Làm sao để startup Việt trong lĩnh vực fintech khởi sắc?
Sau thời kỳ khởi sắc, các startup Việt trong lĩnh vực fintech có dấu hiệu chững lại khi bước vào "mùa đông gọi vốn".
Trong vòng gần một thập niên, fintech đã trở thành một trong những lĩnh vực năng động nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam.
Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, số lượng công ty fintech trong nước đã tăng đáng kể trong giai đoạn 2010 - 2023, từ 10 công ty vào cuối năm 2010 lên hơn 187 công ty vào năm 2023 và vẫn còn nhiều dư địa để tăng trưởng trong vài năm tới, thậm chí là thập kỷ tới.
Theo Statistia 2023, Việt Nam là một trong những thị trường hấp dẫn nhất trong khu vực đối với các nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực fintech và tiềm năng fintech tạo ra là rất lớn. Sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu, dân số am hiểu công nghệ và hệ sinh thái thương mại điện tử năng động đã thúc đẩy lĩnh vực fintech phát triển tại Việt Nam.
Cùng các nước phát triển ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) như Trung Quốc, Úc và Singapore, thị trường fintech Việt Nam phát triển nhanh chóng, với nhiều mô hình sáng tạo như thanh toán di động, cho vay ngang hàng (P2P), quản lý tài chính cá nhân, công nghệ bảo hiểm...
Theo Robocash Group, fintech tại Việt Nam đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng cao nhất ASEAN sau Singapore và được dự đoán sẽ đạt mức đáng kinh ngạc là 18 tỉ USD vào năm 2024.
Cũng theo số liệu từ Statistia, tổng giá trị giao dịch fintech tại Việt Nam tăng trưởng đều qua các năm nhờ việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động ngân hàng và giao dịch.
Tuy nhiên, cũng năm 2023 ghi nhận một bước lùi lớn khi cả khu vực Đông Nam Á bước vào giai đoạn "mùa đông gọi vốn". Thời gian sau, Việt Nam cũng chưa thể hoàn toàn thoát ra được tình hình suy giảm theo bối cảnh khu vực.
Bên cạnh xu hướng siết chặt đầu tư mạo hiểm toàn cầu, đặc biệt là trong bối cảnh lãi suất cao, nguyên nhân chủ yếu đến từ các startup fintech đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc, ưu tiên duy trì hoạt động và hướng tới lợi nhuận thay vì mở rộng bằng mọi giá.
Ngoài ra, thị trường công nghệ Việt Nam dù tiềm năng, nhưng khung pháp lý cho fintech còn thiếu ổn định, khiến nhà đầu tư thận trọng;
Mới đây, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi ngắn với ông Đàm Thanh Hiệp - CEO công ty cổ phần New World Fintech - về cách để startup Việt về fintech vượt qua rào cản bứt phá.
Tỷ lệ gọi vốn thành công của startup Việt còn chưa cao như kỳ vọng. Đâu là chiến lược “đi đường vòng” mà ông thấy hiệu quả để startup Việt bứt phá?
CEO Đàm Thanh Hiệp: Việc tỷ lệ gọi vốn thành công của các startup Việt chưa cao như kỳ vọng phần lớn xuất phát từ một số yếu tố như khả năng thương thảo, thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng và mạng lưới kết nối hạn chế.
Một chiến lược "đi đường vòng" hiệu quả có thể là “tập trung vào thị trường ngách” hoặc phát triển những sản phẩm/dịch vụ có tính đặc thù cao, giúp startup xây dựng một chỗ đứng vững vàng trong một lĩnh vực cụ thể trước khi mở rộng ra ngoài.
Ngoài ra, startup Việt có thể tìm kiếm các nguồn vốn “ngoài khu vực đầu tư truyền thống”, chẳng hạn như “crowdfunding” (gọi vốn cộng đồng), các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp từ các quỹ phi lợi nhuận hoặc thậm chí là “hợp tác chiến lược” với các doanh nghiệp lớn trong ngành. Những cơ hội này có thể giúp startup có thêm thời gian và nguồn lực để phát triển trước khi thu hút được sự chú ý từ các quỹ đầu tư lớn.
Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất cho các startup Việt về thị trường fintech hiện nay?
CEO Đàm Thanh Hiệp: Một trong những rào cản lớn nhất cho các startup Fintech Việt Nam chính là “hạ tầng pháp lý chưa hoàn thiện”. Các quy định liên quan đến fintech vẫn còn thiếu minh bạch, chưa đồng bộ và thường xuyên thay đổi. Điều này khiến cho các startup gặp khó khăn trong việc tìm hiểu, thực hiện và tuân thủ các quy định khi triển khai dịch vụ.
Thứ hai, mặc dù fintech có tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, nhưng vấn đề “chưa có sự đồng thuận cao từ phía người tiêu dùng” về việc sử dụng các dịch vụ tài chính điện tử. Rào cản tâm lý và thói quen dùng tiền mặt vẫn còn rất mạnh mẽ ở nhiều người dân.
Cuối cùng là “khả năng tiếp cận vốn”: Mặc dù ngành fintech đang thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà đầu tư, nhưng vẫn có một khoảng cách lớn giữa nhu cầu vốn của các startup và khả năng gọi vốn thành công tại các thị trường như Việt Nam.
Chính sách hiện nay về sandbox tài chính, quản lý tài sản số, và thử nghiệm công nghệ mới có đủ hỗ trợ cho startup fintech nội địa?
CEO Đàm Thanh Hiệp: Chính sách hiện tại về “sandbox tài chính” (khung thử nghiệm) và “quản lý tài sản số” tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn những điểm cần cải thiện. “Sandbox tài chính” đã cho phép các startup thử nghiệm sản phẩm mới trong một môi trường kiểm soát, giúp giảm thiểu rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quy trình xin cấp phép và các yêu cầu về bảo mật, dữ liệu còn khá chặt chẽ, khiến nhiều startup gặp khó khăn.
Về “quản lý tài sản số”, mặc dù đã có một số bước cải tiến, nhưng còn thiếu các quy định cụ thể và chi tiết liên quan đến quản lý tiền điện tử, token, và các tài sản số khác, điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.
Về cơ bản, chính sách hiện tại đã có những sự hỗ trợ nhất định, nhưng “cần thêm sự linh hoạt và rõ ràng” trong các quy định để tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho các startup fintech phát triển bền vững.
Tôi nghĩ rằng các nhà quản lý cần lắng nghe và điều chỉnh các chính sách theo yêu cầu thực tế từ các doanh nghiệp để tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, minh bạch và cạnh tranh hơn.
Xin cảm ơn ông!