tầm nhìn đến năm 2035 phải được hoàn thiện. Đặc biệt, Chiến lược chuyển đổi trí tuệ nhân tạo quốc gia và Nền tảng AI hỗ trợ công vụ sẽ là "cú hích" để hiện đại hóa bộ máy hành chính. Thủ tướng khẳng định, phát triển công nghệ không thể tách rời việc đào tạo nhân lực chất lượng cao. Việt Nam cần những chuyên gia giỏi để vận hành các hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, phục vụ quản trị và điều hành kinh tế - xã hội đồng bộ.

Kim ngạch xuất khẩu 172 tỉ USD chỉ là khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới. Với sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, các giải pháp công nghệ sẽ len lỏi vào từng ngõ ngách đời sống, từ sản xuất thông minh đến dịch vụ công trực tuyến toàn trình. 100% dịch vụ công đủ điều kiện sẽ được thực hiện trực tuyến, minh bạch hóa bộ máy phục vụ nhân dân. Đây là biểu hiện rõ nét của một Chính phủ số hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Kết thúc buổi làm việc, Thủ tướng tin tưởng rằng năm 2026 sẽ là năm chuyển mình mạnh mẽ. Việt Nam không chỉ làm chủ công nghệ chiến lược mà còn khẳng định bản lĩnh trí tuệ trên bản đồ tri thức nhân loại. Sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp sẽ là bảo chứng cho thành công. Chúng ta quyết tâm biến khoa học công nghệ thành lực lượng sản xuất trực tiếp, đưa đất nước đi tắt đón đầu, hiện thực hóa khát vọng dân tộc hùng cường và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Việt Nam đang đứng trước cánh cửa lớn của lịch sử. Làm chủ công nghệ chiến lược chính là chìa khóa để mở ra tương lai tươi sáng. Với lộ trình rõ ràng và nguồn lực tập trung, năm 2026 hứa hẹn mang lại những thành tựu đột phá, đưa vị thế quốc gia lên một tầm cao mới.