Lấy dữ liệu làm nền tảng thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính

Trong tiến trình đổi mới nền hành chính quốc gia, cải cách thủ tục hành chính gắn kết chặt chẽ với chuyển đổi số đang trở thành chìa khóa cốt lõi để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Nhận thức rõ vai trò đó, Bộ KH&CN đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng vận hành. Việc kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu số không chỉ giúp giảm thiểu chi phí, thời gian xử lý hồ sơ mà còn tạo dựng một môi trường phục vụ minh bạch, hiện đại, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Chuyển đổi số lấy dữ liệu làm nền tảng và những kết quả ấn tượng

Theo Văn phòng Bộ KH&CN: Bộ đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng để cải cách thủ tục hành chính. Bộ đã vận hành Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung, kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành. Đến nay, Bộ đã hoàn thành 100% việc tái cấu trúc, cấu hình điện tử và khai thác dữ liệu đối với 130/130 thủ tục hành chính theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP.

Những nỗ lực chuyển đổi số này đã mang lại nhiều kết quả nổi bật: Tỷ lệ số hóa hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính tính đến ngày 22/8/2026 đạt 98,43%; Có 352/360 thủ tục hành chính đủ điều kiện đã được cung cấp dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đạt 97,78%; Hoàn thành kết nối kỹ thuật với 07/09 cơ sở dữ liệu chuyên ngành và quốc gia để phục vụ việc khai thác, sử dụng thông tin thay thế giấy tờ truyền thống.

Bộ đã xác định được 56 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ và 139 thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương có thể cắt giảm thành phần hồ sơ trên cơ sở khai thác, sử dụng dữ liệu. Hiện nay, Bộ đang xây dựng phương án tái cấu trúc quy trình gắn với các biểu mẫu, tờ khai điện tử đối với 56 thủ tục của Bộ, đồng thời chủ động phối hợp, hướng dẫn địa phương thực hiện đối với 139 thủ tục còn lại.

Mô hình Bộ phận Một cửa hiện đại và ứng dụng Ki-ốt thông minh

Về mô hình điểm nhấn đang được triển khai, Bộ đang triển khai mô hình Bộ phận Một cửa theo hướng hiện đại, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Mô hình này kết hợp giữa cán bộ hỗ trợ trực tiếp với các giải pháp công nghệ, trong đó nổi bật là việc đưa mô hình ki-ốt thông minh vào vận hành.

Mô hình ki-ốt thông minh hướng tới tạo thêm một phương thức thuận tiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận thông tin, thực hiện và theo dõi việc giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Đồng thời, hệ thống này đóng vai trò hỗ trợ đắc lực cho những trường hợp còn gặp khó khăn khi tự thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Bứt phá chỉ tiêu cắt giảm chi phí tuân thủ và thời gian trong cải cách thủ tục hành chính

Theo Văn phòng Bộ KH&CN: Mục tiêu năm 2026 là cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Đối với Bộ KH&CN, kết quả thực hiện đến nay đã vượt chỉ tiêu đề ra:

Về thời gian giải quyết: Đến ngày 15/6/2026, Bộ đã cắt giảm 4.150 ngày thời gian giải quyết, vượt chỉ tiêu đề ra là 4.126 ngày.

Về chi phí tuân thủ: Bộ đã cắt giảm khoảng 61,99 tỉ đồng chi phí tuân thủ, vượt hơn hai lần mức chỉ tiêu 29,44 tỉ đồng.

Văn phòng Bộ KH&CN khẳng định, trong thời gian tới, Bộ tiếp tục tập trung giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao chất lượng phục vụ thông qua ba nhóm giải pháp trọng tâm: tiếp tục phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và quy định kinh doanh; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết và cung cấp kết quả điện tử; hoàn thiện thể chế, bảo đảm gắn kết chặt chẽ cải cách thủ tục hành chính với chuyển đổi số và khai thác, tái sử dụng dữ liệu. Việc triển khai được thực hiện đồng bộ trên ba trụ cột: thể chế - dữ liệu - hệ thống.

Đồng bộ sáu nhóm giải pháp trọng tâm theo Kế hoạch năm 2026

Về các định hướng chiến lược, Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ KH&CN) cho biết, trong thời gian tới, Bộ xác định cải cách hành chính phải tạo ra sự thay đổi thực chất trong cách xây dựng chính sách, tổ chức bộ máy và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Theo Kế hoạch CCHC năm 2026 ban hành kèm Quyết định số 1569/QĐ-BKHCN, bốn trọng tâm là: cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy, cải cách chế độ công vụ và chuyển đổi số. Các nhiệm vụ về thủ tục hành chính, tài chính công và trách nhiệm điều hành được triển khai đồng thời để hỗ trợ bốn trọng tâm đó.

Bộ KH&CN sẽ tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ và giải pháp đột phá:

1. Đổi mới chỉ đạo, điều hành: Giao việc rõ và theo dõi đến kết quả cuối cùng.

Nhiệm vụ trước hết là thực hiện hiệu quả Kế hoạch CCHC năm 2026, gắn trách nhiệm của thủ trưởng từng cơ quan, đơn vị với tiến độ và chất lượng nhiệm vụ được giao. Giải pháp tập trung là kết hợp theo dõi tiến độ, tự đánh giá, kiểm tra và xử lý vấn đề sau kiểm tra. Chất lượng cải cách được đánh giá bằng sản phẩm hoàn thành, vấn đề được tháo gỡ và kết quả phục vụ có thể kiểm chứng.

