Lần đầu tiên: Thái Lan thắng nhiều tên tuổi lớn trong thương vụ quốc phòng với Philippines
Ngày 22/7, Chaiseri Motors của Thái Lan vừa ký kết hợp đồng cung cấp xe thiết giáp bánh lốp lưỡng cư (AWAV) cho Thủy quân Lục chiến Philippines.
Đây là lần đầu tiên Thái Lan xuất khẩu thành công sản phẩm quốc phòng do nước này tự phát triển, đồng thời cũng ghi dấu vì đã vượt qua nhiều đối thủ tới từ các nền công nghiệp quốc phòng tiên tiến khác.
Sản phẩm “ngách” hiếm có nước nào chào bán
Philippines không xa lạ gì với thiết giáp lội nước. Từ năm 2019, nước này đã vận hành xe thiết giáp lưỡng cư KAAV7A1 do Hanwha (Hàn Quốc) sản xuất theo giấy phép của dòng AAV7A1 (Mỹ).
Đây là loại xe bánh xích nặng nề, gần như có thể mô tả là một chiếc thuyền bọc giáp có bánh xích, hơn là một chiếc xe. KAAV7A1 được chuyên biệt hóa cho nhiệm vụ đưa bộ binh từ biển lên bờ, nhưng cơ động kém ở những loại địa hình khác. Xe không tối ưu cho việc đi đường dài và có chi phí bảo trì cao so với một lực lượng có ngân sách hạn hẹp như quân đội Philippines.
Do đó, thiết giáp bánh lốp được hướng đến là lựa chọn hợp lý hơn. Philippines đã cân nhắc mẫu K808 và Tigon của Hàn Quốc, dòng PARS và Arma từ Thổ Nhĩ Kỳ, xe Pandur 2 của Cộng hòa Séc, và cả mẫu R600 do một hãng Thái Lan khác chế tạo. Tuy nhiên, những mẫu xe này đều có giá cao và không được tối ưu cho nhiệm vụ đổ bộ từ biển lên bờ. Tính năng lội nước của chúng hợp lội sông hồ hơn là đương đầu với sóng lớn.
Lúc này, Chaiseri đem tới một lựa chọn “ngách” mà các đối thủ kia thiếu. Thậm chí rất ít quốc gia để mắt tới loại xe đặc chủng này. Trên thế giới, hiện chỉ có Mỹ, Italy và Singapore nghiên cứu các loại thiết giáp bánh lốp chuyên bơi biển.
Ngày 30/6, Hải quân Philippines trao thông báo trúng thầu trị giá 388,9 triệu peso (khoảng 6,5 triệu USD) cho Chaiseri để mua 5 xe AWAV kèm gói bảo dưỡng, hậu cần. Số xe này sẽ được trang bị cho tiểu đoàn thuộc Nhóm Hoạt động Gìn giữ Hòa bình của Thủy quân lục chiến Philippines, đóng quân tại thủ đô Manila.
Con số 5 xe có vẻ khiêm tốn. Nhưng đặt trong bối cảnh rộng hơn, thương vụ này là điểm giao của hai câu chuyện đáng chú ý. Thứ nhất, đó là sự dịch chuyển trong tư duy trang bị của Philippines, sẵn sàng chọn sản phẩm của quốc gia ít tên tuổi, miễn là đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật và có giá cả hợp lý. Thứ hai, đó là bước ngoặt của công nghiệp quốc phòng Thái Lan, lần đầu tiên xuất khẩu thành công sau nhiều năm chỉ bán được trong nước.
Thông số ấn tượng
Với khối lượng hơn 23 tấn, dài hơn 9 mét, cấu hình 8 bánh lốp, AWAV có kích thước khá đồ sộ. Nhưng đó là sự đánh đổi để lấy thể tích, điều quyết định tới sức nổi và khả năng chống chịu sóng. Sức chứa của xe gồm 3 thành viên tổ lái và 11 binh sĩ, cùng đầy đủ quân tư trang để những binh sĩ này chiến đấu ít nhất hai ngày liên tục sau khi đổ bộ. Vũ khí chính của xe là trạm súng máy 12,7mm điều khiển từ xa.
