Luật An ninh mạng 2025: Siết chặt quản lí AI, tăng cường bảo vệ trẻ em
Trước sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, Luật An ninh mạng năm 2025 bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm.
Trong đó đáng chú ý là việc sử dụng AI để giả mạo trái pháp luật hình ảnh, video, giọng nói của người khác. Những quy định mới được kì vọng tạo thêm cơ sở pháp lí để ngăn chặn deepfake, lừa đảo và các hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp trên không gian mạng.
Luật An ninh mạng 2025 siết hành vi lợi dụng AI để giả mạo, lừa đảo
Một trong những nội dung được quan tâm tại Hội nghị phổ biến, hướng dẫn Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước do Bộ Công an phối hợp với Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức ngày 21/8 là những quy định mới liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm.
Trong Luật An ninh mạng năm 2025, các hành vi lợi dụng công nghệ mới được bổ sung và cụ thể hóa nhằm đáp ứng những rủi ro phát sinh từ quá trình chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của AI.
Đáng chú ý, Luật nghiêm cấm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo trái pháp luật video, hình ảnh, giọng nói của người khác. Đây là quy định có ý nghĩa trong bối cảnh công nghệ deepfake ngày càng phát triển, cho phép tạo ra hình ảnh, âm thanh hoặc video có độ chân thực cao, khiến người xem khó phân biệt đâu là nội dung thật.
Deepfake có thể được sử dụng để giả mạo danh tính, dựng nội dung sai sự thật, lừa đảo, vu khống, tống tiền hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Khi công nghệ ngày càng dễ tiếp cận, nguy cơ các công cụ này bị sử dụng cho mục đích xấu cũng gia tăng.
Việc luật hóa hành vi sử dụng AI và công nghệ mới để giả mạo trái pháp luật vì vậy tạo thêm căn cứ để phòng ngừa và xử lí các hành vi lạm dụng công nghệ. Đây cũng là sự điều chỉnh cần thiết khi phương thức phạm tội trên không gian mạng đang chuyển từ những thủ đoạn truyền thống sang các hình thức có sự hỗ trợ của công nghệ cao.
Bên cạnh hành vi giả mạo bằng AI, Luật An ninh mạng năm 2025 cũng nghiêm cấm việc tạo ra, phát tán thông tin bịa đặt, sai sự thật trong một số lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử, chứng khoán và kinh doanh đa cấp nếu những thông tin này gây hoang mang, thiệt hại hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Luật đồng thời quy định rõ các hành vi lợi dụng nền tảng số để thiết lập, cung cấp hoặc vận hành những hệ sinh thái trái phép, trong đó có sàn giao dịch tài sản số và hoạt động kinh doanh đa cấp trên không gian mạng.
Một nhóm hành vi khác được đặc biệt chú trọng là việc thu thập, sử dụng, phát tán, trao đổi, chuyển nhượng hoặc kinh doanh trái pháp luật thông tin, dữ liệu cá nhân. Việc sử dụng danh tính, giấy tờ hoặc thông tin của người khác để mở tài khoản, thành lập doanh nghiệp, cũng như mua bán dữ liệu tài khoản, đều thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.
Các quy định này nhằm xử lí từ gốc nhiều mắt xích thường xuất hiện trong các chuỗi lừa đảo trực tuyến. Từ việc mua bán dữ liệu cá nhân, sử dụng tài khoản không chính chủ đến giả mạo danh tính, những hành vi tưởng như riêng lẻ có thể liên kết thành một hệ thống phục vụ hoạt động phạm pháp trên môi trường số.
Bảo vệ dữ liệu, trẻ em và tạo dư địa cho công nghệ
Cùng với việc bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, Luật An ninh mạng năm 2025 đặt an ninh dữ liệu ở vị trí quan trọng hơn trong tổng thể bảo vệ an ninh mạng.
Việc lần đầu xác định rõ an ninh dữ liệu là một bộ phận quan trọng của bảo vệ an ninh mạng cho thấy dữ liệu không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ thông tin cần bảo vệ, mà còn là nguồn lực có giá trị chiến lược. Điều này kéo theo yêu cầu cao hơn đối với việc phòng ngừa rủi ro, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát dòng chảy dữ liệu.
Trong thực tế, dữ liệu cá nhân có thể trở thành nguyên liệu cho nhiều hình thức lừa đảo. Khi thông tin về họ tên, số điện thoại, tài khoản, giấy tờ hoặc các dữ liệu khác bị thu thập và khai thác trái phép, kẻ xấu có thể sử dụng chúng để giả mạo danh tính hoặc tiếp cận nạn nhân bằng những kịch bản ngày càng tinh vi.
Luật mới cũng tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, đồng thời mở rộng phạm vi bảo vệ đối với người cao tuổi và người gặp khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Đây là những nhóm có khả năng dễ bị tổn thương trước các hình thức lừa đảo, thao túng hoặc nội dung độc hại trên môi trường số.
Tuy nhiên, Luật không chỉ tập trung vào việc kiểm soát rủi ro mà còn tạo hành lang cho phát triển công nghệ. Nhà nước khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng; ưu tiên đầu tư hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ an ninh mạng trong nước.
Đáng chú ý, lần đầu tiên pháp luật định lượng nguồn lực tài chính tối thiểu dành cho công tác bảo đảm an ninh mạng. Quy định này cho thấy bảo đảm an ninh mạng đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với nguồn lực đầu tư, thay vì chỉ được xem là nhiệm vụ kĩ thuật hoặc trách nhiệm xử lí sự cố.
Luật cũng tạo cơ sở pháp lí để Việt Nam tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, đồng thời nội luật hóa những nội dung cơ bản của Công ước Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm mạng.
Theo đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành để đẩy mạnh triển khai Luật, đồng thời đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Những quy định mới cho thấy cách tiếp cận của Luật An ninh mạng năm 2025 không chỉ dừng ở việc xử lí các sự cố sau khi xảy ra. Trọng tâm đang chuyển sang phòng ngừa từ sớm, bảo vệ dữ liệu, kiểm soát các công nghệ có nguy cơ bị lạm dụng và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia không gian mạng.
Trong thời kì AI tiếp tục phát triển mạnh, việc đặt ra ranh giới pháp lí đối với hành vi giả mạo bằng công nghệ mới sẽ trở thành một phần quan trọng của quá trình xây dựng môi trường số an toàn. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam vừa kiểm soát những nguy cơ mới, vừa tạo không gian cho công nghệ phát triển, hướng tới một không gian mạng an toàn, kỉ cương và văn minh.