2. Tạo chuyển biến về thể chế: Chuẩn bị văn bản sớm, xử lý vướng mắc dứt điểm.

Bộ KH&CN đặt mục tiêu hoàn thành chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026 thuộc thẩm quyền; kiểm tra toàn bộ văn bản thuộc diện phải kiểm tra và xử lý hoặc kiến nghị xử lý các văn bản trái pháp luật. Vụ Tổ chức cán bộ thông tin, trong 6 tháng đầu năm, Bộ đã rà soát hơn 600 văn bản quy phạm pháp luật chịu tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy và xác định 360 văn bản cần sửa đổi, bổ sung.

Biện pháp quan trọng là thay đổi cách làm: chuẩn bị văn bản quy định chi tiết ngay từ giai đoạn xây dựng luật, nghị định; lập sớm danh mục nội dung cần hướng dẫn và tổ chức biên soạn song song. Bộ cũng chủ động ứng dụng công cụ số để theo dõi tiến độ, rà soát pháp lý; chuẩn bị dự thảo văn bản hợp nhất cùng với văn bản sửa đổi nhằm rút ngắn khoảng cách giữa ban hành và thực thi chính sách.

3. Cải cách thủ tục hành chính theo trải nghiệm thực tế của người dân, doanh nghiệp

Vụ Tổ chức cán bộ đánh giá, Bộ đã đạt kết quả đáng kể khi phân cấp 99 thủ tục cho địa phương, bãi bỏ 121 thủ tục, cắt giảm 4.150 giờ giải quyết, khoảng 61,99 tỉ đồng chi phí tuân thủ và bãi bỏ 193 điều kiện kinh doanh.

Thời gian tới, Bộ tiếp tục đánh giá tác động của thủ tục ngay trong quá trình soạn thảo văn bản. Kế hoạch năm 2026 đặt mục tiêu 100% hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng hạn. Đơn vị được giao nhiệm vụ (Văn phòng Bộ) cần đẩy mạnh biện pháp theo dõi tiến độ trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cảnh báo tự động trước khi hồ sơ đến hạn, tổng hợp tỷ lệ đúng và trễ hạn hằng tháng. Với hồ sơ trễ hạn, đơn vị giải quyết phải thực hiện việc xin lỗi tổ chức, cá nhân theo quy định. Bộ cũng triển khai đo mức độ hài lòng thực tế và đào tạo kỹ năng giao tiếp cho cán bộ trực tiếp tiếp nhận hồ sơ.

4. Chuyển đổi số gắn với quy trình và dữ liệu có thể tái sử dụng

Kế hoạch CCHC năm 2026 đặt ra các chỉ tiêu cụ thể: Số hóa 80% kết quả giải quyết thủ tục hành chính còn hiệu lực, có giá trị sử dụng; Thực hiện bằng phương thức điện tử tối thiểu 80% việc luân chuyển hồ sơ nội bộ; Cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện; Hướng tới 95% người dân, doanh nghiệp hài lòng khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Để thực hiện nhiệm vụ, Bộ tiến hành rà soát, tái cấu trúc quy trình; điện tử hóa mẫu đơn, tờ khai, kết quả giải quyết; nâng cấp hệ thống và tích hợp dịch vụ công với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc chuẩn hóa dữ liệu gốc và từ điển dữ liệu giúp hệ thống lưu trữ, chia sẻ và tái sử dụng thông tin, để người dân không phải nộp lại thông tin cơ quan nhà nước đã có. Bộ cũng mở rộng thanh toán trực tuyến và nghiên cứu tích hợp trợ lý AI vào hệ thống quản lý văn bản.

5. Tinh gọn bộ máy, nâng năng lực và kỷ luật công vụ

Sau sắp xếp tổ chức, Bộ tiếp tục kiện toàn chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu bên trong các đơn vị; phân định rõ đầu mối xử lý và hoàn thiện quy chế phối hợp. Kế hoạch đặt mục tiêu 100% cơ quan, đơn vị trực thuộc hoàn thành việc kiện toàn tổ chức bên trong gắn với xây dựng vị trí việc làm.

Về con người, Bộ thực hiện tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá theo quy định; đào tạo, bồi dưỡng gắn với vị trí việc làm, kỹ năng số và kỹ năng tham mưu; tăng cường kiểm tra thực hiện công vụ. Bộ sẽ tập trung đánh giá hiệu quả sau đào tạo dựa trên sự chuyển biến công việc thực tế thay vì chỉ tính số lớp hay số người tham dự.

6. Cải cách tài chính công để sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn

Theo Vụ Tổ chức cán bộ, cải cách tài chính công cần hỗ trợ các nhiệm vụ về tổ chức và chuyển đổi số, đồng thời kiểm soát chặt việc sử dụng ngân sách, tài sản công. Bộ đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 80% kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước; thực hiện các kiến nghị sau thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và tăng mức tự chủ chi thường xuyên của ít nhất một đơn vị sự nghiệp công lập.

Thời gian tới, Bộ rà soát mức độ tự chủ phù hợp từng đơn vị, hoàn thiện cơ chế quản trị nội bộ và kiểm soát chi phí. Với tổ chức KH&CN công lập, hướng tăng tự chủ gắn với nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục xử lý cơ sở nhà, đất sau sắp xếp bộ máy.

Vụ Tổ chức cán bộ nhấn mạnh: Nhiệm vụ có tính đột phá không nằm ở một công nghệ hay một chỉ tiêu riêng lẻ. Đó là việc kết nối cải cách thể chế, bộ máy, con người và dữ liệu thành một quá trình phục vụ thống nhất.