Lo bị Facebook nghe lén, người dùng cần làm gì?
Vừa mở miệng nói về một món ăn hay một thương hiệu xa lạ, vài tiếng sau bảng tin đã ngập tràn quảng cáo về chính sản phẩm đó.
Lo bị Facebook nghe lén để quảng cáo
Sự trùng hợp đến rợn người này khiến hàng triệu người dùng tin rằng Facebook đang âm thầm kích hoạt micro để nghe lén. Nhưng sự thật phía sau ma trận thuật toán tinh vi này là gì?
"Tôi vừa ngồi cà phê nói với bạn thân về việc muốn đổi sang một dòng nệm cao su thiên nhiên, hoàn toàn chưa hề tìm kiếm trên Google hay bất kỳ sàn thương mại điện tử nào.
Vậy mà tối hôm đó lướt Facebook, đập vào mắt tôi ngay vị trí đầu tiên là quảng cáo của một hãng nệm lớn kèm chương trình giảm giá", chị Nguyễn Thu Trang (32 tuổi, phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ với vẻ chưa hết ngỡ ngàng.
Không chỉ chị Trang, anh Minh Hoàng (một kỹ sư xây dựng tại Hà Nội) cũng từng trải qua cảm giác "bị theo dõi" tương tự khi vừa bàn với đồng nghiệp về kế hoạch đi du lịch Phú Quốc, lập tức hàng loạt combo khách sạn, vé máy bay hiển thị dày đặc trên trên Facebook.
Nhiều năm qua, nghi vấn Facebook (Meta) bí mật sử dụng micro trên điện thoại để "nghe trộm" các cuộc trò chuyện trực tiếp của người dùng nhằm phục vụ mục đích quảng cáo đã trở thành một trong những thuyết âm mưu phổ biến nhất kỉ nguyên số.
Đến nay, vẫn chưa có bất kỳ bằng chứng công khai, đáng tin cậy nào cho thấy Meta bí mật ghi âm 24/7 để tối ưu hóa quảng cáo.
Trao đổi với Một Thế Giới, TS. Trần Hoài Nam, giảng viên công nghệ tại Hà Nội, cho biết việc một ứng dụng liên tục bật micro, thu âm âm thanh môi trường, nén lại và gửi về máy chủ để phân tích cú pháp là một giải pháp bất khả thi về mặt kĩ thuật.
Nếu Facebook nghe lén hàng tỉ người dùng mỗi ngày, dung lượng pin trên điện thoại sẽ sụt giảm nhanh chóng và lưu lượng dữ liệu di động (4G/5G) sẽ tăng đột biến. Người dùng sẽ dễ dàng phát hiện ra ngay.
Cả Apple (iOS) và Google (Android) những năm gần đây đã siết rất chặt quyền riêng tư. Mỗi khi ứng dụng sử dụng micro hoặc camera, một chấm cam hoặc xanh sẽ lập tức hiển thị trên góc màn hình để cảnh báo.
Theo vị chuyên gia này, Meta không cần nghe lén bằng micro vì họ đã có một thứ quyền năng hơn nhiều. Thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) của họ quá thông minh để dự đoán bạn muốn gì trước cả khi bạn nhận ra.
Thực tế, sự trùng hợp mà chị Trang hay anh Hoàng gặp phải là kết quả của việc kết nối dữ liệu chéo tinh vi. Khi bạn ngồi uống cà phê với một người bạn, định vị GPS, Bluetooth hoặc cùng một mạng Wi-Fi sẽ báo cho Facebook biết hai người đang ở cạnh nhau.
Nếu người bạn đó vừa tìm kiếm từ khóa "nệm cao su" hoặc "du lịch Phú Quốc" trước đó, thuật toán sẽ tự động gắn thẻ sở thích đó sang cho bạn, vì hệ thống hiểu rằng: "Những người bạn ngồi cùng nhau thường có xu hướng quan tâm đến cùng một chủ đề".
Chỉ cần bạn lướt qua một bài báo, dừng lại xem một video lâu hơn 3 giây, hoặc một người trong danh bạ của bạn vừa mua một món hàng, hệ thống AI đã có đủ dữ liệu để vẽ nên sơ đồ nhu cầu của bạn.
Để chấm dứt sự lo lắng này và tăng cường tính bảo mật cho thiết bị, người dùng nên chủ động thực hiện các bước kiểm tra và giới hạn quyền truy cập dưới đây:
1. Rút quyền truy cập Micro của Facebook và Instagram
Nếu không thường xuyên sử dụng tính năng quay video trực tiếp hoặc tìm kiếm bằng giọng nói trên ứng dụng, bạn nên tắt hẳn quyền truy cập micro.
- Trên iPhone (iOS): Vào Cài đặt -> Kéo xuống chọn Facebook -> Gạt tắt mục Microphone.
- Trên Android: Vào Cài đặt -> Ứng dụng -> Quản lý ứng dụng -> Chọn Facebook -> Quyền ứng dụng -> Chọn Micro và chuyển sang chế độ Từ chối.
2. Tắt tính năng "Hoạt động ngoài Facebook"
Đây chính là công cụ cho phép Facebook thu thập dữ liệu từ các ứng dụng và trang web khác mà bạn truy cập ngoài phạm vi Facebook.
- Mở ứng dụng Facebook -> Vào Cài đặt & quyền riêng tư -> Cài đặt -> Chọn Trung tâm tài khoản (Account Center).
- Tìm đến mục Thông tin và quyền hạn của bạn -> Chọn Hoạt động bên ngoài các công nghệ của Meta -> Chọn Ngắt kết nối hoạt động trong tương lai.
3. Quản lý Tùy chọn quảng cáo
Người dùng hoàn toàn có thể ép thuật toán ngừng hiển thị các chủ đề nhạy cảm hoặc không mong muốn.
- Tại mục Cài đặt -> Tùy chọn quảng cáo.
- Tại đây, bạn có thể xem những chủ đề nào Facebook đang gắn cho bạn và bấm Ẩn quảng cáo đối với các danh mục không thích.
4. Kiểm soát quyền định vị
Hãy chuyển quyền truy cập vị trí của các ứng dụng mạng xã hội từ "Luôn luôn" (Always) sang "Chỉ khi dùng ứng dụng" (While Using the App) hoặc "Không bao giờ" để tránh việc bị theo dõi dấu chân di chuyển ngoài đời thực.