Liên thông vé điện tử: Hà Nội cần một cơ chế giá vé thông minh
Từ hôm nay, Hà Nội chính thức vận hành hệ thống vé điện tử liên thông đa phương thức trên toàn mạng lưới giao thông công cộng.
Hà Nội khai trương hệ thống vé điện tử liên thông cho giao thông công cộng
Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng giao thông thông minh, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong quản lý, vận hành dịch vụ vận tải hành khách công cộng.
Sáng 25/6, Hà Nội khai trương hệ thống thẻ vé điện tử liên thông đa phương thức để đưa vào vận hành trên toàn mạng lưới giao thông công cộng của thành phố.
Ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội, cho biết giao thông công cộng góp phần giảm ùn tắc, hạn chế phương tiện cá nhân, cắt giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống của người dân. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành và phục vụ hành khách là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay.
Theo ông Tuấn, hệ thống vé điện tử liên thông không chỉ là một giải pháp công nghệ, mà còn là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái giao thông thông minh của thủ đô. Người dân có thể sử dụng một tài khoản hoặc một phương thức thanh toán thống nhất để tiếp cận nhiều loại hình vận tải công cộng hiện tại và trong tương lai.
Trong giai đoạn tiếp theo, Hà Nội sẽ mở rộng khả năng kết nối hệ thống vé điện tử với xe buýt, đường sắt đô thị, taxi, xe công nghệ và các dịch vụ vận tải khác. Xa hơn, hệ thống hướng tới tích hợp liên thông giữa các loại hình vận tải công cộng, tạo nên hành trình di chuyển liền mạch và thuận tiện hơn cho người dân.
Suốt nhiều thập kỷ qua, mạng lưới vận tải hành khách công cộng tại Hà Nội, mặc dù đã có những bước phát triển vượt bậc về số lượng tuyến và phương tiện, vẫn phải đối mặt với một rào cản lớn: sự thiếu đồng bộ trong phương thức thanh toán.
Người dân bước lên xe buýt truyền thống phải sử dụng vé giấy xé tay; khi chuyển sang buýt nhanh BRT lại dùng một loại thẻ riêng; và đến khi tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đi vào vận hành, một hệ thống xu và thẻ từ độc lập khác lại được thiết lập.
Sự manh mún này vô hình trung tạo ra những "gờ giảm tốc" về tâm lý, khiến hành trình liên tuyến của người dân trở nên phiền hà và giảm đi tính hấp dẫn của phương tiện công cộng.
Sự kiện khai trương hệ thống thẻ vé điện tử liên thông đa phương thức (gọi tắt là hệ thống AFC liên thông) chính là lời giải cho bài toán nhức nhối đó. Bằng việc đồng bộ hóa hạ tầng công nghệ, thành phố đã thiết lập một nền tảng thanh toán không chạm thống nhất.
Từ nay, toàn bộ dữ liệu giao dịch, lịch trình di chuyển và số dư tài khoản của hành khách được quản lý tập trung, mở ra kỷ nguyên "một chạm" cho mọi hành trình.
Sự thay đổi này không chỉ nâng tầm trải nghiệm của người dùng lên ngang hàng với các đô thị phát triển như Singapore, Tokyo hay Seoul, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của chính quyền thành phố trong việc thực hiện Đề án chuyển đổi số quốc gia.
Cần cơ chế giá vé thông minh
Ghi nhận trực tiếp tại các nhà ga đường sắt đô thị lớn và các điểm trung chuyển xe buýt trọng điểm như Long Biên, Cầu Giấy trong sáng ngày đầu vận hành cho thấy bầu không khí đón nhận rất tích cực, đi kèm với đó là những phản hồi đa chiều từ nhiều nhóm đối tượng hành khách.
Tại sảnh ga tàu điện Nhổn, nhóm hành khách trẻ tuổi và dân công sở tỏ ra đặc biệt hào hứng với sự thay đổi này. Anh Nguyễn Hoàng Nam (32 tuổi, lập trình viên làm việc tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết anh đã hoàn toàn từ bỏ xe máy cá nhân kể từ khi hệ thống vé điện tử được thử nghiệm và nay là vận hành chính thức.
"Sự liên thông này giải quyết được đúng nỗi đau lớn nhất của tôi trước đây là việc phải chuẩn bị tiền lẻ và giữ một xấp vé giấy trong ví. Sáng nay, tôi chỉ cần dùng chiếc điện thoại quét mã QR từ xe buýt, đi bộ vài chục mét lên ga tàu điện và tiếp tục quét mã để qua cổng kiểm soát.
Toàn bộ quá trình chỉ mất vài giây, không có bất kỳ một độ trễ hay sự lúng túng nào. Giao thông công cộng của chúng ta đang thực sự chuyển mình theo hướng văn minh và tiệm cận với thế giới".
Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, việc số hóa toàn bộ hệ thống soát vé cũng dấy lên những trăn trở về tính thân thiện đối với nhóm đối tượng người cao tuổi hoặc những người lao động tự do vốn không thành thạo các thiết bị thông minh.
Ngồi chờ xe buýt tại điểm trung chuyển Long Biên, bà Lâm Thị Thảo (67 tuổi, trú tại phường Phương Liệt) vừa mân mê tấm thẻ chip mới được phát vừa bộc bạch:
"Tôi rất ủng hộ việc thành phố bỏ vé giấy để chuyển sang thẻ cứng sạch sẽ, gọn gàng thế này. Nhưng đối với những người già mắt kém, tay chân chậm chạp như chúng tôi, việc phải tự thao tác nạp tiền qua các ứng dụng ngân hàng hay ví điện tử trên điện thoại thực sự là một thử thách lớn.
Tôi rất mong trong thời gian đầu, thành phố vẫn duy trì các quầy bán vé có nhân viên trực tiếp để hỗ trợ nạp tiền, hoặc phát triển hệ thống nạp tiền đơn giản thông qua các cửa hàng tiện lợi, tạp hóa dọc đường để người già không cảm thấy bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ này".
Bạn Nguyễn Nhật Mai (sinh viên năm thứ ba trường Đại học Công nghiệp Hà Nội) cho rằng: Hệ thống vé điện tử liên thông sẽ giảm đi một nửa sức hút nếu thành phố không áp dụng các chính sách giá vé thông minh mang tính kích cầu. Ngành giao thông cần sớm ban hành các gói vé đa dạng như: vé ngày không giới hạn lượt đi, vé tuần, vé tháng liên tuyến và đặc biệt là cơ chế giảm giá chuyển tuyến.
Ví dụ, nếu một hành khách quẹt thẻ bước xuống từ tàu điện ngầm và quẹt thẻ lên xe buýt trong vòng 30 - 45 phút, họ phải được giảm 50% hoặc miễn phí hoàn toàn giá vé xe buýt đó. Đây chính là đòn bẩy kinh tế cốt lõi để khuyến khích người dân từ bỏ thói quen sử dụng phương tiện cá nhân".