Xe sử dụng hai cụm động cơ phản lực nước cỡ lớn để đạt tốc độ hơn 10km/h dưới nước, tốc độ bơi ấn tượng khi đa số các mẫu xe lội nước khác chỉ đạt 6-8km/h. Khung gầm bánh lốp mang đến một lợi thế mà xe bánh xích cùng vai trò không có. Hao mòn cơ học do lốp cao su tác động lên sàn khoang chứa của các tàu đổ bộ ít hơn nhiều. Ngược lại, xích thép nghiến trên sàn kim loại của khoang tàu sẽ ăn mòn kết cấu theo thời gian, đòi hỏi bảo trì cả xe lẫn tàu tốn kém.
Thêm vào đó, AWAV có tốc độ tối đa trên đường nhựa lên tới 110km/giờ nhờ động cơ 711 mã lực, giúp xe cơ động sau khi lên bãi đổ bộ nhanh chóng.
Địa hình các quốc gia quần đảo ngày nay gồm rất nhiều những đô thị và đường sá ven biển. Xe thiết giáp lội nước thực tế không phải thường xuyên vượt qua các bãi cát trải dài rồi tiến vào rừng rậm nhiệt đới, mà cập bờ rồi tiến lên đường nhựa, phố xá. Do đó, lựa chọn bánh lốp cho sức cơ động vượt trội, cả khi tác chiến trên bộ lẫn tác chiến đa miền thủy - bộ.
Đây là mẫu xe to, cồng kềnh, vũ trang vừa đủ, nhưng đổi lại là linh hoạt cả trên cạn lẫn dưới nước. Đó là triết lí lấy tính cơ động làm khả năng sống sót. Quan trọng hơn cả, đó là tối ưu hóa cho nhiệm vụ chính là đưa được “hành khách” bên trong vượt chướng ngại vật nước để đến nơi cần đến.
“Thử lửa” từ sớm
AWAV là mẫu xe khá “non trẻ” khi mới chỉ ra mắt từ năm 2023. Tháng 9/2024, 7 xe đầu tiên gia nhập biên chế Thủy quân lục chiến Hoàng gia Thái Lan.
Tháng 3/2025, toàn bộ các xe này tham gia diễn tập quân sự quốc tế Cobra Gold, sự kiện tập trận đa quốc gia lớn nhất Thái Lan. Các xe triển khai từ tàu đổ bộ HTMS Angthong và HTMS Thonglang. Với sự tham gia của quan sát viên tới từ nhiều quốc gia, đây được cho là thời điểm giới chức Philippines nhìn thấy và bắt đầu đánh giá mẫu thiết giáp này.
Sau đó, AWAV có màn “thử lửa” đầu tiên tại xung đột biên giới với Campuchia mùa hè 2025. Tại đây, các xe này có nhiệm vụ chính là tuần tra khu vực biên giới. Đồng thời, các xe còn đóng vai trò là lực lượng phản ứng nhanh, sẵn sàng cơ động vượt sông, suối, thậm chí đi dọc ven biển khu vực tranh chấp.
Lạc quan về tương lai của thiết giáp "Made in Thái Lan"
Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí GBP, ban lãnh đạo Chaiseri từng chia sẻ rằng công ty đang chuyển trọng tâm chiến lược sang thị trường quốc tế sau khi cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu của thủy quân lục chiến Thái Lan. Tại Đông Nam Á, các quốc gia có nhu cầu củng cố năng lực tác chiến biển đảo như Indonesia, được xác định là thị trường kế tiếp.
Việc đánh bại 6 đối thủ đến từ 4 quốc gia, bao gồm cả các tên tuổi lớn, có ý nghĩa hơn nhiều so với giá trị hợp đồng. Đó là bằng chứng cho thấy công nghiệp quốc phòng của Thái Lan, và rộng hơn là các của quốc gia mới nổi lên ở Đông Nam Á, có thể cạnh tranh sòng phẳng với những tên tuổi đã có bề dày xuất khẩu như Hyundai Rotem hay FNSS.
