Lễ khai mạc WorldSkills Shanghai 2026: Con người đồng hành cùng robot

Nếu các kì thi kĩ năng thế giới trước đây thường được nhắc đến bằng những sản phẩm tinh xảo, thao tác chính xác hay màn trình diễn tay nghề của thí sinh, WorldSkills Shanghai 2026 muốn mở rộng câu chuyện ấy sang một vấn đề lớn hơn là kĩ năng của con người sẽ thay đổi như thế nào khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào lao động? Câu trả lời được thể hiện ngay trên sân khấu khai mạc.

Khi robot bước lên sân khấu WorldSkills Shanghai cùng con người

Ấn tượng nhất trong lễ khai mạc là những robot thông minh xuất hiện cùng con người trong một màn trình diễn kết hợp giữa nghệ thuật và công nghệ. Robot thực hiện các động tác với độ chính xác cao, phối hợp nhịp nhàng với con người, tạo nên một tiết mục vừa mang tính trình diễn vừa gợi mở về tương lai của thế giới việc làm.

Đây là sự kiện quảng bá công nghệ “đắt khách” về những cỗ máy có thể thực hiện các động tác phức tạp. Điều đáng chú ý cần phải nhắc tới từ ban tổ chức là cách mà robot được đặt cạnh con người, thay vì đối lập với con người trong lễ khai mạc.

Trong sản xuất hiện đại, tự động hóa, robot và trí tuệ nhân tạo đang thay đổi hàng loạt công việc. Nhưng cùng lúc, chúng cũng tạo ra nhu cầu về những kĩ năng mới: vận hành hệ thống tự động, lập trình, kiểm soát máy móc, phân tích dữ liệu, xử lý sự cố và đặc biệt là khả năng phối hợp giữa con người với công nghệ.

Bởi vậy, thông điệp từ sân khấu WorldSkills Shanghai 2026 có thể được nhìn nhận như một hình ảnh thu nhỏ của thị trường lao động tương lai. Máy móc có thể đảm nhận những thao tác đòi hỏi độ chính xác hoặc tốc độ cao, nhưng con người vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc thiết kế, điều khiển, sáng tạo và đưa ra quyết định.

Nói cách khác, kĩ năng nghề nghiệp trong thời đại mới không còn chỉ là khả năng “làm bằng tay” thật giỏi. Đó ngày càng là khả năng làm việc cùng công nghệ.

Nhiều ngành nghề mới xuất hiện

Thông điệp ấy càng có ý nghĩa khi đặt trong quy mô của WorldSkills Shanghai 2026. Kì thi năm nay quy tụ 1.385 thí sinh đến từ 68 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 64 nghề thuộc 6 nhóm lĩnh vực lớn như Công nghệ Chế tạo, Công nghệ thông tin, Giao thông và Logistics, Nghệ thuật sáng tạo...

Đáng chú ý, sân chơi năm nay xuất hiện 7 nghề mới, trong đó có những lĩnh vực gắn trực tiếp với các công nghệ đang nổi lên như hệ thống máy bay không người lái (UAV), công nghệ an ninh thông minh, công nghệ toa xe đường sắt và kiểm thử phần mềm.

Sự xuất hiện của những nghề mới cho thấy WorldSkills không chỉ phản ánh thị trường lao động hiện tại mà còn phần nào dự báo những năng lực mà nền kinh tế thế giới sẽ cần trong tương lai.

Tại WorldSkills Shanghai 2026, đoàn Việt Nam có 12 thí sinh tranh tài ở 11 nghề (Cơ điện tử; Thiết kế kỹ thuật cơ khí CAD; Điện lạnh; Công nghệ Thời trang; Năng lượng tái tạo; Phay công nghệ cao; Tiện công nghệ cao; Sơn ô tô; Lắp đặt điện; Chăm sóc sức khỏe – xã hội; Công nghệ xe cơ giới hạng nặng). 12 thí sinh của Việt Nam là những gương mặt trẻ được tuyển chọn từ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cùng đội ngũ chuyên gia huấn luyện được chuẩn bị theo các yêu cầu của đấu trường quốc tế.

Sự góp mặt của những thí sinh trẻ ở nhiều lĩnh vực cho thấy giáo dục nghề nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu mới: không chỉ đào tạo người lao động có thể làm được việc, mà phải đào tạo những người có khả năng cạnh tranh trong môi trường công nghệ và tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế.

Tại WorldSkills, khoảng cách giữa các quốc gia không được đo bằng những khẩu hiệu về nguồn nhân lực mà được thể hiện trực tiếp qua từng thao tác, từng sản phẩm và từng yêu cầu kĩ thuật. Một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Vì thế, việc đưa thí sinh Việt Nam đến một đấu trường như Thượng Hải cũng là cơ hội để kiểm nghiệm chất lượng đào tạo trong nước bằng những tiêu chuẩn khắt khe nhất.

Hơn cả chuyện giành huy chương, giá trị lớn nhất có thể nằm ở những kinh nghiệm mà thí sinh, chuyên gia và các cơ sở đào tạo mang về sau cuộc thi. Những yêu cầu mới về công nghệ, phương pháp huấn luyện và tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế sẽ trở thành nguồn tham khảo quan trọng cho quá trình đổi mới giáo dục nghề nghiệp.