Làm rõ trách nhiệm việc chi sai chính sách nghỉ việc theo Nghị định 178

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Bộ Nội vụ vừa ban hành Công văn số 9624/BNV-TCBC gửi các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố. Theo đó, yêu cầu các đơn vị khẩn trương triển khai thực hiện các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước liên quan đến công tác giải quyết chế độ, chính sách nghỉ việc đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Động thái rà soát quy mô toàn quốc này được đưa ra ngay sau khi Báo cáo số 1212/BC-KTNN của Kiểm toán Nhà nước phát hiện hàng loạt tồn tại, sai sót và vi phạm trong quá trình các cơ quan triển khai chính sách nghỉ việc theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 67/2025/NĐ-CP ngày 15/3/2025).

Nghị định số 178/2024/NĐ-CP quy định cụ thể các chế độ, chính sách trợ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong quá trình thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Việc ban hành chính sách nhằm bảo đảm quyền lợi cho các đối tượng dôi dư, tạo động lực thúc đẩy tinh giản biên chế. Mặc dù công tác chi trả chế độ theo Nghị định 178 đã hoàn tất tại 34/34 tỉnh, thành phố, Báo cáo số 1212/BC-KTNN gửi Thủ tướng Chính phủ cho thấy công tác tổ chức thực hiện tại nhiều bộ, ngành và địa phương vẫn bộc lộ không ít sai phạm nghiêm trọng.

Theo đánh giá của cơ quan kiểm toán, sai phạm xuất hiện ở hầu hết các khâu trong quy trình thực thi: Từ thẩm định hồ sơ, xác định đối tượng thụ hưởng cho đến khâu tính toán mức hưởng và chi trả kinh phí từ ngân sách nhà nước. Tình trạng này không chỉ gây nguy cơ thất thoát kinh phí ngân sách mà còn ảnh hưởng đến tính công bằng, minh bạch của chính sách.

Chi sai tiền tỉ do tính sai lương và mức hưởng

Trong kết quả kiểm toán được công bố tại Báo cáo số 1212/BC-KTNN, vi phạm phổ biến nhất tại các địa phương là việc xác định không đúng tiền lương làm căn cứ tính kinh phí trợ cấp. Nghị định 178 quy định rõ tiền lương tháng hiện hưởng làm căn cứ để tính trợ cấp thôi việc hoặc nghỉ hưu trước tuổi. Tuy nhiên, tại Hà Nội, Tây Ninh và Đồng Nai, các đơn vị chức năng khi thẩm định hồ sơ đã tự ý đưa một số khoản phụ cấp không đúng quy định vào bảng lương tháng hiện hưởng, trực tiếp làm tăng mức tiền trợ cấp chi trả cho người lao động.

Bên cạnh đó, khâu tính toán kinh phí trợ cấp tại một số nơi cũng xảy ra nhiều lỗi sai sót về số học lẫn quy định chính sách. Tại Tây Ninh, kiểm toán phát hiện 16 trường hợp bị tính thừa phần kinh phí trợ cấp 3 tháng tiền lương tìm việc làm đối với viên chức, người lao động có đóng bảo hiểm thất nghiệp; đồng thời có 3 trường hợp bị tính sai số học trong quá trình xác định tổng số tiền trợ cấp. Tại Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan kiểm toán ghi nhận trường hợp nhân sự được thanh toán chênh lệch thừa 1 tháng lương với số tiền 15,5 triệu đồng so với quyết định nghỉ hưu do Bộ ban hành.

Ngoài ra, việc xác định sai thời gian công tác hoặc mức hưởng trợ cấp diễn ra tại một số nơi gây chi sai ngân sách lớn. Điển hình tại TP. Cần Thơ, cơ quan chuyên môn xác định tiền trợ cấp trong thời gian 60 tháng không đúng quy định đối với một trường hợp, dẫn tới chi trả vượt mức 457 triệu đồng. Địa phương này cũng thanh toán trợ cấp thôi việc cho người lao động tại phường Vĩnh Châu không căn cứ đúng vào thời gian đóng bảo hiểm xã hội thực tế.

Chi sai nguồn kinh phí, chi nhầm đối tượng và tồn đọng dự toán

Sai sót trong quá trình thực hiện chính sách nghỉ việc còn liên quan trực tiếp đến việc sử dụng nguồn kinh phí chi trả và xác định sai đối tượng được hưởng chế độ.

Tại TP. Cần Thơ, địa phương đã dùng ngân sách nhà nước chi trả tổng số tiền 3,4 tỉ đồng trợ cấp cho 5 đối tượng dôi dư, thay vì phải sử dụng nguồn kinh phí tích lũy của đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên. Tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc chuyển nguồn kinh phí thực hiện chính sách còn dư sau chi trả cũng được xác định là chưa phù hợp với quy định tài chính.

Tiền trợ cấp ngân sách còn bị chi nhầm đối tượng nhưng công tác thu hồi diễn ra rất chậm trễ. Tại các xã Quỳnh Nhai và Mường Sại (Sơn La), việc chi trả tiền trợ cấp không đúng đối tượng vẫn chưa được thu hồi đầy đủ. Tại Hà Nội, có 16 trường hợp có quyết định nghỉ hưu từ ngày 1/7/2025 nhưng trong tháng 7/2025 vẫn tiếp tục được chi trả song song cả tiền lương ngạch bậc lẫn các chính sách an sinh xã hội.

Ngoài ra, công tác quản lí hồ sơ và lập dự toán kinh phí còn nhiều bất cập. Một số địa phương bàn giao không đầy đủ hồ sơ liên quan khi sắp xếp bộ máy. Đặc biệt, tại Bộ Xây dựng, việc lập dự toán thiếu chính xác khiến 140,211 tỉ đồng kinh phí đã được Thủ tướng Chính phủ giao không thể phân bổ.

Kiến nghị thanh tra toàn diện và làm rõ trách nhiệm

Trước những sai phạm được phát hiện, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương khẩn trương tổ chức thanh tra, kiểm tra toàn diện các trường hợp đã giải quyết chính sách nghỉ việc nhưng chưa được kiểm toán chi tiết.

Cơ quan kiểm toán yêu cầu các bộ, ngành, địa phương kịp thời phát hiện, xử lí nghiêm vi phạm; thu hồi triệt để các khoản tiền chi sai, chi thừa về cho ngân sách; đồng thời xác định rõ nguyên nhân, xem xét và xử lí nghiêm trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan.

Bộ Nội vụ yêu cầu siết chặt chính sách nghỉ việc

Để thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Chính phủ và các kiến nghị kiểm toán, Bộ Nội vụ đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiến hành tổng rà soát toàn bộ kết quả giải quyết chế độ theo Nghị định 178 và Nghị định 67; chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả giải quyết, bảo đảm đúng đối tượng và thủ tục.

Bộ Nội vụ yêu cầu các đơn vị được đề cập tại Báo cáo 1212/BC-KTNN cung cấp đầy đủ thông tin, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc xác định đối tượng và tuân thủ quy trình; đồng thời giải trình cụ thể đối với từng trường hợp vi phạm.

Trong quá trình rà soát, nếu phát hiện sai sót mới, các đơn vị phải báo cáo cụ thể và lập phương án khắc phục ngay. Báo cáo tổng hợp kết quả rà soát phải gửi về Bộ Nội vụ trước ngày 15/9/2026 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.